Page 68 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ภาพที่ 4.13 ความสัมพันธ์ของพีเอชดินและฟอสฟอรัสในดิน
ที่มา: Penn and Camberato (2019)

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตรึงฟอสฟอรัสในดินมีหลายประการ โดยเฉพาะในดินนาที่เป็นกรดจัด

เช่น ความเข้มข้นของฟอสเฟตไอออนในสารละลายดินระดับพีเอชของดิน ชนิดและปริมาณของแร่ดินเหนียว
ปริมาณของเหล็กและอะลูมินัมที่แลกเปลี่ยนได้ ออกไซด์และไฮดรอกไซด์ของเหล็กและอะลูมินัม อินทรียวัตถุในดิน
และสภาพการขังน้ำ เป็นต้น ในดินที่มีความเป็นกรดรุนแรง ประสิทธิภาพในการตรึงฟอสฟอรัสจะยิ่งสูงขึ้น
ความสามารถในการตรึงฟอสฟอรัสของดินเป็นสาเหตุสำคัญที่จะใช้กำหนดปริมาณปุ๋ยฟอสฟอรัสที่จะใส่ให้กับพืช

โดยเมื่อใส่ปุ๋ยฟอสเฟตลงไปในดิน พบว่า มีเพียงร้อยละ 10-25 ของฟอสฟอรัสที่ละลายได้ในปุ๋ยเท่านั้นที่พืชสามารถ
ดูดไปใช้ได้ ส่วนฟอสฟอรัสที่เหลือจะตกค้างอยู่ในดินเปลี่ยนเป็นรูปสารประกอบอนินทรีย์และอินทรีย์ฟอสฟอรัสใน
รูปต่างๆ จากการศึกษาของมนูเวทย์ และคณะ (2520) พบว่าร้อยละ 90 ของฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์จากปุ๋ยที่ใส่

ลงไปในดินนาน้ำขังจะถูกตรึงอย่างรวดเร็วภายในหนึ่งวัน และส่วนที่เหลือจะถูกตรึงในเวลาต่อมา อย่างไรก็ตาม
การขังน้ำทำให้การตรึงฟอสฟอรัสในดินนาลดลง เนื่องจากการขังน้ำทำให้พีเอชของดินเพิ่มสูงขึ้น การละลายของ
เหล็กและอะลูมินัมที่แลกเปลี่ยนได้ในดินลดลง จึงเป็นผลให้การตรึงฟอสฟอรัสลดลง
7) การขาดของแคลเซียม แมกนีเซียม และโพแทสเซียมในดินกรด
ดินที่มีสภาพเป็นกรด แคลเซียมในดินส่วนใหญ่จะอยู่ในรูปที่แลกเปลี่ยนได้และอยู่ในรูปของแร่

ปฐมภูมิ (primary mineral) ที่ยังไม่แปรสภาพ แคลเซียมที่อยู่ในรูปของแร่ต่างๆ จะสลายตัวให้มาอยู่ในรูปที่ละลาย
น้ำได้ง่ายขึ้นกว่าเดิม โดยเฉพาะในรูปของ CaCO 3 และ CaSO4 ซึ่ง CaSO4 จะละลายน้ำได้ง่าย ในขณะที่ CaCO3
นั้นจะออกมาอยู่ในสารละลายดินได้ดีขึ้นถ้าดินมีปฏิกิริยาเป็นกรดและมีความชื้นเหมาะสม บางส่วนของ CaCO3

อาจจะเปลี่ยนมาเป็น Ca(HCO3) 2 ซึ่งละลายน้ำได้ดีขึ้นและจะแตกตัวออกมาให้ Ca อยู่ในสารละลายดินได้
+2
เช่นเดียวกัน (สมการ (4.4))

2+
2
+
CaC03 + 2H → Ca + H2O + CO (4.4)
แมกนีเซียมในดินกรดเขตร้อนชื้นจะถูกคอลลอยด์ของดินดูดซับไว้มากเป็นที่สามของธาตุไอออนบวกที่ถูกดูดชับ แต่
ในบริวณที่แห้งแล้ง ปริมาณของแมกนีเซียมที่ถูกดูดชับจะมีมากเป็นที่สองรองจากแคลเซียม ยกเว้นในดินด่าง รูปที่
2+
เป็นประโยชน์ของแมกนีเซียมในดินก็คือ Mg

56 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน