Page 28 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

16

3.7 พระราชด าริการจัดและพัฒนาที่ดิน
จุดเริ่มต้นของแนวพระราชด าริเรื่อง "ดิน" เกิดมาจากที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9

ทรงทอดพระเนตรเห็นความเดือดร้อนของประชาชนที่ไม่มีที่ดินท ากินทางการเกษตร ดังมีพระราชด ารัสไว้

ณ ส านักงาน กปร. ในปีพ.ศ. 2531 ว่า
"มีความเดือดร้อนอย่างยิ่งว่าประชาชนในเมืองไทยจะไร้ที่ดิน และถ้าไร้ที่ดินแล้วก็จะท างานเป็น

ทาสเขา ซึ่งเราไม่ปรารถนาที่จะให้ประชาชนเป็นทาสคนอื่น แต่ถ้าเราสามารถที่จะขจัดปัญหานี้ โดยเอา
ที่ดินจ าแนกจัดสรรอย่างยุติธรรม อย่างมีการจัดตั้งจะเรียกว่านิคม หรือจะเรียกว่าหมู่หรือกลุ่ม หรือสหกรณ์

ก็ตาม ก็จะท าให้คนที่มีชีวิตแร้นแค้นสามารถที่จะพัฒนาตัวเองขึ้นมาได้"
จากจุดเริ่มต้นของพระเมตตา ที่จะเห็นประชาชนมีที่ดินท ากิน มีผลผลิตเป็นอาหารเพียงพอต่อการ

ด ารงชีพ ก่อให้เกิดโครงการพระราชด าริต่างๆ เพื่อแก้ไขปัญหาในมิติ "ดิน" ดังนี้

3.7.1 การแก้ปัญหาขาดแคลนที่ดินท ากินของเกษตรกร
ปัญหาการขาดแคลนที่ดินท ากินของเกษตรกร เป็นปัญหาส าคัญยิ่งที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทร

มหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงให้ความส าคัญ ทรงเริ่มโครงการพัฒนาที่ดินหุบกะพง ตามพระราชประสงค์ เมื่อปี

พ.ศ.2511 โดยมุ่งแก้ไขปัญหาการไม่มีที่ดินท ากินของเกษตรกรเป็นส าคัญ ทรงมีหลักการว่าต้องมีการวาง
แผนการจัดการให้ดีเสียตั้งแต่ต้น โดยใช้แผนที่และภาพถ่ายทางอากาศช่วย โดยค านึงถึงสภาพภูมิประเทศ

และควรจัดสรรพื้นที่ท ากินแนวพื้นที่รับน้ าจากโครงการชลประทาน คือ จะต้องด าเนินโครงการเกี่ยวกับการ
พัฒนาที่ดินเพื่อการเกษตรควบคู่ไปกับการพัฒนาแหล่งน้ า เช่น โครงการนิคมสหกรณ์หุบกะพงในพระบรม

ราชูปถัมภ์ อ าเภอชะอ า จังหวัดเพชรบุรี โครงการจัดพัฒนาที่ดินทุ่งลุยลายอันเนื่องมาจากพระราชด าริ
อ าเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ และโครงการจัดพัฒนาที่ดินตามพระราชประสงค์หนองพลับ อ าเภอหัวหิน

จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชด าริเหล่านี้มีวัตถุประสงค์ที่ส าคัญ คือ

1) เพื่อน าทรัพยากรธรรมชาติออกมาใช้ในด้านการผลิตให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
2) เพื่อส่งเสริมให้ราษฎรมีที่ดินส าหรับประกอบอาชีพและอยู่อาศัย

3) เพื่อส่งเสริมให้ราษฎรรู้จักพึ่งตนเอง และช่วยเหลือส่วนรวม ทั้งทางเศรษฐกิจและ

สังคม บางโครงการมีวัตถุประสงค์เฉพาะกิจในการบรรเทาความเดือดร้อนในเรื่องที่ท ากินของราษฎรที่ถูก
อพยพออกจากพื้นที่

3.7.2 การอนุรักษ์และฟื้นฟูดิน
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงสนพระทัยและให้ความส าคัญมากขึ้นใน

งานอนุรักษ์และฟื้นฟูดิน ที่มีสภาพธรรมชาติและปัญหาที่แตกต่างกันไปในแต่ละภูมิภาค โดยเขียนไว้ใน
เอกสารพระราชทานว่า “ดินที่เหมาะสมส าหรับการเกษตรกรรม ต้องมีคุณสมบัติต่างๆ ดังนี้ มีแร่ธาตุที่

เรียกว่า ปุ๋ย ส่วนประกอบส าคัญคือ 1) N (nitrogen) ในรูป nitrate 2) P (phosphorus) ในรูป

phosphate 3) K (potassium) และแร่ธาตุ อื่นๆ O H Mg Fe มีระดับ เปรี้ยว ด่าง ใกล้เป็นกลาง (pH 7)
มีความเค็มต่ า มีจุลินทรีย์ มีความชื้นพอเหมาะ (ไม่แห้ง ไม่แฉะ) มีความโปร่งพอเหมาะ (ไม่แข็ง)”จึงมี

พระราชด าริในการแก้ไขปัญหาที่ดินที่เน้นเฉพาะเรื่องมากขึ้น เช่น การศึกษาวิจัยเพื่อแก้ไขปัญหาดินเค็ม