Page 24 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

12

ดินไปเชื่อมโยงกับผลการทดลองปุ๋ยในไร่นา เพื่อให้ค าแนะน าการใช้ปุ๋ยหรือปูนอย่างเหมาะสมก่อนการปลูก
พืชได้
3.3.4 การแปลความหมายผลการวิเคราะห์ดิน
ปัจจุบันกองส ารวจดิน (2523) กรมพัฒนาที่ดิน ได้ใช้หลักการประเมินความอุดมสมบูรณ์

ของดินจากค่าวิเคราะห์ทางเคมีของดินที่ส าคัญ ได้แก่ ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน ความจุในการ
แลกเปลี่ยนประจุบวก ความอิ่มตัวด้วยประจุบวกที่เป็นด่าง ปริมาณอินทรียวัตถุ ปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็น
ประโยชน์ และปริมาณโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ โดยท าการแบ่งระดับความอุดมสมบูรณ์ของดินออกเป็น

3 ระดับคือ ต่ า ปานกลาง และสูง ข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์ดินเพียงอย่างเดียว จะเป็นเพียงตัวเลขที่ไม่มี
ความหมายใด ๆ หากไม่น าตัวเลขนั้นไปหาความสัมพันธ์กับการเจริญเติบโตของพืชหรือการตอบสนองของ
พืชต่อระดับธาตุอาหารชนิดที่ต้องการประเมินที่มีอยู่ในดินหรือในรูปของปุ๋ยที่ใส่เสียก่อน

3.4 ปุ๋ย
ปุ๋ย คือ วัสดุที่มีธาตุอาหารพืชเป็นองค์ประกอบ หรือสิ่งมีชีวิตที่ก่อให้เกิดธาตุอาหารพืช เมื่อใส่ลง

ไปในดินแล้วจะปลดปล่อย หรือสังเคราะห์ธาตุอาหารที่จ าเป็นให้แก่พืช โดยทั่วไปปุ๋ยแบ่งออกเป็น
4 ประเภท
3.4.1 ปุ๋ยเคมี คือ สารประกอบอนินทรีย์ที่ให้ธาตุอาหารพืช เป็นสารประกอบที่ผ่านกระบวนการ
ผลิตทางเคมี เมื่อใส่ลงไปในดินที่มีความชื้นที่เหมาะสม ปุ๋ยเคมีจะละลายให้พืชดูดไปใช้ประโยชน์ได้อย่าง

รวดเร็ว มีอยู่ 2 ประเภท คือ
1) ปุ๋ยเดี่ยวหรือแม่ปุ๋ย ได้แก่ ปุ๋ยพวกแอมโมเนียมซัลเฟต โพแทสเซียมคลอไรด์ ฯลฯ ซึ่ง
เป็นสารประกอบทางเคมี มีธาตุอาหาร คือ ไนโตรเจน หรือฟอสฟอรัส หรือโพแทสเซียม เป็นองค์ประกอบ
อยู่ด้วยหนึ่งหรือสองธาตุแล้วแต่ชนิดของสารประกอบที่เป็นแม่ปุ๋ยนั้นๆ มีปริมาณของธาตุอาหาร ปุ๋ยที่คงที่

เช่น ปุ๋ยแอมโมเนียมซัลเฟต มีไนโตรเจน 20 % N ส่วนโพแทสเซียมไนเทรต มีไนโตรเจน 13 % N และ
โพแทสเซียม 46 % K O อยู่ร่วมกันสองธาตุ
2
2) ปุ๋ยผสม ได้แก่ ปุ๋ยที่มีการน าเอาแม่ปุ๋ยหลายๆ ชนิดมาผสมรวมกัน เพื่อให้ปุ๋ยที่ผสมได้
มีปริมาณและสัดส่วนของธาตุอาหารไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียมตามที่ต้องการ ทั้งนี้ เพื่อให้ได้

ปุ๋ยที่มีสูตรหรือเกรดปุ๋ยเหมาะที่จะใช้กับพืชและดินที่แตกต่างกัน ปุ๋ยผสมนี้จะมีขายอยู่ในท้องตลาดทั่วไป
เพราะนิยมใช้กันมาก ปัจจุบันเทคโนโลยีในการท าปุ๋ยผสมได้พัฒนาไปไกลมาก สามารถผลิตปุ๋ยผสมให้เข้า
เป็นเนื้อเดียวกันอย่างสม่ าเสมอ มีการปั้นเป็นเม็ดขนาดสม่ าเสมอสะดวกในการใส่ลงไปในไร่นา ปุ๋ยพวกนี้

เก็บไว้นานๆ จะไม่จับกันเป็นก้อนแข็ง สะดวกแก่การใช้เป็นอย่างยิ่ง
3.4.2 ปุ๋ยอินทรีย์คือ สารประกอบที่ได้จากสิ่งที่มีชีวิต ได้แก่ พืช สัตว์ และจุลินทรีย์ ผ่านกระบวน
การผลิตทางธรรมชาติ ปุ๋ยอินทรีย์ส่วนใหญ่ใช้ในการปรับปรุงสมบัติทางกายภาพของดิน ท าให้ดินโปร่ง ร่วน
ซุย ระบายน้ า และถ่ายเทอากาศได้ดี รากพืชจึงชอนไชไปหาธาตุอาหารได้ง่ายขึ้น ปุ๋ยอินทรีย์มีปริมาณธาตุ
อาหารอยู่น้อยเมื่อเปรียบเทียบกับปุ๋ยเคมี และธาตุอาหารพืชส่วนใหญ่อยู่ในรูปของสารประกอบอินทรีย์

เช่น ไนโตรเจนอยู่ในสารประกอบจ าพวกโปรตีน เมื่อใส่ลงไปในดินพืชจะไม่สามารถดูดไปใช้ประโยชน์ได้
ทันที แต่ต้องผ่านกระบวนการย่อยสลายของจุลินทรีย์ในดิน แล้วปลดปล่อยธาตุอาหารเหล่านั้นออกมาใน
รูปสารประกอบอนินทรีย์ เช่นเดียวกันกับปุ๋ยเคมี จากนั้นพืชจึงดูดไปใช้ประโยชน์ได้ ปุ๋ยอินทรีย์ มี 3

ประเภท คือ ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก และปุ๋ยพืชสด