Page 45 - การใช้เทคโนโลยีการจัดการดินและการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ (นาแปลงใหญ่) ตำบลบึงทองหลาง อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
34

ติดต่อกันหลายปีท าให้เนื้อดินเกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยวิธี การปรับสภาพความเป็นกรดด่างของดิน
กระท าได้โดยใส่ปูนขาว ปูนมาร์ล หรือแร่โดโลไมท์ อัตรา 200-300 กิโลกรัมต่อไร่
หลังจากหว่านหรือใส่ปูนแล้วจะต้องรดน้ าตามด้วย ค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดิน
หรือพีเอช จะบอกค่าตัวเลขตั้งแต่ 0-14 หากดินมีค่าน้อยกว่า 7 ดินนั้นจะเป็นดินกรด ยิ่งน้อยกว่า 7

มาก ก็จะเป็นกรดมาก ถ้าดินมีค่าความเป็นกรดเป็นด่างเท่ากับ 7 แสดงว่าเป็นกลาง ความเป็นกรด
เป็นด่างของดินจะเป็นตัวควบคุมการละลายหรือการตรึงธาตุอาหารในดินออกมาอยู่ในรูปสารละลาย
ในดินเพื่อให้พืชน าไปใช้ประโยชน์ได้ ช่วงค่าความเป็นกรดเป็นด่าง 6.2-6.8 เป็นช่วงที่ธาตุอาหาร
ทั้งหมดที่จ าเป็นแก่พืชจะถูกน าไปใช้ได้มากที่สุด ค่าความเป็นกรดเป็นด่างสูงกว่า 6.8 อาจท าให้พืช

แสดงอาการขาดธาตุ ฟอสฟอรัสและธาตุเสริม เช่น เหล็ก แมงกานีส สังกะสี ทองแดง และโบรอน
หากค่าความเป็นกรดเป็นด่างต่ ากว่า 5.3 อาจท าให้พืชแสดงอาการขาดธาตุแคลเซียม แมกนีเซียม
ก ามะถัน และโมลิบดินัม ได้ หรือพืชจะแสดงอาการเป็นพิษจากแมงกานีส มากเกินไปแต่พืชบางชนิด
อาจเจริญได้ดีที่เป็นกรดหรือเป็นด่าง มากกว่านี้ค่าความเป็นกรดเป็นด่างสามารถวัดได้โดยใช้เครื่องมือ

วัดพีเอช
2) วิธีใช้โดโลไมท์ในพื้นที่เกษตรกรรม
(1) การแก้ไขดินกรดก่อนการปลูกพืช พื้นที่ดินปลูกผักส่วนใหญ่จะเป็นดินกรด

ดังนั้นในการปลูกพืชส่วนใหญ่จ าเป็นต้องปรับค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดินให้สูงขึ้น ควรใช้หินปูน
บด หรือปูนโดโลไมท์ ในการปรับค่าความเป็นกรดเป็นด่างของดิน ปริมาณหินปูนที่ใช้ขึ้นอยู่กับสภาพ
ของดินว่าดินมีบัฟเฟอร์มากน้อยแค่ไหน เกษตรกรจึงควรส่งดินเพื่อตรวจสอบค่าความเป็นกรดเป็น
ด่างของดิน และขอค าแนะน าปริมาณหินปูนส าหรับดินชุดที่ส่งไปตรวจนั้นโดยทั่วไปหากผสมหินปูน
1.75 กิโลกรัม ในดิน 1 ลูกบาศก์เมตร จะท าให้ค่าความเป็นกรดเป็นด่างเพิ่มขึ้นประมาณ 0.3-0.5

หน่วย หากไม่สามารถส่งดินเพื่อตรวจสอบได้ อาจทดลองผสมหินปูนในอัตราที่ คาดว่าจะใช้จริงกับดิน
จ านวนน้อยก่อนโดยท าให้ดินชื้นเหมือนก่อนปลูกพืช แล้วใส่ถุงพลาสติกเป็นเวลา 2 สัปดาห์ จากนั้น
จึงควรตรวจสอบค่าความเป็นกรดเป็นด่าง ควรใช้ปูนชนิดละเอียด เพื่อการทดสอบนี้ เพราะหินปูน

หยาบจะใช้เวลานานถึง 6 เดือน จึงจะท าปฏิกิริยาและลดค่าความเป็นกรดเป็นด่างได้ ในการใส่ปูนใน
แปลงจึงส าคัญมาก ที่จะผสมให้เข้ากับดินเพื่อที่จะช่วยให้สลายตัวเร็วขึ้น หินปูนโดโลไมท์นอกจากจะ
ปรับสภาพดินแล้วยังให้ธาตุอาหารรอง คือ แคลเซียม ส่วนโดโลไมท์ยังให้แมกนีเซียมอีกด้วย ดังนั้นใน
การปรับสภาพดินกรดโดยทั่วไป จึงแนะน าให้ใช้ปูนโดโลไมท์

(2) การแก้ไขดินกรดหลังปลูกพืชแล้ว การใส่หินปูน หรือปูนโดโลไมท์จะให้ผลช้า
ดังนั้น จึงไม่เหมาะสมกับการแก้ไขดินกรดเมื่อปลูกพืช แล้วซึ่งอาจปฏิบัติได้ ดังนี้
หากดินมีสภาพเป็นกรดเล็กน้อย อาจใช้ปุ๋ยเดี่ยว เช่น แคลเซียมไนเตรท และ
โปแทสเซียมไนเตรท โดยอาจใช้แคลเซียมไนเตรทอัตรา 2.4 กรัมต่อน้ า 1 ลิตร อัตรา 1.2 กรัมต่อน้ า

1 ลิตร รดทุกสัปดาห์ วิธีนี้จะได้ผลหากเกษตรกรหมั่นตรวจสอบระดับค่าความเป็นกรดเป็นด่าง
หากดินมีสภาพเป็นกรดรุนแรง อาจจ าเป็นต้องใช้ปูนขาว (แคลเซียมไฮดรอก
ไซด์) ปูนขาวอาจท าอันตรายต่อเนื้อเยื่อพืชได้ และในปริมาณมากจะท าให้รากเสียหาย การใช้ปูนขาว
อาจใช้ในอัตรา 75 กรัมต่อ 1ลูกบาศก์เมตร โรยลงบนดิน และให้น้ าทันทีเพื่อล้างส่วนที่ดินกับพืช

ออกไปและเพื่อให้ปูนขาวเริ่มละลายน้ าลงสู่ดิน หรืออาจให้ในรูปสารละลายน้ าได้ดี แต่จะมีผลใน