Page 102 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

6.3.1 กำรท ำกำรเกษตรทฤษฎีใหม่
ยึดหลักการจัดแบ่งที่ดินออกเป็น 4 ส่วน เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด กล่าวคือ

ส่วนที่ 1 “น้ ำสร้ำงชีวิต” พื้นที่ขุดสระเก็บน้ า 3 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 24 ของพื้นที่ทั้งหมด
โดยท าคันบ่อให้มีระดับต่ า ปลูกหญ้าแฝกรอบขอบสระ ยาผนังและก้นบ่อด้วยดินเหนียวผสมมูลสัตว์ลดการ
รั่วซึม เก็บกักน้ าฝน รับน้ าช่วงฤดูน้ าหลาก ท าให้มีปริมาณน้ าสม่ าเสมอตลอดทั้งปี ใช้น้ าเลี้ยงปลานิล ท าโรง
เพาะเห็ด และการเลี้ยงสัตว์อีกหลายชนิด ส าหรับเป็นแหล่งผลิตอาหารประเภทโปรตีน
ส่วนที่ 2 “ข้ำวสร้ำงขวัญ” พื้นที่ปลูกข้าว 2 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 15 ของพื้นที่ทั้งหมด ท า

นาทั้งข้าวจ้าวและข้าวเหนียวพันธุ์ดี เช่น พันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 ข้าวหอมนิล แบบนาโยน ข้าวหอมมะลิแดง
ข้าวสันนิบาต ข้าวเวสสันดร และข้าวก่ า แบบนาด า ภายหลังเก็บเกี่ยวข้าวจะปลูกพืชตระกูลถั่วหมุนเวียน
แล้วปลูกข้าวนาโยนอีกครั้ง สลับกับการปลูกเผือกหอม

ส่วนที่ 3 “พืชพรรณสร้ำงรำยได้” เนื้อที่ 6 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 46 ของพื้นที่ทั้งหมด วาง
แผนการปลูกพืชด้วยระบบวนเกษตร เน้นปลูกพืชแบบผสมผสานเต็มพื้นที่เหมือนต้นไม้ในป่าธรรมชาติ ทั้ง
ไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชไร่ พืชสมุนไพร พืชผัก ตามแนวทางปลูกป่า 3 อย่างประโยชน์ 4 อย่าง เป็นระบบนิเวศที่
สมดุลเกื้อกูลกัน ช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ดิน เกิดความยั่งยืนของการใช้ที่ดินอีกด้วย

ส่วนที่ 4 “บ้ำนพักพอกิน บ้ำนดินพอเพียง” เนื้อที่ 2 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 15 ของพื้นที่
ทั้งหมด เป็นส่วนของที่อยู่อาศัย จัดสัดส่วนอย่างเหมาะสมเพื่อรับแสงแดด เป็นการท าเกษตรแบบประณีต มี
การปลูกพืชผัก พืชสมุนไพร และปลูกไม้ดอกไม้ประดับไว้รอบๆ บ้าน เพื่อเพิ่มความสวยงามและสร้างความ
ร่มรื่น

6.3.2 กำรท ำเกษตรผสมผสำนในพื้นที่ 13 ไร่

นายธัญเทพ และนางดารณี หมั่นมา ปฏิบัติตามขั้นตอนเกษตรทฤษฎีใหม่ในการจัดสรร
ประโยชน์การใช้ที่ดิน โดยแยกเป็นพื้นที่อยู่อาศัย พื้นที่ท าการเกษตรผสมผสาน ขับเคลื่อนงานของศูนย์
เรียนรู้ฯ โดยน าองค์ความรู้ที่ติดตัวมาบูรณาการกับเทคโนโลยีของกรมพัฒนาที่ดิน เพื่อใช้ในการปฏิบัติตาม
มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ใช้แรงงานในครัวเรือนและผลิตเครื่องใช้ไม้

สอยเองเพื่อลดต้นทุนค่าใช้จ่าย โดยยึดตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ “ปลูกทุกอย่ำงที่ต้องกินและกินทุก
อย่ำงที่ได้ปลูก” ปลูกพืชหลากชนิด มีทั้ง ข้าว พืชไร่ ไม้ผล ไม้ยืนต้น เช่น กล้วย ชมพู่ ทับทิม ยางนา
มะพร้าว มะรุม สะเดา เพกา มะฮอกกานี และไผ่ เป็นต้น มีผลการด าเนินงานที่ส าคัญหลายประการ โดยท า
เป็นจุดเรียนรู้ต่างๆ ดังนี้

1) จุดเรียนรู้ระบบวนเกษตร ในเนื้อที่ 6 ไร่ นอกจากปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น เป็นพืชหลัก
แล้วยังปลูกพืชผักสวนครัวแทรกตามพื้นที่ว่างระหว่างต้นไม้ เช่น พริกไทย บวบ แตงกวา ถั่วพู ดอกชม
จันทร์ ผักหวานบ้าน มะระ น้ าเต้า เสาวรส และ ฟักข้าว ท าโรงเพาะเห็ดนางฟ้าภูฏาน เห็ดขอนขาว และ

เห็ดหูหนู เป็นต้น เพื่อบริโภคในครัวเรือน ใช้ประกอบอาหารเลี้ยงผู้เข้ารับการอบรมในศูนย์วิจัยฯ แจกจ่าย
แก่ญาติ เพื่อนบ้าน และเพื่อนร่วมงาน
2) จุดเรียนรู้กำรท ำนำข้ำวอินทรีย์ ในเนื้อที่ 2 ไร่ โดยไม่ได้ใช้เครื่องจักร แต่ใช้ควายใน
การไถนาแทน ปลูกทั้งข้าวจ้าวและข้าวเหนียวพันธุ์ดี โดยปลูกข้าวขาวดอกมะลิ 105 แบบนาโยน ได้ผลผลิต
600 กิโลกรัมต่อไร่ ปลูกพืชปุ๋ยสดเพื่อไถกลบ แล้วปลูกข้าวจ้าวหอมนิลแบบนาโยน ได้ผลผลิต 550 กิโลกรัมต่อ

ไร่ ตามด้วยการปลูกข้าวก่ าแบบนาด า ได้ผลผลิต 450 กิโลกรัมต่อไร่ และใช้เครื่องสีข้าวด้วยมือส าหรับ
บริโภคในครัวเรือน

สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย 87
กรมพัฒนาที่ดิน