Page 20 - การสำรวจข้อมูลพื้นฐานเพื่อการพัฒนาที่ดินพื้นที่บ้านกระหวัน (โครงการพัฒนาพื้นที่บ้านรุ่งอรุณและบ้านกระหวัน ตำบลโนนสำราญ อำเภอกันทรลักษ์ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ)

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

8

บทที่ 3

การตรวจเอกสาร

3.1 นิยามศัพท์

3.1.1 ดิน (Soils) หมายถึง อินทรียวัตถุและอนินทรียวัตถุที่ไม่จับตัวแข็งเป็นหินซึ่งปกคลุมพื้นผิว
โลก เป็นตัวกลางธรรมชาติส าหรับการเจริญเติบโตของพืช หรืออินทรียวัตถุและอนินทรียวัตถุที่ไม่จับตัวแข็ง
เป็นหิน ซึ่งปกคลุมพื้นผิวโลก ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยด้านการก าเนิดและสภาพแวดล้อมได้แก่ ภูมิอากาศ
สิ่งมีชีวิต (พืชและสัตว์) สภาพภูมิประเทศ วัตถุต้นก าเนิดและระยะเวลา ความเหมาะสมต่อการผลิตพืชของ

ดินแตกต่างกันเนื่องมาจากลักษณะและสมบัติทางกายภาพ เคมี ชีวภาพ และสัณฐาน (คณะกรรมการจัดท า
ปทานุกรมปฐพีวิทยา, 2541) ดิน จ าเป็นต่อการผลิตพืชเพราะเป็นปัจจัยพื้นฐานในการปลูกพืช เกิดจากการ
ผุพังของหินและแร่ ที่กลายเป็นอนุภาคเล็ก เช่น ทราย หากรวมตัวกับเศษซากวัสดุอินทรีย์ที่สลายแล้ว ผสม

คลุกเคล้ากันอย่างดีจนกลายเป็นวัสดุใหม่ที่มีคุณสมบัติ เก็บได้ทั้งธาตุปุ๋ย อากาศ และน้ า สัดส่วนที่เกิดขึ้นจะ
ง่ายในการน าไปใช้ องค์ประกอบของดิน ประกอบด้วย
1) อนินทรียวัตถุ มีมากที่สุด ซึ่งเกิดจากการสลายตัวของหิน แร่ธาตุ โดยวิธีทางเคมี ฟิสิกส์
และชีวเคมี มีประมาณร้อยละ 45
2) อินทรียวัตถุ เกิดจากเน่าเปื่อยผุพังหรือการสลายตัวของเศษเหลือพืชและสัตว์ ทับถมอยู่

บนดิน มีประมาณร้อยละ 5
3) น้ า แทรกอยู่ระหว่างก้อนดิน ช่วยย่อยสลายและให้ความชุ่มชื้นแก่พืช มีประมาณร้อย
ละ 25

4) อากาศ แทรกอยู่ระหว่างช่องว่างในดิน โดยอยู่ปนกับน้ าในดิน เป็นแหล่งออกซิเจน
ให้กับพืชและจุลินทรีย์ดิน มีประมาณร้อยละ 25 (ดินเพื่อประชาชน, 2548)
3.1.2 การส ารวจดิน (Soil Survey) หมายถึง การใช้วิธีการศึกษาทางสนาม (field method) และ
ข้อสนเทศ (information) จากแหล่งต่างๆ มาประมวลเข้าด้วยกัน เพื่อแจกแจง (identify) ให้ค านิยาม

(define) และจ าแนก (classify) ชนิดต่างๆ ของดินในบริเวณที่ศึกษา แบ่งขอบเขตของบริเวณที่เป็นดินชนิด
ต่างๆ ออกเป็นหน่วยดิน ซึ่งอาจจะเป็นหน่วยเดี่ยว หรือหน่วยผสมของดินหลายชนิดบนแผนที่ดินและแปล
ความหมายข้อมูลต่างๆ ที่ได้รวบรวมจากการส ารวจ เพื่อจุดประสงค์อันเป็นประโยชน์ (เอิบ, 2548)
3.1.3 ชุดดิน (Soil Series) เป็นหน่วยการจ าแนกดินระดับต่ าสุดในระบบอนุกรมวิธานดิน ที่อาศัย

สมบัติต่างๆ ของดิน เช่น ความหนาของชั้นดิน ความลึกของดิน การจัดเรียงตัวของชั้นดิน โครงสร้างของดิน
สีดิน เนื้อดิน ปฏิกิริยาดิน อัตราร้อยละความอิ่มตัวเบส ความจุแลกเปลี่ยนแคตไอออน การยืดหดตัวของดิน
ปริมาณคาร์บอเนตและเกลือชนิดต่างๆ ปริมาณอินทรียวัตถุหรือฮิวมัสในดิน เศษหิน ก้อนกรวดหรือลูกรัง
องค์ประกอบของแร่ในดิน วัตถุต้นก าเนิดดินและสิ่งเจือปนอื่นๆ ในดินเป็นข้อพิจารณา ซึ่งสมบัติต่างๆ

เหล่านี้สามารถตรวจสอบได้ในสนาม การให้ชื่อชุดดิน ใช้ชื่อสถานที่ เช่น ชื่อจังหวัด อ าเภอ ต าบล หรือชื่อ
ของสถานที่ที่มีลักษณะเด่นเป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในพื้นที่ที่พบดินนั้นครั้งแรก (ส่วนมาตรฐานการ
ส ารวจจ าแนกดินและที่ดิน, 2547)

3.1.4 ดินปัญหา หมายถึง ดินที่มีสมบัติไม่เหมาะสมหรือเหมาะสมน้อยส าหรับการเพาะปลูกทาง
การเกษตร ซึ่งหากน าดินเหล่านี้มาใช้เพาะปลูกพืชจะไม่ได้ผลผลิตหรือได้ผลผลิตต่ า ดินมีปัญหายังรวมถึง