Page 77 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

เป็นการสะสมอินทรียวัตถุในดิน ปุ๋ยพืชสดที่ย่อยสลายเร็วจะปลดปล่อยไนโตรเจนได้อย่างรวดเร็ว จากการศึกษา
ของเมธินและสุรชัย (2548) พบว่า การปลูกข้าวในดินเปรี้ยวจัดชุดดินรังสิตที่มีอินทรียวัตถุสูงกว่า 40 กรัมต่อ

กิโลกรัม และมีปริมาณฟอสฟอรัสอยู่เฉลี่ยสูงกว่า 21 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ในแง่เศรษฐกิจการใส่ปุ๋ยพืชสดร่วมน้ำ
หมักชีวภาพ ในอัตรา 10 ลิตรต่อไร่ ข้าวให้ผลผลิตสูงและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงกว่าการใช้ปุ๋ยเคมี
3) การใช้ถ่านไบโอชาร์หรือถ่านชีวภาพ ถ่านชีวภาพเป็นผลิตภัณฑ์หรือวัสดุที่ได้จากการนำมวล
ชีวภาพผ่านกระบวนการย่อยสลายด้วยความร้อน โดยไม่ใช้ออกซิเจน (Pyrolysis) ที่อุณหภูมิมากกว่า 300 องศา
เซลเซียส ถ่านชีวภาพมีรูพรุนจำนวนมากเมื่อใส่ลงไปในดินจะทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำและอากาศได้มากขึ้น ทำให้

รากพืชขยายตัวได้อย่างรวดเร็ว ดูดซับปุ๋ยไนโตรเจนไม่ให้ระเหยสู่อากาศในรูปของแก๊สแอมโมเนีย รวมทั้งแร่ธาตุ
ต่างๆ ที่มีอยู่ในถ่านจะเป็นแหล่งจุลธาตุสำหรับพืชได้เป็นอย่างดี ถ่านชีวภาพจะช่วยปรับสภาพความเป็นกรดของ
ดินให้ลดน้อยลง เนื่องจากฤทธิ์เป็นด่าง นอกจากนี้รูพรุนของถ่านจะเป็นที่อยู่อาศัยของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์

เช่น อโซโตแบคเตอร์ (Azotobactor) ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ที่ผลิตอาหารโดยการตรึงไนโตรเจนจากอากาศ ถ่านชีวภาพ
จึงเป็นแหล่งสะสมของไนโตรเจนทั้งจากจุลินทรีย์และจากปุ๋ยที่ใส่ลงไปให้แก่ดิน (อรสา, 2552) ไบโอชาร์จึงเป็นวัสดุ
ที่อุดมด้วยคาร์บอน มีรูพรุน เมื่อใส่ลงดินทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำและทำให้ระบายอากาศได้มากขึ้น ลดความรุนแรง
ของกรดในดินเพราะมีฤทธิ์เป็นด่าง เพิ่มความสามารถในการดูดซับธาตุอาหารพืช จึงเพิ่มความเป็นประโยชน์ของ

ธาตุอาหาร และเพิ่มปริมาณของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ในดิน (กรมพัฒนาที่ดิน, 2553)
5.1.2 การปรับปรุงสมบัติทางเคมีของดิน
ปัญหาสภาพเป็นกรดจัดมากถึงกรดรุนแรงมากที่ทำให้อะลูมินัม เหล็ก และแมงกานีสละลายออกมา
มากจนเป็นพิษกับพืช โดยทั่วไปสามารถแก้ไขได้โดยการใส่ปูนและล้างดินเพื่อลดความเป็นกรดและสารพิษในดิน

เปรี้ยวจัด (นงคราญ, 2557)
1) การใช้วัสดุปูนแก้ความเป็นกรดในดิน วิธีนี้เป็นวิธีที่ช่วยลดความเป็นกรดของดินได้อย่างมี
ประสิทธิภาพและยังให้ผลระยะยาว แต่อาจมีข้อจำกัดในกรณีที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ เนื่องจากต้องใช้วัสดุปูนปริมาณ
มาก การที่จะผสมคลุกเคล้าวัสดุปูนให้กระจายในหน้าดินอย่างสม่ำเสมอจึงทำได้ยากและต้องใช้แรงงานมาก วัสดุ

ปูนที่ใช้ในการปรับปรุงดินเปรี้ยวจัดมีหลายชนิด เช่น ปูนคาร์บอเนต (CaCO 3) ปูนขาว (Ca(OH)2) ปูนเผา (CaO)
และปูนมาร์ล ซึ่งองค์ประกอบส่วนใหญ่เป็นคาร์บอเนตที่มีดินเหนียวและอินทรียวัตถุปนอยู่ด้วย เป็นต้น โดยใน
พื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทยนิยมใช้วัสดุปูนที่เรียกว่าหินปูนฝุ่น เนื่องจากเป็นวัสดุเหลือใช้จากโรงงานโม่หินที่มีมาก

ในภาคใต้ จึงเป็นวัสดุที่หาได้ง่ายในพื้นที่แถบนี้ หินปูนฝุ่นเป็นปูนที่ได้จากหินปูน (limestone) มีองค์ประกอบเป็น
แร่แคลไซต์ (CaCO3) มาจากภูเขาหินปูนซึ่งมีอยู่ทั่วไปในประเทศไทย ทางภาคใต้พบในจังหวัดกระบี่ ตรัง และพังงา
หินปูนส่วนใหญ่ถูกนำมาบดเป็นวัสดุก่อสร้าง ทำถนนและใช้ในการผลิตปูนซีเมนต์ หินปูนที่บดละเอียดเพื่อใช้แก้ไข
กรดนั้นมีความบริสุทธิ์ของหินปูน โดยทั่วไปจะอยู่ประมาณ 75-99 เปอร์เซ็นต์
เมื่อใส่ปูนลงไปในดินในสภาพที่มีความชื้น ปูนจะทำปฏิกิริยากับน้ำและก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์

ได้เป็นปูนแคลเซียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต (calcium hydrogen carbonate: Ca(HCO3)2) ซึ่งมีความสามารถใน
การละลายได้ดีกว่าปูนชนิดอื่นๆ และจะแตกตัวให้แคลเซียมไอออนและไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออน แคลเซียม
ไอออนจะไปไล่ที่ไฮโดรเจนไอออนและอะลูมินัมไอออนที่ถูกดูดซับที่ผิวคอลลอยด์ดิน ให้ออกมาทำปฏิกิริยากับ

ไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออน ได้เป็นน้ำและก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ส่วนอะลูมินัมไอออนก็ตกตะกอนเป็นอะลูมินัม

สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 65
กรมพัฒนาที่ดิน