Page 184 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

3. ท าไมหรือมีสาเหตุอะไรที่ท าให้เกิดพื้นที่ดินเค็มในระดับเค็มจัด เค็มมาก เค็มปานกลาง เค็มน้อย และท าไม
จึงมีการจัดการ และการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มเป็นเช่นนั้น (Explanation: why) 4. หากปล่อยให้พื้นที่นั้น

ยังคงสภาพเป็นดินเค็มอยู่ในสภาพและระดับเช่นนั้น โดยไม่ได้มีการด าเนินกิจกรรมแก้ไข ป้องกัน และฟื้นฟู ผล

เสียหายตามมาคืออะไรและเท่าไร และหากมีกิจกรรมด าเนินการแก้ไข ป้องกันและฟื้นฟูแล้ว ท าให้สภาพการ
เกิดพื้นที่ดินเค็มเป็นอย่างไรและเกิดประโยชน์อะไร (Prediction) 5. มีข้อเสนอในการจัดการและการใช้

ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มอย่างไรและเกิดประโยชน์อะไร (Control)
หน่วยวิเคราะห์ข้อมูล (Unit of Analysis) คือ หมอดินอาสาในพื้นที่ต าบลที่ประสบปัญหาดินเค็ม

โดยเฉพาะในระดับเค็มจัดและระดับเค็มมาก เป็นหมอดินมานานไม่น้อยกว่า 10 ปี ท าหน้าที่เป็นครูภูมิปัญญา

ท้องถิ่นด้านการจัดการพื้นที่ดินเค็มเนื่องจากหมอดินอาสาก่อนสมัครเข้าได้ด าเนินกิจกรรมการจัดการและการ
ใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มมาอย่างต่อเนื่องและเป็นต้นแบบของชุมชนในการเรียนรู้ในการจัดการพื้นที่ดินเค็ม

จนกระทั่งถึงเวลาปัจจุบัน

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล การศึกษาวิจัยเรื่องนี้ได้ใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง
(Semi-structural interview Schedule) ที่ประกอบด้วย ค าถามแบบเปิดโอกาสให้หมอดินอาสาซึ่งเป็นครู

ภูมิปัญญาท้องถิ่นได้ให้สาระความรู้ ทักษะ ประสบการณ์ ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะอย่างเต็มที่ต่อการ

จัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็ม (Open-ended Question)
การเก็บรวบรวมข้อมูล การเก็บรวบรวมข้อมูล มีขั้นตอน ดังนี้

1. ส่งมอบแบบสัมภาษณ์ให้กับหมอดินอาสาที่ท าหน้าที่เป็นครูภูมิปัญญาท้องถิ่นซึ่งเป็นบุคคล
เป้าหมายและเป็นหน่วยวิเคราะห์ตามที่ก าหนดไว้ ด าเนินการส่งมอบโดยเจ้าหน้าที่ของสถานีพัฒนาที่ดินใน

แต่ละจังหวัดเพื่อเปิดโอกาสให้หมอดินอาสาที่เป็นบุคคลเป้าหมายได้ปรึกษาหารือกับสมาชิกในชุมชนในการ
ตอบค าถามในแบบสัมภาษณ์อย่างละเอียด โดยใช้เวลาด าเนินการ 10 วัน

2. คณะผู้ศึกษาวิจัยได้นัดหมายหมอดินอาสาที่ท าหน้าที่ครูภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ได้รับแบบสัมภาษณ์และ

ได้ร่วมกันตอบค าถามแบสัมภาษณ์ล่วงหน้าเป็นเบื้องต้น เพื่อน าแบบสัมภาษณ์นั้นมาศึกษาทบทวนค าตอบที่
ได้รับเพื่อให้ได้ค าตอบที่มีความถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ พร้อมทั้งลงพื้นที่เพื่อส ารวจสภาพที่เป็นจริงของ

พื้นที่ดินเค็ม การกระจายตัวของดินเค็ม รวมทั้งการจัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็ม

ระยะเวลาการเก็บข้อมูล ด าเนินการเก็บรวบรวมระหว่างเดือนมีนาคม - พฤษภาคม พ.ศ.2559
การวิเคราะห์ข้อมูล ข้อมูลที่ศึกษา รวบรวม ข้อมูลภูมิปัญญาท้องถิ่นได้ด าเนินการวิเคราะห์ ดังนี้

1 พิจารณาทบทวนค าตอบที่ได้รับตามประเด็นค าถามในแบบสัมภาษณ์ และค าตอบใดที่คณะผู้ศึกษา

ยังสงสัย/ไม่ชัดเจนในความหมายได้ย้อนถามและรับข้อมูลเพิ่มเติมจากหมอดินอาสาที่ท าหน้าที่เป็นครู
ภูมิปัญญาท้องถิ่น ทั้งนี้เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ตามวัตถุประสงค์ในการศึกษาวิจัย

2 จ าแนกค าตอบของแต่ละค าถามจากหมอดินอาสาที่ท าหน้าที่เป็นครูภูมิปัญญาท้องถิ่นทุกรายที่เสนอ
เนื้อหาสาระที่มีความหมายเดียวกันให้เป็นหมวดหมู่และค าตอบเดียวส่วนข้อมูลที่เพิ่มและไม่ตรงกันจัดเป็น

ค าตอบเพิ่มเติม

159