Page 23 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)
P. 23
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
11
2. การสังเกตอาการขาดธาตุอาหารของพืช (nutrient deficiency symptom)
3. การวิเคราะห์พืช (plant analysis)
กรมพัฒนาที่ดิน มีวิธีการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน คือการวิเคราะห์ดิน โดยมีจุดประสงค์
ของการวิเคราะห์ดิน เพื่อให้ทราบถึงความอุดมสมบูรณ์ และปัญหาของดินในแปลงปลูกพืช พร้อมกับ
ค าแนะน าในการแก้ไขปรับปรุงบ ารุงดิน เช่น การใช้ปุ๋ย การใช้ปูน ปรับปรุงดินกรด รวมทั้งการใช้วัสดุหรือ
สารปรับปรุงดินอย่างอื่น ตามความจ าเป็นเพื่อให้การปลูกพืชได้ผลผลิตเพิ่มมากขึ้น และมีคุณภาพดีขึ้น
3.3 การวิเคราะห์ดิน
การวิเคราะห์ดิน หมายถึง การใช้เทคนิคทางเคมีที่สะดวกและรวดเร็วในการตรวจสอบความ
สามารถของดินในการปลดปล่อยธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อพืช เทคนิคดังกล่าวนี้ได้จากการเลียนแบบ
การดูดดึงธาตุอาหารของรากพืช โดยการใช้น้ ายาสกัดซึ่งประกอบด้วยกรดเจือจางบางชนิดเป็นตัวท าละลาย
ธาตุอาหารในดิน และธาตุอาหารที่สกัดออกมาได้จากน้ ายาสกัดเหล่านี้ (extractable nutrient) จะถูก
สมมติเป็นธาตุอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อพืช (available nutrient) ดังนั้นปริมาณธาตุอาหารที่ได้จากการ
วิเคราะห์ดินนี้จึงเป็นแต่เพียงตัวเลขที่ไม่มีความหมายโดยตัวของมันเองแต่จะมีความหมายและน าไปใช้
ประโยชน์ได้เมื่อน าไปหาความสัมพันธ์กับผลผลิตของพืชที่ได้จากการทดลองในสภาพไร่นาเสียก่อน
(คณาจารย์ภาควิชาปฐพีวิทยา, 2530)
3.3.1 หลักการและขั้นตอนการวิเคราะห์ดิน
หลักการส าคัญในการวิเคราะห์ดินมี 2 ประการคือ
1) การสกัด คือ การละลายธาตุอาหารที่คาดว่าจะเป็นประโยชน์ต่อพืช ออกมาทั้งหมด
หรือออกมาในปริมาณที่เป็นสัดส่วนที่แน่นอนกับปริมาณที่พืชใช้ประโยชน์ได้จริง โดยใช้น้ ายาสกัดซึ่งเป็น
สารละลายที่เหมาะสม
2) การวิเคราะห์ปริมาณ คือ การน าน้ ายาที่สกัดได้จากดินมาวิเคราะห์หาปริมาณของธาตุ
อาหารแต่ละชนิดโดยใช้เครื่องมือที่อ่านค่าได้ละเอียดมีความแม่นย าและแน่นอน
3.3.2 ขั้นตอนการวิเคราะห์ดิน ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือ
1) การเก็บตัวอย่างดิน เป็นขั้นตอนแรกที่มีความส าคัญที่สุด เนื่องจากตัวอย่างดินที่เก็บ
จะต้องเป็นตัวแทนที่ดีของพื้นที่ทั้งหมดจึงควรแบ่งพื้นที่ออกเป็นแปลงย่อยที่มีขอบเขตชัดเจนโดยภายใน
แปลงย่อยเดียวกันควรมีความแตกต่างกันน้อยที่สุดหรือไม่มีเลย
2) การวิเคราะห์ดินในห้องปฏิบัติการ เป็นการวิเคราะห์ดินด้วยวิธีมาตรฐานเพื่อให้ได้
ข้อมูลที่มีความถูกต้อง
3) การแปลความหมายของผลการวิเคราะห์ดิน เป็นการน าข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์มา
เปรียบเทียบกับผลการวิจัยที่มีผู้ศึกษามาก่อน แล้วแปลข้อมูลนั้นว่าดินมีความอุดมสมบูรณ์ในระดับใด
4) การให้ค าแนะน าการใช้ปุ๋ยหรือการปรับปรุงดิน คือ การให้ค าแนะน าเกี่ยวกับวิธีการจัด
การที่ท าให้ได้ผลตอบแทนสูงในการปลูกพืช เช่น ค าแนะน าเกี่ยวกับชนิดอัตราและวิธีการใส่ปุ๋ยที่เหมาะสม
และใช้โปรแกรมปุ๋ยรายแปลงได้
3.3.3 วิธีการวิเคราะห์ดินในห้องปฏิบัติการ
วิธีการวิเคราะห์ดินทางเคมีบางรายการ ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานที่หน่วยราชการให้บริการแก่
เกษตรกร การวิเคราะห์ดินทางเคมี มีข้อดี คือ สามารถวิเคราะห์ตัวอย่างดินได้เป็นจ านวนมากโดยใช้เวลา
น้อย ท าให้สามารถรู้ผลการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดินก่อนปลูกพืชได้ และสามารถน าค่าวิเคราะห์
