Page 212 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

สูญเสียหน้าดินจากการชะล้างพังทลายของดิน เช่น การปลูกกระถินผสมถั่วมะแฮะเพื่อเป็นแถบไม้พุ่มบำรุงดิน

สามารถลดการสูญเสียหน้าดินในพื้นที่ที่มีความลาดชัน และทำให้ข้าวไร่ที่ปลูกในระหว่างแถบพืชอนุรักษ์
มีผลผลิตเพิ่มขึ้น

ปลูกถั่วมะแฮะเป็นปุ๋ยพืชสดเพื่อปรับปรุงบำรุงดินและเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดิน โดยการหว่าน

เมล็ดพันธุ์ อัตรา 8 กิโลกรัมต่อไร่ และไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสดเมื่ออายุประมาณ 60 วัน เพื่อปลูกพืชไร่ตาม
จะให้น้ำหนักสดเฉลี่ยประมาณ 2-2.5 ตันต่อไร่ มีปริมาณธาตุอาหารไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม

แคลเซียม แมกนีเซียม และซัลเฟอร์ เฉลี่ย 2.34, 0.255, 1.11, 1.45, 1.92 และ 0.54 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ

ภาพแสดงลักษณะถั่วมะแฮะ

10.3 การใช้พืชปุ๋ยสดในรูปแบบของระบบการปลูกพืช

การใช้ประโยชน์จากพืชเพื่อการจัดการดิน การปรับปรุงบำรุงดิน หรือการอนุรักษ์ดินและน้ำ สามารถ

นำไปปฏิบัติได้หลายรูปแบบ ตามนิยามและความหมายของระบบการปลูกพืชแบบต่าง ๆ โดย Andrews

and Kassam (1976) และ Willey (1979) ได้กำหนดไว้ ดังนี้

10.3.1 ระบบการปลูกพืชหมุนเวียน (crop rotation)

การปลูกพืชหมุนเวียน หมายถึง การปลูกพืชต่างชนิดกันในแต่ละปีหมุนเวียนสลับกันในพื้น
ที่เดิม อาจเป็นรอบระยะเวลา 1 ปี หรือ 2 ปี แล้วจึงหมุนเวียนกลับมาปลูกพืชเดิมซ้ำอีกครั้ง นิยมใช้กับพื้นที่

เพาะปลูกพืชไร่ และพืชอายุสั้น ได้แก่ การปลูกข้าว ข้าวโพด ถั่วลิสง เป็นต้น หากปลูกพืชหลายครั้ง (multiple

cropping) อาจเป็นการปลูกพืชตามลำดับ หรือเป็นการปลูกพืชต่อเนื่อง (sequential cropping) ซึ่งหมายถึง
การปลูกพืชตั้งแต่ 1 ชนิดพืช หรือมากกว่าต่อเนื่องกันไปในพื้นที่เดียวกันในรอบปี หรือเป็นการปลูกพืช

หมุนเวียน
การใช้พืชวงศ์ถั่วในระบบการปลูกพืชหมุนเวียน มีแนวทางปฏิบัติ ดังเช่น ระบบการปลูกข้าว ข้าวโพด

ถั่วลิสง หมุนเวียนกัน หรือในเขตพื้นที่ชลประทานภาคเหนือ ส่วนใหญ่เป็นระบบการปลูกข้าวตามด้วยถั่วเหลือง

และระบบข้าวตามด้วยข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (บุญเทียม, 2553)

184 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน