Page 82 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

การเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับดินเปรี้ยวจัด สามารถทำได้โดยการใส่ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก
ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดน้ำ ตลอดจนธาตุอาหารเสริมต่างๆ ที่จำเป็นสำหรับพืชแต่ละชนิดลงดินในอัตราที่

เหมาะสม นอกจากนั้น ยังสามารถเพิ่มประสิทธิภาพของธาตุอาหารพืชที่มีอยู่ในดินให้เป็นประโยชน์ต่อพืชมากขึ้น
ลดการสูญเสียธาตุอาหารไปจากดิน การใช้ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกสามารถใช้ทดแทนปุ๋ยเคมีได้บางส่วน เนื่องจากใน
ปุ๋ยหมักและปุ๋ยคอกมีธาตุอาหารพืชอยู่ด้วย แต่ปริมาณแตกต่างกันไปตามชนิดของปุ๋ยคอกที่ได้จากสัตว์เลี้ยงที่เลี้ยง
ด้วยวิธีการต่างๆ กัน ดังนั้น การนำปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกมาใช้ในอัตราที่เหมาะสมร่วมกับปุ๋ยเคมี เป็นการเพิ่มธาตุ
อาหารให้แก่พืชที่ปลูก เพิ่มความสามารถในการดูดซับธาตุประจุบวกในดิน ลดการสูญเสียธาตุอาหารพืชจากดิน

เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ยเคมี ดังนั้น จึงสามารถลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมีลงได้โดยไม่มีผลเสียหายต่อพืชที่ปลูก
สำหรับการใช้ปุ๋ยพืชสดซึ่งเป็นปุ๋ยอินทรีย์ชนิดหนึ่งที่ได้จากการไถกลบพืชที่ยังสดอยู่ลงดิน หรือปลูกพืชตระกูลถั่วให้
เจริญเติบโตถึงระยะที่พืชออกดอกแล้วจึงไถกลบลงไปในดิน (ภาพที่ 5.1) เมื่อผ่านกระบวนการย่อยสลายแบบ

สมบูรณ์โดยจุลินทรีย์ในดิน ก็จะเป็นการเพิ่มอินทรียวัตถุและความอุดสมบูรณ์แก่ดิน โดยเฉพาะความเป็นประโยชน์
ของธาตุไนโตรเจนและฟอสฟอรัส ปุ๋ยพืชสดยังประกอบด้วยธาตุอาหารอื่นๆ เช่น โพแทสเซียม แคลเซียม
แมกนีเซียม และธาตุอาหารเสริมบางชนิด นอกจากนี้การใช้ปุ๋ยพืชสดยังเป็นการช่วยปรับปรุงสมบัติทางกายภาพ
ของดิน ถ้าดินเดิมเป็นดินเหนียว แน่นทึบ ระบายน้ำยาก ก็จะร่วนซุย ถ่ายเทอากาศดี และระบายน้ำได้ดีขึ้น ทำให้

สามารถปลูกพืชชนิดอื่นๆ ที่ต้องการได้

(ก) (ข)

ภาพที่ 5.1 การปลูกปอเทือง (ก) และไถกลบระยะที่พืชออกดอก (ข)

การจัดการดินเปรี้ยวจัดเพื่อนำมาปลูกพืชนั้น จำเป็นต้องมีการจัดการร่วมกันทั้งการลดความเป็นกรดและ

การเพิ่มอาหาร อย่างไรก็ตาม ในการนำไปใช้ก็ต้องพิจารณาผลตอบแทนทางเศรษฐกิจควบคู่กันด้วย มีการศึกษา
การปรับปรุงดินเปรี้ยวจัดเพื่อการปลูกข้าวในชุดดินมูโนะโดยการล้างดิน (W) ใส่ปูน (L) ใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์
ดิน (F; 6-3-6 กิโลกรัมของ N-P2O5-K2O) ใส่ปุ๋ยพืชสด (G) พบว่า การล้างดินอย่างเดียวไม่สามารถเพิ่มผลผลิตข้าว
ได้ แต่การใส่ปูน 1,100 กิโลกรัมต่อไร่ ทำให้พีเอชดินเพิ่มขึ้นจาก 3.98 เป็น 5.03 ในขณะที่ความเป็นกรดและ

อะลูมินัมที่แลกเปลี่ยนได้ลดลง (ตารางที่ 5.4) และส่งผลให้ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้นจาก 260 (แปลงควบคุม) เป็น 349
กิโลกรัมต่อไร่ และเมื่อใช้น้ำล้างดินร่วมกับการใส่ปูน ใส่ปุ๋ยเคมี และปุ๋ยพืชสด ทำให้ข้าวให้ผลผลิตสูงสุดถึง 532
กิโลกรัมต่อไร่ (ตารางที่ 5.5) เมื่อประเมินผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ พบว่า การใช้น้ำล้างดินควบคู่กับการใส่ปูนและ
ปุ๋ยเคมี แม้จะให้ผลผลิตเพียง 521 กิโลกรัมต่อไร่ แต่มีกำไรสูงสุด (สายหยุด, 2553)

70 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน