Page 203 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
P. 203
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ร่วมกับการปลูกพืชเศรษฐกิจในท้องที่นั้น ๆ แล้ว ยังควรต้องคำนึงถึงปัจจัยภายในของพืชที่นำมาใช้ทำปุ๋ยพืช
สดด้วย เพื่อให้เหมาะสม สะดวก ปฏิบัติได้ง่าย และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อการปรับปรุงบำรุงดิน (กรมพัฒนา
ที่ดิน, 2558) ดังนี้
1) ควรเลือกพืชที่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในสภาพดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ มีความ
ทนทานต่อสภาพภูมิอากาศที่แห้งแล้งได้ดี ง่ายแก่การดูแลรักษา รวมทั้งการเลือกพืชที่สามารถเจริญเติบโตได้
ตามสภาพพื้นที่ที่เหมาะสมด้วย เช่น พื้นที่นา พื้นที่ดอน พื้นที่ดินเค็ม พื้นที่ดินเปรี้ยว เป็นต้น
2) ควรเลือกพืชที่สามารถหาเมล็ดพันธุ์ได้ง่ายในท้องถิ่น ราคาไม่แพง และเป็นพืชที่ง่าย
แก่การผลิตเมล็ดพันธุ์ ทั้งนี้เพื่อขจัดปัญหาความยุ่งยากในเรื่องการจัดหาเมล็ดพันธุ์ และเพื่อการเก็บรักษาเมล็ด
พันธุ์ไว้ใช้ในฤดูต่อ ๆ ไปด้วย
3) ควรเป็นพืชที่สามารถเจริญเติบโตแตกกิ่งก้านสาขาได้มาก เพื่อให้ได้น้ำหนักต้นสดที่สูง
(high biomass) พืชปุ๋ยสดที่สามารถให้น้ำหนักสดสูงจะได้เปรียบกว่าพืชปุ๋ยสดที่ให้น้ำหนักสดต่ำกว่า เพราะ
น้ำหนักสดที่สูงนั้น ส่งผลให้มีปริมาณธาตุอาหาร และปริมาณอินทรียวัตถุเมื่อถูกย่อยสลายตัวของพืชปุ๋ยสดนั้น
สูงตามไปด้วย
4) เลือกพืชที่สามารถเจริญเติบโตได้เร็ว แข่งขันกับวัชพืชได้ดี เป็นการกำจัดวัชพืช ทำให้ลด
ต้นทุนในการใช้แรงงานหรือสารเคมีบางชนิดในการกำจัดวัชพืชลงได้ นอกจากนี้ควรเป็นพืชที่สามารถออก
ดอกได้ในระยะเวลาสั้น เพื่อจะได้ไถกลบพืชปุ๋ยสดได้เร็วขึ้น ทำให้มีช่วงระยะเวลาการปลูกพืชเศรษฐกิจ (cash
crop) ได้นานขึ้น
5) เป็นพืชที่มีระบบรากหยั่งลึก และแผ่ขยายกว้างเพื่อประโยชน์ในการที่รากพืชสามารถ
ชอนไชลงไปในดินได้ลึกกินเนื้อที่กว้างขวาง จึงสามารถดูดซับธาตุอาหารจากดินชั้นล่าง ซึ่งพืชไร่ทั่ว ๆ ไปที่มี
ระบบรากตื้นไม่สามารถทำได้ เมื่อธาตุอาหารจากดินชั้นล่างถูกดูดซับขึ้นมาสะสมในลำต้น ใบ กิ่งก้านของพืช
ปุ๋ยสดแล้ว เมื่อถึงเวลาถูกสับกลบหรือไถกลบไปในดินชั้นบนก็จะเป็นผลให้แร่ธาตุอาหารจากดินล่างสามารถมา
อยู่บนดินชั้นบน เกิดเป็นประโยชน์แก่พืชที่มีระบบรากตื้นที่ปลูกตามมาได้
6) ควรเป็นพืชที่มีความต้านทานและทนต่อการทำลายของศัตรูพืช ได้แก่ แมลงศัตรูพืช
โรคพืชต่าง ๆ ได้ดี อีกทั้งไม่เป็นแหล่งที่พักอาศัยของศัตรูพืชด้วย เพราะแมลงศัตรูหรือโรคพืชต่าง ๆ ที่ติดอยู่
ในพืชปุ๋ยสดนั้นเมื่อไถกลบลงดินก็จะเป็นแหล่งที่เข้าทำลายพืชเศรษฐกิจที่ปลูกตามมาได้
7) เป็นพืชที่มีลำต้น กิ่งก้านเปราะ เพื่อสะดวกแก่การไถกลบลงในดิน และซากพืชปุ๋ยสดที่
ไถกลบลงไป ก็จะง่ายแก่การถูกย่อยสลายให้เป็นอินทรียวัตถุโดยจุลินทรีย์ในดินได้อย่างรวดเร็ว ทำให้สามารถ
ปลูกพืชเศรษฐกิจตามมาได้เร็วขึ้น
8) ควรเป็นพืชที่ไถกลบแล้วจุลินทรีย์ในดินย่อยสลายให้หมดในคราวเดียวกัน ไม่สามารถจะ
เจริญเติบโตขึ้นมาใหม่ได้เมื่อปลูกพืชเศรษฐกิจ เพราะพืชปุ๋ยสดจะกลายเป็นวัชพืชที่ต้องทำการกำจัดต่อไป
9) ควรเป็นพืชที่ง่ายแก่การจัดเข้าระบบการปลูกพืช (cropping system) เพราะการใช้พืช
ปุ๋ยสดปลูกเพื่อการปรับปรุงบำรุงดิน ส่วนใหญ่แล้วจะแนะนำให้ปลูกร่วมกับพืชเศรษฐกิจในระบบของการปลูก
พืชในแต่ละชนิดพืชที่เหมาะสม
คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร 175
กรมพัฒนาที่ดิน
