Page 23 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
11

ปริมาณของธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์เป็นองค์ประกอบในเศษซากพืช และโครงสร้างคาร์โบไฮเดรต

ในขณะที่การสลายตัวในช่วงหลังได้รับอิทธิพลจากความเข้มข้นของสารต้านการสลายตัวอย่างลิกนินท าให้
สารอินทรีย์มีการสลายตัวล่าช้า ทั้งนี้ ปริมาณลิกนินและโพลีฟีนอลที่เป็นองค์ประกอบอยู่สูงท าให้ชะลอ
อัตราการสลายตัวของเศษซากสารอินทรีย์ทั้งในระยะแรกและระยะสุดท้ายของการสลายตัว

2.5.4 กำรศึกษำทดลองในระยะยำวเกี่ยวกับอินทรียวัตถุและอินทรีย์คำร์บอนในดิน

อินทรียวัตถุหรืออินทรีย์คาร์บอนในดินมีความส าคัญอย่างมากต่อศักยภาพในการผลิตทาง
การเกษตร การศึกษาเกี่ยวกับอินทรียวัตถุในระยะยาวทั้งการสะสมและการสูญเสียท าให้ได้ข้อมูลช่วย

สนับสนุนการตัดสินใจการจัดการดินและพืช รวมถึงเกิดความชัดเจนในส่วนของการเปลี่ยนแปลงของ
อินทรียวัตถุในดินและสามารถพัฒนางานวิจัยเกี่ยวกับการจัดการสารอินทรีย์ในปัจจุบันและเพื่อความ
ยั่งยืนในอนาคตได้ ซึ่ง Reeves (1997) ได้รวบรวมการศึกษาทดลองเกี่ยวกับระบบการปลูกพืชและ
อินทรียวัตถุที่มีผลต่อเสถียรภาพของคุณภาพดินมาเป็นระยะยาวนานกว่า 100 ปี โดยเฉพาะการ

เปลี่ยนแปลงส่วนของอินทรียวัตถุในดิน และสมบัติทางกายภาพของดิน ซึ่งมีหลายกลุ่มวิจัยท าการทดลอง
ทั้งในประเทศอังกฤษ สหรัฐอเมริกา และแคนาดา ดังรายละเอียด ต่อไปนี้
สถานีทดลองที่โรแทมสเตท (Rothamsted) ประเทศอังกฤษ (เริ่มปี ค.ศ. 1842) รายงาน
ว่า ระบบการปลูกพืชมีผลต่อการลดความอุดมสมบูรณ์ของดิน โดยเฉพาะการปลูกพืชเชิงเดี่ยวท าให้

ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนในดินลดลงอย่างต่อเนื่อง ผลนี้สอดคล้องกับผลการศึกษาทดลองระยะยาวของ
Hartemink (2003) เกี่ยวกับระบบการปลูกพืช และการใช้ประโยชน์ที่ดินในดินเขตร้อนแถบแอฟริกา
ส่งผลท าให้ความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลง และระบบการปลูกพืชแบบชนิดเดียวอย่างต่อเนื่อง เช่น อ้อย

พืชเส้นใย ส่งผลให้ความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลงมากกว่าระบบพืชหลายชนิด สาเหตุส่วนหนึ่งเกิดจาก
การชะล้าง การกร่อนของดิน และการใส่ปุ๋ยอินทรีย์ไม่เพียงพอ และจากปัญหาดังกล่าวสถานีทดลอง
หลายแหล่งได้พยายามศึกษาเพื่อหาแนวทางการปรับปรุงคุณภาพดิน โดย แปลงทดลองที่ฮู๊สฟิลด์ (House
field) วอร์เบิร์น (Woburn) สถานีทดลองที่โรแทมสเตท (Rothamsted) ประเทศอังกฤษ ได้ศึกษา
เกี่ยวกับการจัดการดินร่วมกับการใส่สารอินทรีย์ในพื้นที่ปลูกพืชไร่และหญ้าต่ออินทรีย์คาร์บอนในดิน

พบว่า ในระบบที่มีการจัดการสารอินทรีย์ร่วมด้วยท าให้อินทรีย์คาร์บอนในดินเพิ่มขึ้นสูงกว่าเมื่อเทียบกับ
ดินที่ไม่ใส่ เช่นเดียวกับสถานีทดลองที่เลชบริดจ์ (Lethbridge) เมืองอัลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา (เริ่มปี
ค.ศ. 1985) พบว่า การจัดการระบบการปลูกพืชหมุนเวียนกับการใส่เศษซากพืชสู่ดินท าให้ปริมาณอินทรีย์

คาร์บอนและไนโตรเจนในดินเพิ่มสูงกว่าดินที่ไม่ใส่ นอกจากนี้ การศึกษาทดลองที่สถานีมอร์โร่ว์
(Morrow) เมืองอิลลินอยส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา (เริ่มปี ค.ศ. 1876 จนถึงปัจจุบัน) เกี่ยวกับการปลูกพืช
เชิงเดี่ยวอย่างต่อเนื่อง และการปลูกพืชหมุนเวียนระหว่างข้าวโพดกับพืชอื่นๆ เช่น ข้าวโอ๊ต และพืชตระกูล
ถั่วสลับกันต่อปริมาณอินทรีย์คาร์บอนในดิน ผลการศึกษาพบว่า ระบบการปลูกพืชเชิงเดี่ยวส่งผลให้ดินมี

ปริมาณอินทรีย์คาร์บอนลดลงถึงร้อยละ 52 เมื่อเทียบกับดินเดิม ในขณะปริมาณอินทรีย์คาร์บอนในดิน
ภายใต้ระบบปลูกพืชหมุนเวียนมีปริมาณลดลงในระดับที่ต่ ากว่าร้อยละ 11 และสะท้อนให้เห็นว่า ระบบ
ปลูกพืชหมุนเวียนที่มีการจัดการดินร่วมด้วยอย่างต่อเนื่องนานกว่า 72 ปี สามารถรักษาและเพิ่มปริมาณ
อินทรีย์คาร์บอนในดินเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ ผลการศึกษาจากแปลงทดลองที่โอลด์สเตชัน (The Old

Rotation) มหาวิทยาลัยออเบิร์น ในตะวันออกกลางของรัฐอะลาบะมา (เริ่มปี ค.ศ. 1896) และแซนบอร์น
(Sanborn field) มหาวิทยาลัยมิสซูรี่ เมืองโคลัมเบีย ประเทศสหรัฐอเมริกา ยังพบว่า การจัดการเศษ