Page 21 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

9

ที่ดินที่มีข้อจ ากัดต่อการใช้ประโยชน์ ซึ่งเมื่อน าไปใช้แล้วจะเกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศด้วย (กรมพัฒนา
ที่ดิน, 2556)
3.1.5 ดินที่มีปัญหาทางด้านการเกษตร หมายถึง ดินที่มีสมบัติทางกายภาพและเคมีไม่เหมาะสม
หรือเหมาะสมน้อยส าหรับการเพาะปลูก ท าให้พืชไม่สามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตตามปกติได้ ส่วน

ใหญ่เป็นดินปัญหาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ได้แก่ ดินเค็ม ดินกรด ดินเปรี้ยวจัด ดินทรายจัด ดินอินทรีย์ ดิน
ปนกรวด และดินตื้น นอกจากนี้ยังรวมถึงพื้นที่ที่มีความลาดชันสูงซึ่งถ้ามีการใช้ประโยชน์ด้านการเกษตร
แล้ว จะท าให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศและสภาพแวดล้อมอย่างรุนแรง หากว่าจะใช้ดินเหล่านี้ในการ

ปลูกพืชแล้ว จ าเป็นต้องมีการจัดการเพื่อแก้ไขสภาพของดินให้เหมาะสมก่อนการปลูกพืชตามวิธีการปกติ
(กรมพัฒนาที่ดิน, 2558)
3.1.6 การปรับปรุงบ ารุงดิน หมายถึง การพัฒนาที่ดินที่ไม่เหมาะสมต่อการเกษตรให้สามารถใช้ท า
การเพาะปลูกให้เจริญเติบโตและให้ผลผลิตได้ตามปกติ หรือปรับปรุงบ ารุงดินให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์

เหมาะในการปลูกพืชให้เจริญเติบโตและให้ผลผลิตดีอย่างยั่งยืน การท าการเกษตรติดต่อกันเป็นระยะ
เวลานานโดยขาดการปรับปรุงบ ารุงดิน เช่น การเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน จะส่งผลต่อสมบัติของดินทั้งทาง
กายภาพ เคมี และชีวภาพ ท าให้ไม่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช โดยหลักการปรับปรุงบ ารุงดิน คือ
การจัดการเพื่อมุ่งสู่การท าให้ดินอยู่ในสภาพที่เหมาะสมส าหรับพืชที่ต้องการปลูก ในดินเดียวกันหากปลูกพืช

ต่างชนิดกัน อาจจะมีรายละเอียดของการปรับปรุงดินต่างกัน ดั้งนั้น ควรมีการตรวจสอบดินและวิเคราะห์
ดินซึ่งจะน าไปสู่วิธีการปรับปรุงบ ารุงดิน (กรมพัฒนาที่ดิน, 2558)
3.1.7 การอนุรักษ์ดินและน้ า (Soil and Water Conservation) หมายถึง การใช้ทรัพยากรดินและ
น้ าอย่างเหมาะสม ด้วยวิธีการที่ชาญฉลาด คุ้มค่า เกิดประโยชน์สูงสุดและมีความยั่งยืน เพื่อป้องกันและ

รักษาดินไม่ให้ถูกชะล้างพังทลายทั้งบนพื้นที่ที่มีความลาดชันต่ าจนถึงพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง
มาตรการอนุรักษ์ดินและน้ า แบ่งตามลักษณะได้ 2 ประเภท คือ มาตรการวิธีกล และมาตรการวิธี
พืชการเลือกมาตรการควรพิจารณาตามลักษณะดิน ภูมิประเทศ ปริมาณน้ าฝน ตลอดจนการใช้ประโยชน์

บนพื้นที่ดิน โดยเลือกวิธีการผสมผสานมาตรการให้เหมาะสมเพื่อให้การเกษตรเกิดความยั่งยืน
มาตรการวิธีกล หมายความว่า วิธีการอนุรักษ์ดินและน้ า โดยการก่อสร้างโครงสร้างทางวิศวกรรม
โดยวิธีการไถพรวนตามแนวระดับ คันดินกั้นน้ า ขั้นบันไดดิน คูรับน้ าขอบเขา บอน้ าในไร่นา หรืออื่นๆ
มาตรการวิธีพืช หมายความว่า วิธีการอนุรักษ์ดินและน้ า โดยวิธีการทางพืช โดยการปลูกพืช
หรือใช่ ส่วนใดๆ ของพืชท าให้เป็นแถบหรือเป็นแนว หรือปกคลุมผิวดินหรืออื่นๆ (ราชกิจจานุเบกษา,

2551)
3.1.8 การพัฒนาที่ดิน (land development) หมายถึง การปฏิบัติการใดๆ ในอันที่จะท าให้การใช้
ที่ดินบังเกิดผลดี หรือมีประโยชน์ต่อประชากรและประเทศชาติโดยส่วนรวม ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคมและ

การเมือง มากที่สุดเท่าที่อาจจะเป็นไปได้ หลักการพัฒนาที่ดินแบ่งออกได้เป็น 2 อย่าง คือ
1) พัฒนาที่ดินที่ยังไม่เคยใช้ประโยชน์ให้มาอยู่ในรูปที่ใช้ประโยชน์ในกิจกรรมต่างๆ เช่น
ด้านเกษตรกรรม อุตสาหกรรม พาณิชยกรรม และที่อยู่อาศัย เป็นต้น
2) พัฒนาที่ดินที่ใช้ประโยชน์อยู่แล้วให้ได้รับประโยชน์หรือผลตอบแทนอย่างเต็มที่ โดย

วิธีการพัฒนาและปรับปรุงบ ารุงดินด้วยวิธีการต่างๆ (กรมพัฒนาที่ดิน, 2553)
3.1.9 พระราชด าริ หมายถึง ความคิด หรือ ความด าริ เมื่อเทียบกับการใช้ราชาศัพท์ของค ากริยา
“คิด ด าริ” แล้ว ค าว่า พระราชด าริ เป็นราชาศัพท์ที่ใช้แก่พระมหากษัตริย์ สมเด็จพระบรมราชินีนาถ