Page 209 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

10.2.4 โสนอัฟริกัน

โสนอัฟริกัน (Sesbania rostrata) เป็นพืชจัดอยู่ในวงศ์ Leguminosae เป็นพืชวงศ์ถั่ว
อายุปีเดียว นำเข้าจากประเทศเซเนกัล ทวีปแอฟริกา เจริญเติบโตได้ดีในสภาพดินไร่ และดินนา ในสภาพ

อากาศทั่วไป สามารถเจริญเติบโตได้ดี และปรับตัวได้ดีในสภาพน้ำขัง ทนทานต่อสภาพดินเค็มได้ดีกว่าพืชวงศ์

ถั่วชนิดอื่น ๆ ที่ระดับความเค็ม 2-8 เดซิซีเมนต่อเมตร นิยมใช้เป็นปุ๋ยพืชสดในนาข้าวเพื่อปรับปรุงบำรุงดิน
และเพิ่มผลผลิตข้าว

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
โสนอัฟริกัน มีลักษณะลำต้นตั้งตรง มีการแตกกิ่งเป็นจำนวนมาก ลักษณะพิเศษของโสนอัฟริกัน คือ

มีการสร้างปมทั้งที่บริเวณรากและบริเวณลำต้น ซึ่งสามารถตรึงไนโตรเจนจากอากาศได้ ลักษณะใบเป็นใบ

ประกอบ ปลายใบย่อยมีลักษณะมน ความสูงต้นประมาณ 150-300 เซนติเมตร จัดเป็นพืชที่ตอบสนองต่อ
ช่วงแสง (photo period sensitivity) จะสร้างช่อดอกเมื่อมีช่วงวันที่มีแสงสั้นกว่า 12 ชั่วโมง ดอกมีสีเหลือง

จำนวนฝักต่อช่อดอก 3-8 ฝัก ฝักมีลักษณะค่อนข้างกลม ปลายแหลม จำนวนเมล็ดต่อฝัก 11-17 เมล็ด
น้ำหนักเมล็ด 1 กิโลกรัม มีจำนวนเมล็ด 102,000-104,000 เมล็ด สีเมล็ดมีตั้งแต่สีเขียว สีเหลือง สีน้ำตาล

สีน้ำตาลไหม้ และสีน้ำตาลดำ

การปลูก
ช่วงการปลูกโสนอัฟริกันที่เหมาะสม คือ เดือนเมษายน-พฤษภาคม เพื่อให้โสนอัฟริกันมีระยะเวลาใน

การเจริญเติบโตทางลำต้นอย่างเพียงพอ จนถึงระยะออกดอกเมื่ออายุประมาณ 50 วัน หากปลูกในเดือน

ธันวาคม ซึ่งเป็นช่วงวันสั้น จะมีช่วงเวลาการเจริญเติบโตทางลำต้นน้อย ทำให้ออกดอกเมื่ออายุเพียง 30 วัน
การเตรียมดินและเตรียมเมล็ดพันธุ์ปลูก เมล็ดโสนอัฟริกันมีการพักตัวของเมล็ดเนื่องจากความหนา

ของเปลือกที่หนาและแข็ง ก่อนปลูกจึงต้องแก้การพักตัวของเมล็ดพันธุ์ ด้วยการนำเมล็ดไปแช่น้ำร้อนที่

อุณหภูมิ 98 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1-2 นาที หรือแช่ในน้ำอุณหภูมิปกติเป็นเวลา 1 คืน ก่อนการนำไปใช้
ปลูก เพื่อให้เปลือกที่หุ้มเมล็ดอ่อนนุ่ม รากและยอดอ่อนของเมล็ดสามารถเจริญออกมาได้ ซึ่งจะทำให้มีอัตรา

การงอกของเมล็ดเพิ่มขึ้น 78 เปอร์เซ็นต์
การปลูกโสนอัฟริกัน เพื่อไถกลบเป็นปุ๋ยพืชสดปรับปรุงดิน นิยมปฏิบัติ 2 วิธี ดังนี้

1. ปลูกแบบหว่าน เป็นวิธีที่สะดวก ประหยัดเวลา และแรงงาน โดยนำเมล็ดพันธุ์ที่เตรียมไว้
หว่านให้ทั่วแปลง ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ 5 กิโลกรัมต่อไร่ หลังหว่านเมล็ดพันธุ์ไม่ควรมีน้ำท่วมขัง เพราะจะทำให้

อัตราการงอกของเมล็ด และการเจริญเติบโตไม่ดี

2. ปลูกแบบโรยเป็นแถว ใช้ระยะระหว่างแถว 75 เซนติเมตร โดยการโรยเมล็ดลงในแถวแล้ว
กลบด้วยดินบาง ๆ อัตราเมล็ดพันธุ์ที่ใช้ 3-4 กิโลกรัมต่อไร่

การปลูกเพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์

1. ปลูกแบบโรยเป็นแถว ใช้ระยะระหว่างแถว 75-100 เซนติเมตร โดยการโรยเมล็ดลงในแถว
แล้วกลบด้วยดินบาง ๆ ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ 3-5 กิโลกรัมต่อไร่

คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร 181

กรมพัฒนาที่ดิน