Page 24 - ผลกระทบระยะยาวของการปลูกยางพาราต่อสมบัติดินและความหลากหลายทางชีวภาพในดิน Long Term Impact of Rubber Plantation on Soil Properties and Biodiversity
P. 24
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
(3)
10
ขณะเดียวกันสิ่งมีชีวิตในกลุ่มนี้ บางชนิดกลับเป็นอาหารให้แก่สิ่งมีชีวิตในกลุ่ม macrofauna
(Devash et al., 2018)
นอกจากนี้ ในการเคลื่อนย้ายผ่านช่องว่างระหว่างเม็ดดินนั้น mesofauna ยังช่วย
ลำเลียงแบคทีเรียและเชื้อราต่างๆไปพร้อมกัน ทั้งที่อยู่ภายในลำไส้จากการที่ mesofauna กินเข้าไป
เป็นอาหารหรือเกาะติดไปกับลำตัว ดังนั้น สิ่งมีชีวิตในกลุ่ม mesofauna จึงมีความสำคัญต่อปริมาณ
และกิจกรรมของจุลินทรีย์มากกว่าสิ่งมีชีวิตในกลุ่ม macrofauna (Klironomos et al., 1992)
อย่างไรก็ตาม พบว่า การเขตกรรมมีผลต่อการลดลงของสิ่งมีชีวิตในกลุ่ม mesofauna เช่น การเผา
เตรียมพื้นที่ การไถพรวน หรือการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช (Perdue, 1987)
3. Microfauna มีขนาดเล็กกว่า 0.1 มิลลิเมตร เช่น ไส้เดือนฝอย โปรโตซัว และ
จุลินทรีย์ที่อยู่ในดิน ได้แก่ แบคทีเรีย เชื้อรา แอกทิโนไมซีตและยีสต์ จุลินทรีย์ในดินเป็นสิ่งมีชีวิตขนาด
เล็กที่มีบทบาทสำคัญทางการเกษตร มีทั้งกลุ่มที่เป็นประโยชน์และเป็นโทษต่อพืชและระบบนิเวศ
เกษตร โดยจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ทางการเกษตรมีบทบาทต่อการหมุนเวียนธาตุอาหารในดิน
ทำหน้าที่ย่อยสลายวัสดุสารอินทรีย์ต่างๆ (decomposition) ให้เป็นธาตุอาหาร เกิดการหมุนเวียน
ธาตุอาหารกลับมาใช้ใหม่ และเปลี่ยนรูปจากสารอินทรีย์ไปเป็นสารอนินทรีย์ (mineralization)
เพิ่มความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารพืช ตลอดจนแปรสภาพอนินทรียสารหรือแร่ธาตุจากรูปที่ไม่
เป็นประโยชน์ให้อยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์กับพืช (solubilization) ผลิตสารที่ส่งเสริมการเจริญเติบโต
ของพืช ช่วยทำให้ดินจับตัวกันเป็นเม็ดและมีความเสถียร ส่วนกลุ่มจุลินทรีย์ที่เป็นโทษมักเป็นจุลินทรีย์
ที่ก่อให้เกิดโรคพืช ทำให้เกิดความเสียหายแก่ผลผลิตทางการเกษตร (กรมพัฒนาที่ดิน, 2558)
สิ่งมีชีวิตในกลุ่ม Microfauna ที่มีความสำคัญต่อการเจริญเติบโตของพืช ได้แก่
10
8
- แบคทีเรีย (bacteria) เป็นจุลินทรีย์ที่มีจำนวนมากที่สุดในดินประมาณ 10 -10
CFU (colony forming unit) ต่อกรัมดินแห้ง แบคทีเรียเป็นพืชชั้นต่ำเซลล์เดียว ไม่มีคลอโรฟิลล์
สังเคราะห์อาหารไม่ได้ แบคทีเรียที่ต้องการพลังงานเพื่อดำรงชีวิตซึ่งได้มาจากกระบวนการออกซิเดชัน
(oxidation) โดยใช้ก๊าชออกซิเจนเผาผลาญอาหารที่มีอยู่ภายในเซลล์ เรียกว่า พวกแอโรบิค แบคทีเรีย
(aerobic bacteria) ส่วนพวกที่ไม่ต้องการก๊าชออกซิเจนเผาผลาญ เรียกว่า แอนแอโรบิค แบคทีเรีย
(anaerobic bacteria) ได้พลังงานจากไกลโคลิซีส (glycolysis) โดยเปลี่ยนจากน้ำตาลมาเป็น
พลังงาน (ดวงพร, 2545) แบคทีเรียมีบทบาทและกิจกรรมที่สำคัญในดิน คือ ทำหน้าที่หลักในการย่อย
สลายอินทรียสารและอินทรียวัตถุ เนื่องจากแบคทีเรียในดินมีปริมาณมากกว่าจุลินทรีย์ชนิดอื่นและยัง
สามารถขยายพันธุ์หรือเพิ่มปริมาณได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ แบคทีเรียยังมีหน้าที่ในการแปรสภาพ
ของธาตุอาหารพืชและเป็นสาเหตุในการเกิดโรคพืชหรือควบคุมการเกิดโรค ทั้งนี้ ขี้นอยู่กับชนิดของ
แบคทีเรียที่พบ
