Page 66 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 66
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
(ก) (ข)
ภาพที่ 4.11 อาการเป็นพิษของเหล็กในข้าวที่เรียกว่าบรอนซิง (bronzing) (ก) การเจริญเติบโตของข้าวในดินที่มี
ปริมาณเหล็กสูง (ข)
5) ความเป็นพิษของไฮโดรเจนซัลไฟด์ (hydrogen sulfide toxicity) เมื่อดินเปรี้ยวจัดอยู่ใน
สภาพน้ำขังจะทำให้ความเข้มข้นของไฮโดรเจนซัลไฟด์ (H2S) และกรดอินทรีย์ต่างๆ ในสารละลายดินเพิ่มขึ้น ทั้งนี้
เนื่องจากในสภาพน้ำขังก่อให้เกิดปฏิกิริยารีดักชันของซัลเฟต ได้เป็นไฮโดรเจนซัลไฟด์ (สมการ (4.3)) ซึ่งจะไปลด
ความสามารถของรากข้าวที่จะเปลี่ยนเฟอรัสไอออนเป็นเฟอริกไอออน ดังนั้น จึงทำให้มีเฟอรัสไอออนมากจนเป็น
พิษกับรากพืชได้ พิษโดยตรงของไฮโดรเจนซัลไฟด์จะทำให้พืชมีอาการผิดปกติ คือ มีลักษณะเป็นจุดที่ใบข้าว ใบล่าง
จะตายเร็วกว่าปกติ และรากเน่า (ทัศนีย์, 2550)
SO4 + 10H + 8e - H2S + 4H2O (4.3)
2-
+
ถ้าการขังน้ำดำเนินต่อไปโดยที่ยังคงมีซัลเฟตอยู่ในดิน จะทำให้ความเข้มข้นของ
ไฮโดรเจนซัลไฟด์เพิ่มสูงขึ้น จนเกินระดับที่พืชจะทนได้ พืชจึงแสดงอาการเป็นพิษออกมา ความเป็นพิษของ
ไฮโดรเจนซัลไฟด์มีผลต่อระบบรากของข้าว เนื่องจากไฮโดรเจนซัลไฟด์เป็นตัวลดความสามารถในการออกซิไดซ์
ของรากข้าว ข้าวจึงต้านทานความเป็นพิษของเหล็กได้น้อยลง ทำให้ข้าวดูดเหล็กขึ้นไปสะสมไว้ที่ส่วนยอดของข้าว
มากขึ้นและเพิ่มความรุนแรงของความเป็นพิษของเหล็ก เมื่อปลูกข้าวในสารละลายที่มีไฮโดรเจนซัลไฟด์เพียง 0.07
มิลลิกรัมต่อลิตร ก็เป็นพิษต่อข้าว ปัญหานี้มักพบในดินอินทรีย์เพราะดินนี้ปกติมีเหล็กต่ำ จึงมีเหล็กไม่เพียงพอที่จะ
ตกตะกอนกับไฮโดรเจนซัลไฟด์ แต่ในดินทั่วๆ ไปแล้วมักไม่ค่อยพบปัญหานี้ เนื่องจากในดินมีเหล็กพอที่จะทำ
ปฏิกิริยาตกตะกอนกับไฮโดรเจนซัลไฟด์ (ทัศนีย์, 2550)
6) การขาดแคลนฟอสฟอรัส (phophorus deficiency) ดินเปรี้ยวจัดมีฟอสฟอรัสที่เป็น
ประโยชน์ต่อพืชในระดับที่ต่ำมาก เนื่องจากกระบวนการตรึงฟอสฟอรัสในดิน โดยสารประกอบฟอสเฟสต่างๆ ทั้ง
ในสภาพธรรมชาติและจากปุ๋ยที่ใส่ลงไปในดินเข้าทำปฏิกิริยากับแร่ธาตุและสารประกอบต่างๆ ในดินเปลี่ยนจากรูป
ประโยชน์ต่อพืชไปเป็นรูปที่ไม่ละลายน้ำและเป็นประโยชน์ต่อพืชได้ยาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในดินเปรี้ยวจัดที่มี
ไอออนของอะลูมินัม (Al ) และเฟอรัส (Fe ) ละลายออกมามาก ฟอสฟอรัสจึงทำปฏิกิริยากับแคตไอออนเหล่านี้
2+
3+
54 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
