Page 183 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
P. 183
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560
แมลง ซึ่งสมควรฟื้นฟูการผลิตข้าวพันธุ์พื้นเมืองในพื้นที่ดินเค็มรวมทั้งพืชผัก ไม้ยืนต้นทนเค็ม ปศุสัตว์และสัตว์
น้ า เพื่อให้เกิดสินค้าเกษตรที่มีสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indicator : GI) ที่เป็นสินค้าและผลิต
เกษตรแปรรูปที่มีมูลค่าสูง
จากการศึกษา ส ารวจ รวบรวม วิเคราะห์และประมวลข้อมูลเกี่ยวกับประวัติการจัดการและการใช้
ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มของชุมชนที่มีวิถีชีวิตอยู่ในพื้นที่ดินเค็มจากเอกสารรายงาน สิ่งพิมพ์ การสอบถาม
สนทนาเชิงลึกกับปราชญ์ชาวบ้านหรือครูภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการจัดการพื้นที่ดินเค็มเป็นเบื้องต้น ซึ่งส่วนใหญ่
เป็นหมอดินอาสา พบว่า ทุกชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดินเค็มในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้มีการด าเนิน
กิจกรรมการจัดการและใช้ประโยชน์จากพื้นที่ดินเค็มอย่างต่อเนื่องติดต่อกันซึ่งบางแห่งด าเนินการมาอย่าง
ยาวนานมากกว่า 200 ปี โดยเฉพาะการผลิตเกลือสินเธาว์ทั้งการศึกษาสาเหตุการเกิดระบบนิเวศธรรมชาติที่ใช้
จ าแนกระดับความเค็มของดินในพื้นที่ วิธีการลดระดับความเค็มและการป้องกันการแพร่กระจายดินเค็ม การใช้
ประโยชน์จากระบบนิเวศทรัพยากรดินเค็มระดับต่างๆ ทั้งการผลิตทางการและนอกภาคเกษตร พืชทั้งข้าวพันธุ์
พื้นเมือง พืชผักพื้นเมือง ไม้ผล ไม้ยืนต้น การผลิตปศุสัตว์ การเพาะเลี้ยงและการจับสัตว์น้ าโดยเฉพาะการเลี้ยง
ปลา
การศึกษาเรื่องนี้ จะช่วยให้ได้สาระข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการป้องกันการแพร่กระจาย น าไปใช้เป็น
ข้อมูลพื้นฐานต่อยอดในการวางแผนโครงการ/กิจกรรม การก าหนดยุทธศาสตร์จัดการฟื้นฟูและใช้ประโยชน์
พื้นที่ดินเค็มแบบบูรณาการในพื้นที่ด าเนินการของส านักงานพัฒนาที่ดินเขต 5
วัตถุประสงค์
1. เพื่อศึกษา ส ารวจ รวบรวม วิเคราะห์ และประมวลผลสาระข้อมูลที่เป็นองค์ความรู้ ทักษะ ประสบการณ์
ด้านวิธีการจัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มระดับต่างๆ ตามนวัตกรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น (indigenous
technology) ของชุมชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ดินเค็มทั้งในระดับเค็มปานกลางถึงระดับเค็มจัด
2. เพื่อเสนอแนะกิจกรรมการจัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มตามภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สามารถ
ใช้เป็นพื้นฐานในการวางแผนและด าเนินการจัดการพื้นที่ดินเค็มแบบบูรณาการกับการจัดการพื้นที่ดินเค็มตาม
วิธีการที่ทันสมัย (modern technology) ที่จะช่วยให้การจัดการพื้นที่ดินเค็มที่มีประสิทธิภาพประสิทธิผลและ
การใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มอย่างเต็มศักยภาพอย่างยั่งยืน
ระเบียบวิธีวิจัย
การศึกษาวิจัยเรื่องนี้ได้ใช้ระเบียบวิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research Methodology)
ที่มุ่งเน้นการศึกษาวิเคราะห์รายละเอียดของเนื้อหาสาระด้านการจัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มเชิงลึก
(In depth study) เพื่อให้หน่วยบุคคลเป้าหมายที่เป็นหมอดินอาสาซึ่งท าหน้าที่เป็นครูภูมิปัญญาท้องถิ่นด้าน
การจัดการพื้นที่ดินเค็มสามารถตอบค าถามอย่างถูกต้อง ครบถ้วน สมบูรณ์ ของค าถามตามวัตถุประสงค์ของ
ศาสตร์ (aims of science) ได้แก่ 1. ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการจัดการและการใช้ประโยชน์พื้นที่ดินเค็มที่
ศึกษาวิจัยเป็นเรื่องย่อยอะไร/กิจกรรมอะไร (Typology: what) 2. รูปร่างลักษณะอาการของพื้นที่ดินเค็มมี
รูปลักษณะเป็นอย่างไร กิจกรรมการจัดการและการใช้ประโยชน์นั้นกระท าอย่างไร (Description: How)
158
