Page 67 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 67
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
กลายเป็นอะลูมินัมฟอสเฟตและเหล็กฟอสเฟตที่ละลายยาก จึงเป็นประโยชน์กับพืชได้ยาก มีรายงานว่าฟอสฟอรัส
ในดินเปรี้ยวจัดส่วนใหญ่อยู่ในรูปของสารประกอบเหล็กฟอสเฟต รองลงมาคืออะลูมินัมฟอสเฟต ซึ่งสอดคล้องกับ
ในดินเปรี้ยวจัดในประเทศบรูไน (Zin et al., 2015) ทำให้ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ต่ำ ส่งผลให้ข้าวที่ปลูกในดิน
เปรี้ยวจัดตอบสนองต่อการใส่ปุ๋ยฟอสเฟต (Attananda, 1993) ข้าวที่แสดงอาการขาดธาตุฟอสฟอรัสจะมีลำต้น
แคระแกร็น การแตกกอถูกจำกัด ใบแคบ สั้น ตั้งตรง มีสีเขียวเข้ม และให้ผลผลิตต่ำ
(ก) (ข)
ภาพที่ 4.12 อาการการธาตุฟอสฟอรัสในใบข้าว (ก) ภาพขยายของใบข้าว (ข)
ที่มา: Sinha et al. (2020)
การเปลี่ยนแปลงรูปของอนินทรีย์ฟอสเฟตจากรูปหนึ่งไปสู่อีกรูปหนึ่ง จะขึ้นอยู่กับปฏิกิริยาของดิน
เป็นหลัก กิจกรรมของเหล็กและอะลูมินัมจะเพิ่มขึ้นในดินกรด โดยที่แคลเซียมซึ่งถูกละลายออกมานั้นจะถูก
เปลี่ยนไปอยู่ในรูปที่ละลายน้ำยากขึ้น กล่าวคือเป็น Al-P และ Fe-P เนื่องจากดินกรดจะมีเหล็กและอะลูมินัม
ละลายออกมาจำนวนมาก ก็จะทำปฏิกิริยากับฟอสฟอรัสที่ละลายอยู่ในสารละลายดิน กลายเป็นอะลูมินัมฟอสเฟต
และเหล็กฟอสเฟตที่ละลายน้ำได้น้อยมาก (ภาพที่ 4.13) โดยทั่วไปพบว่า ในดินที่มีออกไซด์ของเหล็กและอะลูมินัม
อยู่สูง ดินนั้นจะมีความสามารถในการตรึงฟอสฟอรัสได้สูงตามไปด้วย และยังปรากฏอีกด้วยว่าปริมาณของ
อะลูมินัมที่แลกเปลี่ยนได้มีค่าสูง ดินก็จะมีความจุในการตรึงฟอสฟอรัสสูงตามไปด้วย ดังนั้น จึงพบว่าดินในอันดับ
ออกซิโซลส์และอุลติโซลส์ที่เป็นกรดจัดและผ่านการสลายตัวมาอย่างรุนแรง จะมีความสามารถในการตรึง
ฟอสฟอรัสไว้ในดินได้สูงมาก
สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 55
กรมพัฒนาที่ดิน
