Page 103 - การวิเคราะห์ทรัพยากรธรรมชาติและการกำหนดบริเวณการใช้ที่ดินตามศักยภาพพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาคลองจันดี (รหัส2202)
P. 103
75
ไดแก ปริมาณน้ําฝน ความแรงของน้ําฝน ลักษณะของดิน ลักษณะของพืชคลุมดิน สภาพของ พื้นที่
และมาตรการระบบอนุรักษดินและน้ํา โดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับแตละปจจัยที่เกี่ยวของดังนี้
8.4.1 ปจจัยที่เกี่ยวของกับฝน (erosivity factor) เปนคาความสัมพันธของพลังงานจลน
ของเม็ดฝนที่ตกกระทบผิวหนาดินกับปริมาณความหนาแนนของฝนในชวงระยะเวลาหนึ่ง
ซึ่งความสัมพันธนี้ไดมีผูศึกษาและนํามาประยุกตใชอยางกวางขวาง ( Kunta, 2009) ในการศึกษานี้ได
นําคาสหสัมพันธระหวางคาปจจัยการกัดกรอนของฝน สอดคลองตามวิธีการของ Wischmeier (กรม
พัฒนาที่ดิน, 2545) ตามที่มนูญและคณะศึกษาไวมาวิเคราะหรวมกับขอมูลปริมาณน้ําฝนเฉลี่ยรายป
(average annual rainfall) ในชวงระยะเวลา 40 ป (พ.ศ. 2514-2554) ไดคาปจจัยที่เกี่ยวของกับฝน
สําหรับพื้นที่ลุมน้ําสาขาคลองจันดี
การประเมินคาปจจัยการชะลางพังทลายของฝน ใชเสนชั้น น้ําฝน รายปเฉลี่ย (มิลลิเมตร)
ของกรมอุตุนิยมวิทยา มาคํานวณหาคา R จากสูตร
R = 0.4996X-12.1415
จากสูตรคา R ที่ไดจะมีหนวยเปนตันตอเฮกเตอรตอป ทําการแปลงเปนหนวย
ตันตอไรตอป (6.25 ไร เทากับ 1 เฮกเตอร)
8.4.2 ปจจัยที่เกี่ยวของกับลักษณะของดิน (erodibility factor) เปนคาความคงทนของดิน
ภายใตสภาพแวดลอมที่คลายคลึงกันดินแตละชนิดจะทนตอการชะลางพังทลายที่แตกตางกัน
สอดคลองตามหลักการของ Wischmeier นั้น สามารถวิเคราะหคาปจจัยที่เกี่ยวของกับลักษณะดินนี้
จากภาพ Nomograph โดยประเมินไดจากสมบัติของดิน 5 ประการคือ 1) ผลรวมปริมาณรอยละดินทรายแปง
และปริมาณรอยละของทรายละเอียดมาก 2) ปริมาณรอยละของทราย 3) ปริมาณรอยละอินทรียวัตถุในดิน
4) โครงสรางของดิน และ 5) การซาบซึมน้ําของดิน ซึ่งกรมพัฒนาที่ดิน (2545) ไดศึกษาปจจัยดังกลาว
และใหคาปจจัยที่เกี่ยวของกับลักษณะของดินสอดคลองตามกลุมชุดดิน ( soil group) โดยดินใน
ประเทศไทยมีคาปจจัยความคงทนตอการสูญเสียดิน (K) อยูระหวาง 0.04-0.56 โดยกลุมชุดดินที่ 22 23
24 41 42 และ 43 ซึ่งมีเนื้อดินบนสวนใหญเปนดินทรายรวน มีคา K ต่ําสุด คือ อยูระหวาง 0.04-0.08
และกลุมชุดดินที่ 33 ซึ่งมีเนื้อดินบนสวนใหญเปนดินรวนปนทรายแปง มีคา K สูงสุด คืออยูระหวาง
0.37-0.56 ขณะที่หนวยธรณีวิทยาพวกหินทราย มีคา K ต่ําสุด คือ อยูระหวาง 0.04-0.8 และหนวย
ธรณีวิทยาพวกหินดินดานและหินอัคนี มีคา K คอนขางสูง คืออยูระหวาง 0.24-0.30 จากขอมูลกลุมชุดดิน
พบวาในพื้นที่ลุมน้ําสาขาคลองจันดีมีคาปจจัยความคงทนตอการสูญเสียดิน (K) ดังตารางที่ 15
สํานักสํารวจดินและวางแผนการใชที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน