Page 36 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
24

ประเทศออสเตรเลียให้ความสนใจในการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเพื่อประเมินศักยภาพการกักเก็บ

คาร์บอนในดินของระบบเกษตรในประเทศโดยพิจารณาการจัดการเกษตรที่ส่งเสริมการกักเก็บคาร์บอนใน
ดิน เช่น การไถพรวนเชิงอนุรักษ์ การปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์ โดยมุ่งเน้นศึกษาถึงอัตราการเปลี่ยนแปลง
คาร์บอนในดินของพื้นที่เกษตร บทบาทของการจัดการเกษตรที่มีต่อคาร์บอนในดิน และบทบาทของดิน
ในการกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์จากบรรยากาศ

กรมพัฒนาที่ดินได้ด าเนินงานด้านการพัฒนาที่ดินมาโดยตลอด โดยหลักมีภารกิจเกี่ยวกับการ
ก าหนดนโยบายและวางแผนการใช้ที่ดินในพื้นที่เกษตรกรรม การส ารวจและจ าแนกดิน การก าหนด
บริเวณการใช้ที่ดิน การควบคุมการใช้ที่ดิน การอนุรักษ์ดินและน้ า การปรับปรุงบ ารุงดิน การผลิตแผนที่
และท าส ามะโนที่ดิน การให้บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการพัฒนาที่ดิน ข้อมูลดิน และการใช้

ประโยชน์ที่ดินเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและให้มีการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างยั่งยืน ที่ผ่านมา ภายใต้
ภารกิจดังกล่าวของกรมพัฒนาที่ดิน ยังไม่มีหน่วยงานใดที่มีการด าเนินการหรือศึกษาที่ชัดเจน เกี่ยวกับ
ประเด็น “การกักเก็บคาร์บอนในดิน” โดยตรงหรือชัดเจน ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาฐานข้อมูลดิน การอนุรักษ์
ดินและน้ า ปรับปรุงความอุดมสมบูรณ์ของดิน ตลอดจนการค้นหาวิธีการหรือเทคโนโลยีที่เหมาะสม

ส าหรับการปรับปรุงบ ารุงดิน ซึ่งมีการด าเนินงานมาอย่างต่อเนื่องทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค อย่างไร
ก็ตาม ประเด็นเรื่อง “แนวทางการอนุรักษ์ดินและน้ า และการปรับปรุงบ ารุงดิน” กรมพัฒนาที่ดินมีการ
ด าเนินการ โดยมุ่งเน้นเพื่อการยกระดับปริมาณอินทรียวัตถุในดินได้แก่ การส่งเสริมการปลูกพืชตามแนว
ระดับ การปลูกพืชคลุมดินและพืชหมุนเวียน การใช้วัสดุปรับปรุงดิน การใช้เทคโนโลยีทางชีวภาพ และ

จากกิจกรรมดังกล่าวส่งผลให้มีปริมาณอินทรียวัตถุหรืออินทรีย์คาร์บอนในดินเพิ่มขึ้น แต่ในส่วนของ
ประเด็นการกักเก็บคาร์บอนในดิน ยังมีข้อมูลไม่เพียงพอทั้งในระยะสั้นและระยะยาวส าหรับการประเมิน
ศักยภาพของการกักเก็บคาร์บอนในดิน ซึ่งมีความจ าเป็นอย่างยิ่งจะต้องวางแผนการศึกษาและมีหน่วยงาน
ที่ด าเนินงานที่ชัดเจน และน าเทคโนโลยีพร้อมการประเมินคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงของคาร์บอนในดิน

2.9 บทบำทของอินทรียวัตถุหรืออินทรีย์คำร์บอนต่อคุณภำพดิน

การเปลี่ยนแปลงส่วนของอินทรียวัตถุหรืออินทรีย์คาร์บอนในดินมีบทบาทต่อคุณภาพดินทั้งระยะ

สั้นและระยะยาว โดยบทบาทในระยะสั้นมุ่งเน้นที่มีผลต่อการปลดปล่อยและหมุนเวียนธาตุอาหารในดิน
ส่วนบทบาทในระยะยาวมุ่งเน้นถึงความเสถียรภาพของโครงสร้างดิน และการเพิ่มพื้นที่ในการรองรับการ
ดูดซับธาตุอาหารให้กับดินเพื่อประโยชน์ในการปลดปล่อยธาตุอาหารในระยะยาว โดยมีรายละเอียด ดังนี้

2.9.1 มวลชีวภำพจุลินทรีย์

จุลินทรีย์ในดินมีหลายประเภททั้งแบคทีเรีย แอคทิโนมัยซีสต์ และเชื้อรา เป็นต้น ซึ่งมีบทบาท
ในการย่อยสลายและหมุนเวียนธาตุอาหารจากสารอินทรีย์ การท างานของจุลินทรีย์นั้น จ าเป็นต้องอาศัย

พลังงานและธาตุอาหารจากดินโดยจะดูดใช้ธาตุอาหารเพื่อเพิ่มมวลชีวภาพ (immobilization) และ
ปลดปล่อยธาตุอาหารกลับคืนสู่ดินเมื่อจุลินทรีย์ตาย (mineralization) กระบวนการดังกล่าวเป็นการ
หมุนเวียนของธาตุอาหารในดิน มวลชีวภาพจุลินทรีย์ในดินถือว่าเป็นแหล่งของอินทรียวัตถุในส่วน
ที่เปลี่ยนแปลงได้ง่ายที่บ่งชี้สถานภาพของปริมาณคาร์บอนและกิจกรรมในดิน การประเมินปริมาณของ

มวลชีวภาพจุลินทรีย์สามารถท าได้หลายวิธี แต่ที่นิยมใช้กันมากคือ การวัดหาปริมาณธาตุอาหารในเนื้อเยื่อ