Page 106 - การวิเคราะห์ทรัพยากรธรรมชาติและการกำหนดบริเวณการใช้ที่ดินตามศักยภาพพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาคลองจันดี (รหัส2202)
P. 106
78
เสนความสูงหาง ชั้นละ 2 ฟุต สามารถใชคํานวณคาความชันไดหากกระทําอยางรอบคอบ การศึกษา
ความสัมพันธระหวางความชันกับการสูญเสียดินในแปลงทดลอง ชวยใหพัฒนาสมการคณิตศาสตร
เพื่อคํานวณคาปจจัยความชัน หรือ S-factor สําหรับใชในสมการการสูญเสียดินสากลได คาปจจัย
ความชัน คือ ตัวเลขแสดงสัดสวนของการสูญเสียดินตอหนวยความชัน เปนความสัมพันธระหวาง
ความชันตอการชะลางพังทลายแบบแผน (sheet erosion) และการชะลางพังทลายแบบรองริ้ว
(rill erosion)
สมการคํานวณคา S-factor
ใชสมการ Wischmeier และ Smith (1978) สําหรับพื้นที่ลาดชัน 0-9 เปอรเซ็นต คือ
2
S = (0.43 + 0.30 s + 0.043 s ) / 6.613 หรือเขียนไดอีกอยางหนึ่ง คือ
2
S = 0.065 + 0.045 s + 0.0065 s
ใชสมการแนะนําโดย Meijerink (Huizing, 1992) สําหรับพื้นที่ลาดชันมากกวา 9
เปอรเซ็นต คือ
0.75
S = sin (slope degree) × cos (slope degree) หรือเขียนไดอีกอยางหนึ่ง คือ
0.75
S = 6.4 (sin{atan (s/100)} ) (cos{atan (s/100)})
เมื่อ S คือ คาปจจัยความชัน
s คือ เปอรเซ็นตความชัน
การคํานวณคาเปอรเซ็นตความชัน (s)
การคํานวณเปอรเซ็นตความชัน หรือ คา s เพื่อใชในสมการคํานวณคาปจจัย S-factor
ขางตน มีการนําขอมูลจากแหลงตางๆ มาใช และศึกษาเปรียบเทียบคาความชันที่คํานวณได เพื่อ
พิจารณาเลือกแหลงขอมูลที่มีความถูกตองเหมาะสมสําหรับการจัดทําแผนที่การสูญเสียดินมากที่สุด
แหลงขอมูลที่นํามาใชมีดังนี้
1) แผนที่สภาพภูมิประเทศ กรมแผนที่ทหาร มาตราสวน 1 :50,000 มีเสนชั้นความสูง
หางกันชั้นละ 100 และ 20 เมตรตามลําดับ
2) แผนที่กลุมชุดดิน มาตราสวน 1 :25,000 กลุมสํารวจจําแนกดิน กรมพัฒนาที่ดิน
การคํานวณเปอรเซ็นตความชันจากขอมูลของแผนที่เสนชั้นความสูง Digital Elevation
Model (DEM) มาตราสวน 1 :50,000 ใชวิธีเลือกพื้นที่ตัวอยาง มีการวิเคราะหขอมูล ที่ขนาดความ
ละเอียดของขอมูล (Resolution) เทากับ 5 ×5 เมตร และนําคาเปอรเซ็นตความชันที่คํานวณได
จากขอมูลเชิงเลข มาเปรียบเทียบกับคาจากแผนที่กลุมชุดดิน ซึ่งมีการวัดคาเปอรเซ็นตความชัน
ดวยแผนวัด (template) และจําแนกชั้นความลาดชันของพื้นที่ดวยสายตา
สํานักสํารวจดินและวางแผนการใชที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน