Page 15 - การประเมินคุณภาพดินและสมรรถนะความอุดมสมบูรณ์เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ตารางที่ 2-2 (ตอ)

องคประกอบ ลักษณะและสมบัติของดิน สัญลักษณ

3. ตัวแปรขยาย 13 ปริมาณกรวดในดิน r
+
(ตอ) 13.1 ปริมาณกรวด 10–35 % โดยปริมาตร r
++
13.2 ปริมาณกรวด > 35 % โดยปริมาตร r
+++
13.3 มีปริมาณหินพื้นโผล (rock outcrop) มากกวา 15% r
–1
14 14.1 ความเค็ม (EC ≥ 4 dSm ) s
–
–1
14.2 ความเค็ม (EC 2–4 dSm ) s
15 เวอรทิซอลล (vertic group) (มีดินเหนียว > 35% และ > 50% เปนสเมกไทต) v

16 ความลาดชัน (ใช % ความลาดชัน) %

17 มีความเสี่ยงการกรอนดินสูง SC, LC, CR, LR,
SR, > 30%
ที่มา: ดัดแปลงจาก Sanchez et al. (2003)

3) การประเมินคาดัชนีชี้วัดคุณภาพดิน

การประเมินคุณภาพดินจากคาดัชนีชี้วัดคุณภาพดิน (soil quality index, SQI) เปนการประมวลผล
ขอมูลเกี่ยวกับสมบัติทางเคมี ปริมาณธาตุอาหารพืชในดิน สมบัติทางชีวภาพ และสมบัติทางกายภาพของดิน
(Larson and Pierce, 1991) โดยกำหนดน้ำหนักคะแนน (weighting) ในแตละสมบัติของดิน (parameter)
ใหสัมพันธกับผลผลิตดิน (soil productivity) แลวนำคาที่ไดทั้งหมดมาประมวลผลเปนคาดัชนี ชี้วัดคุณภาพ

ดิน จากนั้นเปรียบเทียบคาที่ไดจากคามาตรฐาน ซึ่งในแตละพื้นที่จะมีคาแตกตางกัน ขึ้นอยูกับชนิดของดิน
การจัดการ สภาพภูมิอากาศ และชนิดพืชที่ปลูก (Karlen and Scott, 1994; Andrews et al., 2003) ซึ่งมี
ขั้นตอนการประเมินดังนี้
(1) กำหนดกลุมสมบัติดินที่มีผลตอการวางแผนการใชที่ดิน และเลือกใชขอมูลสมบัติดินที่

สำคัญ (minimum data set; MDS) ที่มีผลตอคุณภาพดินและผลผลิตของพืช ซึ่งไดกำหนดไว 3 กลุม คือ
กลุมสมบัติของดินที่มีผลตอการหมุนเวียนของธาตุอาหารในดิน (nutrient cycling) กลุมสมบัติของดินที่มีผล
ตอการควบคุมความเปนประโยชนของน้ำในดิน (water availability) และกลุมสมบัติของดินที่มีผลตอ
ความเค็มและเกลือโซดิก (Andrews et al., 2002)

(2) กำหนดคะแนน (RWF, relative weighting factors) ของสมบัติดิน โดยมีเกณฑวา
สมบัติของดินมีคาเทากับ 1 หมายถึงสมบัติของดินนั้นสงเสริมใหดินมีศักยภาพในการใหผลผลิตพืชเปนอยางดี
โดยไมมีขอจำกัดใดๆ ในขบวนการตางๆ ไมวาจะเปนการหมุนเวียนธาตุอาหาร การรักษาความชื้นในดินสงเสริม

ใหมีความหลากหลายทางชีวภาพ การสงเสริมใหดินมีความจุบัฟเฟอร (buffering capacity) และทำให
โครงสรางของดินดีขึ้น (Shukla et al., 2004) ดังรายละเอียดการกำหนดคะแนนใน ตารางที่ 2-3
(3) เปรียบเทียบกับคามาตรฐาน (Shukla et al., 2004) ของคุณสมบัติดินบางรายการ
ซึ่งเปนคามาตรฐานของดินในประเทศไทย