Page 65 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

เป็นด่างได้ดีขึ้น ในทางกลับกัน ในดินที่เป็นกรด โดยทั่วไปเหล็กจะละลายได้มากกว่าและพร้อมให้พืชดูดใช้ ดังนั้น
ข้าวที่ปลูกในดินกรดจึงดูดใช้และสะสมธาตุเหล็กในส่วนเหนือดินได้มากกว่าดินด่าง (ภาพที่ 4.10)

ภาพที่ 4.10 ผลของการใช้ปุ๋ยที่มีเหล็กเป็นองค์ประกอบต่อการสะสมธาตุเหล็กในต้นข้าวและความสามารถในการ
ละลายของธาตุเหล็กในดิน
ที่มา: Saleem et al. (2023)

ระดับความเข้มข้นของเหล็กที่เป็นพิษแตกต่างกันไปตามชนิดและพันธุ์ข้าว รวมทั้งช่วงและการ
เจริญเติบโตของต้นข้าว นอกจากนั้นยังพบว่า การที่รากข้าวได้รับความเสียหายจากก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์จะทำให้
ดูดดึงเหล็กได้ดีขึ้น (ทัศนีย์, 2550) จึงเกิดอาการเป็นพิษได้ง่ายมีผลทำให้ข้าวตาย (ภาพที่ 4.11) โดยความเป็นพิษ

ของเหล็กมักเกิดขึ้นในระยะแตกกอและระยะสร้างรวง โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าเกิดขึ้นในระยะสร้างรวงจะทำให้
ผลผลิตข้าวตกต่ำ เนื่องจากทำให้ข้าวมีเมล็ดลีบ ขาดธาตุอาหารบางธาตุ ทำให้สมดุลของกระบวนการต่างๆ ในต้น
ข้าวเปลี่ยนแปลงไป (Ponnaperuma et al., 1967; Rorison, 1973) ในดินเปรี้ยวจัดที่มักมีเฟอรัสไอออนใน
สารละลายดินสูง (500-มากกว่า 5,000 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม) และพบเหล็กในเนื้อเยื่อข้าว 500-5,000 มิลลิกรัมต่อ
กิโลกรัม ทำให้ผลผลิตข้าวลดลงร้อยละ 40-100 พื้นที่ดังกล่าวพบได้บริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในประเทศ

เวียดนาม พื้นที่ราบชายฝั่งทะเลในประเทศไทย และทวีปอัฟริกาตะวันตก (Becker and Asch, 2005)

สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 53
กรมพัฒนาที่ดิน