Page 206 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

10.2.2 ถั่วพร้า

ถั่วพร้า (Canavalia spp.) จัดเป็นพืชในวงค์ Leguminosae มี 2 สายพันธุ์ คือ ถั่วพร้า

เมล็ดขาว (Canavalia ensiformis) มีชื่อสามัญว่า Jack bean และถั่วพร้าเมล็ดแดง (Canavalia gladiata)

มีชื่อสามัญว่า Sword bean เจริญเติบโตได้ดีในสภาพดินและอากาศทั่วไป ชอบดินดอนที่มีการระบายน้ำดี
และทนต่อความแห้งแล้งได้ดี

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ถั่วพร้า จัดเป็นพืชล้มลุก มีลักษณะลำต้นเป็นพุ่ม ความสูงต้นประมาณ 60-120 เซนติเมตร มีระบบ
รากลึก ลักษณะใบเป็นใบรวมมี 3 ใบย่อย (trifoliolate) ใบมีรูปไข่ ใบค่อนข้างกลม ขนาดใบยาว 7-12

เซนติเมตร ดอกเกิดเป็นกลุ่มสีชมพู กลีบเลี้ยงมีลักษณะโค้งและส่วนบนมีสีขาว เป็นพืชผสมตัวเอง ฝักมี
ลักษณะคล้ายดาบห้อยลง เมื่อสุกมีสีเหลืองคล้ายฟางข้าว ฝักมีขนาดกว้าง 2.5 เซนติเมตร และความยาวฝัก

20-35 เซนติเมตร จำนวนเมล็ดต่อฝัก 10-20 เมล็ด เมล็ดมีรูปร่างแบนยาว น้ำหนักเมล็ด 1 กิโลกรัม

มีจำนวนเมล็ด 1,000-1,200 เมล็ด สีของขั้วเมล็ด (hilum) ของถั่วพร้าเมล็ดขาวจะมีขนาดยาวกว่าของถั่วพร้า
เมล็ดแดง

การปลูก
1. ปลูกแบบหว่าน ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ 10 กิโลกรัมต่อไร่

2. ปลูกแบบโรยเป็นแถว ใช้ระยะระหว่างแถว 75-100 เซนติเมตร โดยโรยเมล็ดลงในแถวแล้วกลบ

ด้วยดินบาง ๆ ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ 6-8 กิโลกรัมต่อไร่
3. ปลูกแบบหยอดเป็นหลุม จำนวนเมล็ดต่อหลุม 2-3 เมล็ด ใช้ระยะระหว่างต้น 50-75 เซนติเมตร

ระยะระหว่างแถว 75-100 เซนติเมตร ใช้อัตราเมล็ด 5-6 กิโลกรัมต่อไร่

การดูแลรักษา
การปลูกถั่วพร้าเพื่อการขยายพันธุ์ เมื่อถั่วพร้าอายุ 2-3 สัปดาห์ จะถอนแยกให้เหลือ 1 ต้นต่อหลุม

และเมื่อถั่วพร้าอายุ 1 เดือน จะทำการพรวนดินเพื่อกำจัดวัชพืชและกลบโคนต้น หลังการใส่ปุ๋ยเคมีสูตร
15-15-15 อัตรา 30 กิโลกรัมต่อไร่ ฉีดพ่นสารเคมี Dimetheoate เพื่อป้องกันกำจัดเพลี้ยแป้งขาว และ

Lanate เพื่อป้องกันกำจัดหนอนเจาะฝักอ่อน

การเก็บเกี่ยว
ถั่วพร้า มีอายุเก็บเกี่ยวประมาณ 180-250 วัน โดยฝักแก่จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลอ่อน ฝักที่เก็บเกี่ยว

จะนำไปตากลดความชื้นประมาณ 4-5 วัน ให้ผลผลิตเฉลี่ยประมาณ 200-250 กิโลกรัมต่อไร่
การใช้ประโยชน์

ถั่วพร้าสามารถเจริญเติบโตได้ดีในสภาพดินและอากาศทั่วไป ชอบสภาพพื้นที่ดอน ที่มีการระบายน้ำ

ได้ดี มีความทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี นิยมใช้ปลูกเป็นปุ๋ยพืชสดในระบบการปลูกพืชหมุนเวียน หรือเป็นพืช
แซมในแถวพืชเศรษฐกิจ โดยการหว่านเมล็ดพันธุ์ลงในแปลงด้วยอัตราเมล็ดพันธุ์ 10 กิโลกรัมต่อไร่ และไถกลบ

ในระยะออกดอกเมื่ออายุประมาณ 50 วัน จะได้น้ำหนักสดถั่วพร้าก่อนการไถกลบประมาณ 2.5-3 ตันต่อไร่

178 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน