Page 235 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

บทที่ 12

มลพิษทางอากาศ และปัญหาฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5)

กับภาคการเกษตร

12.1 มลพิษทางอากาศและผลกระทบ
มลพิษทางอากาศ หมายถึง ภาวะอากาศที่มีสารเจือปนอยู่ในปริมาณที่สูงกว่าระดับปกติเป็นเวลานาน

พอที่จะทำให้เกิดอันตรายแก่มนุษย์ สัตว์ พืช หรือทรัพย์สินต่าง ๆ อาจเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ฝุ่นละออง

จากลมพายุ ภูเขาไฟระเบิด แผ่นดินไหว ไฟไหม้ป่า ก๊าซธรรมชาติ อากาศเสียที่เกิดขึ้นโดยธรรมชาติเป็นอันตราย
ต่อมนุษย์น้อยมาก เพราะแหล่งกำเนิดอยู่ไกลและปริมาณที่เข้าสู่สภาพแวดล้อมของมนุษย์และสัตว์มีน้อยกว่า

กรณีที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ ได้แก่ มลพิษจากท่อไอเสียของรถยนต์ โรงงานอุตสาหกรรม การผลิตจาก

การระเหยของก๊าซบางชนิดซึ่งเกิดจากขยะมูลฝอยและของเสียและจากกิจกรรมด้านการเกษตร เป็นต้น

12.1.1 ปัจจัยที่มีอิทธิพลทำให้เกิดมลพิษทางอากาศ
12.1.1.1 ปัจจัยด้านอุตุนิยมวิทยาและสภาวะอากาศ

1) อุณหภูมิ โดยทั่วไปอุณหภูมิของอากาศในชั้นโทรโพสเฟียร์ (Troposphere) จะค่อย ๆ

ลดลงประมาณ 6.4 องศาเซลเซียสทุกระยะความสูง 1,000 เมตร แต่เมื่อเกิดปรากฏการณ์อุณหภูมิผกผัน
(Temperature Inversion) จะมีชั้นอากาศอุ่นไปแทรกอยู่ระหว่างอากาศที่เย็นกว่าทั้งด้านล่างและด้านบน ทำให้

ลำดับชั้นของอุณหภูมิของอากาศเกิดความผิดปกติ โดยที่อากาศอุ่นนี้ได้นำเอาควันและฝุ่นละอองต่าง ๆ จาก
ระดับพื้นดินลอยขึ้นไปเกิดเป็นโดมสะสมมลพิษอยู่ในอากาศ ปรากฏการณ์ดังกล่าวมักจะเกิดขึ้นในช่วงเวลา

ตอนเช้าและหัวค่ำของฤดูหนาว โดยเฉพาะคืนที่ลมสงบและท้องฟ้าปลอดโปร่ง ดังภาพที่ 1

ภาพที่ 1 ภาพจำลองการเกิดปรากฏการณ์อุณหภูมิผกผัน (Temperature Inversion)
ที่มา : บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) (2563ก)

คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร 207

กรมพัฒนาที่ดิน