Page 22 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

10

สมเด็จพระบรมราชินี สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ
สยามบรมราชกุมารี ซึ่งราชาศัพท์ของค าว่า“ความคิด”“ความด าริ” ที่ใช้แก่พระบรมวงศ์ชั้นสมเด็จเจ้าฟ้า
ลงมาจนถึงพระอนุวงศ์ชั้นพระองค์เจ้า ใช้ว่า พระด าริ
3.1.10 โครงการอันเนื่องมาจากพระราชด าริ หมายถึง โครงการ แผนงาน หรือกิจกรรมใดๆ ที่ส่วน

ราชการ รัฐวิสาหกิจ เป็นผู้ด าเนินงานเพื่อสนองพระราชด าริ (ส านักงานคณะการกรรมพิเศษเพื่อประสาน
งานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด าริ, 2554)

3.2 ความอุดมสมบูรณ์ของดินและการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน
ความอุดมสมบูรณ์ของดิน (soil fertility) หมายถึง ความสามารถของดินในการให้ธาตุอาหารที่

จ าเป็นเพื่อการเจริญเติบโตของพืช กล่าวคือ เมื่อธาตุอาหารในดินที่อยู่ในรูปที่พืชสามารถน าไปใช้ประโยชน์

ได้ มีปริมาณที่พอเหมาะและสมดุลจะช่วยให้พืชมีการเจริญเติบโตและให้ผลผลิตที่ดี (คณาจารย์ภาควิชา
ปฐพีวิทยา, 2530)

กรมพัฒนาที่ดิน (2558) ได้กล่าวถึงธาตุอาหารพืชว่า ธาตุอาหารพืชที่อยู่ในรูปของก๊าซและน้ า 3
ชนิด ได้แก่ ไฮโดรเจน คาร์บอน ออกซิเจน ท าหน้าที่เป็นองค์ประกอบคาร์โบไฮเดรต น้ าตาล และกรด
อินทรีย์ เพื่อสร้างพลังงาน และธาตุอาหารที่ได้จากดิน มี 6 ธาตุ ประกอบด้วย ธาตุอาหารหลักและธาตุ

อาหารรอง ธาตุอาหารหลัก ได้แก่ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม ธาตุอาหารรอง ได้แก่ แมกนีเซียม
แคลเซียม และก ามะถัน และธาตุอาหารที่พืชต้องการในปริมาณน้อยแต่ขาดไม่ได้ ได้แก่ แมงกานีส เหล็ก
สังกะสี ทองแดง โบรอน โมลิบดินัม และคลอรีน ธาตุอาหารเป็นสิ่งจ าเป็นส าหรับการเจริญเติบโตของพืช
ต้องรับในปริมาณที่เพียงพอและเหมาะสมจึงจะท าให้พืชมีการเจริญเติบได้ดี
ปัจจัยที่ควบคุมความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารในดิน ได้แก่

1) ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน (pH) ดินที่มีระดับต่ าตั้งแต่ 5 ลงไปถือว่าเป็นกรดอย่าง
มาก และเป็นอุปสรรคต่อการเจริญเติบโตของพืช เมื่อดินเป็นกรดจัดจะท าให้ธาตุเหล็ก อะลูมินัม และ
แมงกานีส ละลายออกมามากจนเป็นพิษต่อพืช ควรมีการใส่ปูนเพื่อยกระดับ pH ให้ถึงจุดที่เหมาะสม ดังนั้น

เมื่อใส่ปูนลงไปท าให้ระดับของปริมาณ แคลเซียมและแมกนีเซียมที่แลกเปลี่ยนได้เพิ่มขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีกับ
พืช และมีการเปลี่ยนแปลงของโพแทสเซียมส่วนที่แลกเปลี่ยนได้ดีขึ้น แต่เมื่อใส่ปูนมากเกินไปอาจมี
ผลกระทบกับโพแทสเซียมส่วนที่แลกเปลี่ยนได้ในดินท าให้ลดลงกว่าเดิม
2) ความชื้นในดิน ในสภาพความชื้นของดินดี ปกติจะส่งเสริมความเป็นประโยชน์ของธาตุ

อาหาร เนื่องจากน้ าเป็นตัวท าละลายได้ดีมากธาตุต่างๆ มีการละลายดีขึ้น ลดการตรึง เพิ่มการสลายตัวของ
อินทรียวัตถุ และเป็นตัวกลางที่ดีในการเคลื่อนย้ายสิ่งต่างๆ เข้าไปในพืชและจุลินทรีย์ดิน
3) อินทรียวัตถุในดิน อินทรียวัตถุในดินมีความส าคัญในแง่ของการควบคุมสมบัติของดิน
ทั้งทางด้านฟิสิกส์ เคมี และชีวะของดิน ซึ่งท าให้ดินเป็นสีน้ าตาลหรือด า ช่วยลดความหนืดดิน ท าให้ดินมี

ความสามารถในการอุ้มน้ าและถ่ายเทอากาศได้ดี มีความสามารถในการต้านทานความเปลี่ยนแปลงของ pH
ในดินได้ดี ช่วยปลดปล่อยธาตุอาหารบางตัวที่สะสมในดินให้เป็นประโยชน์ได้ เช่น เหล็ก สังกะสี และ
แมงกานีส (คณาอาจารย์ภาควิชาปฐพีวิทยา, 2530)
การประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดิน คือ วิธีการที่จะท าให้ทราบว่าระดับธาตุอาหารพืชในดินมี

ปริมาณเท่าใดและเพียงพอกับความต้องการของพืชหรือไม่
วิธีการประเมินความอุดมสมบูรณ์ของดินโดยทั่วไปมี 3 วิธีคือ
1.การวิเคราะห์ดิน (soil analysis)