Page 99 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 99
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
เมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด พืชอนุรักษ์ดินและน้ า พืชปรับปรุงบ ารุงดิน หญ้าแฝกสายพันธุ์ต่างๆ เป็นต้น และ
ขับเคลื่อนงานศูนย์เรียนรู้การพัฒนาที่ดินและเกษตรอินทรีย์ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
2) ศูนย์วิจัยฯ ได้ก่อสร้างอาคารฝึกอบรม มีห้องประชุม และห้องพักขนาด 150 คน
ปรับปรุงอาคารแสดงนิทรรศการ ระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ประปา บ่อบาดาล ป้ายบอกทาง และ
เส้นทางท่องเที่ยว รวมทั้งปรับปรุงภูมิทัศน์ให้มีทัศนียภาพที่สวยงาม เพื่ออ านวยความสะดวกให้ผู้เข้าเยี่ยม
ชมและผู้เข้าอบรมได้รับประโยชน์อย่างเบ็ดเสร็จทั้งด้านวิชาการพัฒนาที่ดิน และเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิง
เกษตรที่สมบูรณ์แบบ ซี่งในอนาคตจะพัฒนาให้เป็นศูนย์วิจัยด้านการอนุรักษ์ดินและน้ าระดับนานาชาติ
6.2.6 สรุปกำรจัดกำรควำมเสื่อมโทรมของที่ดินตำมหลักปรัชญำของเศรษฐกิจพอเพียง
จากผลการด าเนินงานของศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินที่กล่าวมา
ภำพที่ 6.13 อบรมหลักสูตร การพัฒนาที่ดินตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง สามารถน ามาวิเคราะห์และสรุปตามตัวชี้วัดเกี่ยวกับคุณลักษณะและเงื่อนไขการน าหลักปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้กับการจัดการความเสื่อมโทรมของที่ดินได้เป็นผลส าเร็จ ดังนี้
3) อบรมถ่ำยทอดเทคโนโลยีกำรพัฒนำที่ดินและกำรท ำเกษตรอินทรีย์ตำมแนว 1) ด้ำนควำมพอประมำณ ท าการฟื้นฟูทรัพยากรดินในศูนย์วิจัยฯ โดยน าเทคโนโลยีของ
เศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วยผู้ที่เข้าศึกษา ได้แก่ เกษตรกร นักเรียน นิสิต นักศึกษา สมาชิกสหกรณ์ กรมพัฒนาที่ดินมาประยุกต์ใช้ในการป้องกันความเสื่อมโทรมของที่ดินและแก้ไขดินปัญหา โดยยึดหลักความ
การเกษตรปากช่อง หมอดินอาสา และเจ้าหน้าที่สถานีพัฒนาที่ดินหลายจังหวัด เจ้าหน้าที่ศูนย์ปฏิบัติการ พอประมาณในการใช้ประโยชน์ที่ดินตามความเหมาะสมกับก าลังผลิตของดิน มีการจัดสรรพื้นที่เกษตรกรรม
พัฒนาที่ดินโครงการหลวงจากเชียงใหม่ เจ้าหน้าที่ศูนย์บริการสาธารณสุขทับเจริญ กรุงเทพมหานคร และแหล่งน้ าให้สมดุลเพียงพอส าหรับการใช้ในพื้นที่ของตนเอง เน้นการปลูกพืชในระบบเกษตรอินทรีย์ เพื่อ
อาจารย์และนักศึกษาจากประเทศญี่ปุ่น เจ้าหน้าที่จากประเทศภูฏาน เป็นต้น จนถึงปี 2556 นับจ านวนรวม สร้างผลผลิตทางการเกษตรในระดับพอประมาณแต่มีคุณภาพ ไม่เน้นการผลิตพืชเชิงเดี่ยวที่มุ่งการค้าและ
แล้วมากกว่า 10,000 คน นอกนั้นเป็นเกษตรกรและประชาชนที่เข้ามาใช้บริการทางวิชาการ การใช้สารเคมีที่อาจท าลายดินและสภาพแวดล้อม
2) ด้ำนควำมมีเหตุผล ศูนย์วิจัยฯ เลือกใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพสูง มีต้นทุนต่ า มา
ท าเป็นแปลงสาธิตและจุดเรียนรู้ที่เกษตรกรยอมรับและปฏิบัติตามได้ง่าย โดยตั้งอยู่บนหลักของการมีเหตุ
และผลอย่างพอเพียง ในการจัดระบบอนุรักษ์ดินและน้ า การแก้ไขฟื้นฟูตามสมบัติของดินในแต่ละแปลง
และตามสภาพการใช้ประโยชน์ อาทิเช่น การปลูกหญ้าแฝกเพื่อแก้ปัญหาดินตื้น การใช้ปุ๋ยอินทรีย์
คุณภาพสูงร่วมกับการใช้สมุนไพรและน้ าสกัดชีวภาพในการก าจัดศัตรูพืชเพื่อผลิตอาหารที่ปลอดภัย ใช้
ระบบปลูกพืชหมุนเวียนหลากหลายชนิดเพื่อปรับปรุงดิน ป้องกันการระบาดของโรคแมลง และลดความ
เสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
3) กำรสร้ำงระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี มีการจัดท าแผนแม่บทของศูนย์วิจัยฯ ทั้งในระยะ
สั้นและระยะยาว เพื่อวางแผนการใช้ที่ดินอย่างเหมาะสม โดยลดแนวทางการปฏิบัติด้านการใช้ปุ๋ยเคมีและ
สารเคมีทางการเกษตรที่อาจก่อให้เกิดมลพิษทางดินและปัญหาความเสื่อมโทรมของที่ดินตามมา เป็นการ
สร้างระบบภูมิคุ้มกันจากการใช้ประโยชน์ทรัพยากรดินของศูนย์วิจัยฯ ซึ่งไม่ได้อยู่ในรูปตัวเงิน แต่อยู่ในรูป
ภำพที่ 6.14 อบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินและการท าเกษตรอินทรีย์ตามแนวเศรษฐกิจ ของการสะสมทรัพย์ คือ มูลค่าเพิ่มที่ได้จากเนื้อไม้ยืนต้นและไม้ใช้สอย พวกไม้สัก ไม้มะค่า ยางนา ประดู่ ไม้
พอเพียง ไผ่ ฯลฯ รวมถึงการมีสภาพแวดล้อมที่ดี ที่ดินมีคุณภาพดีขึ้น พยายามพึ่งตนเองทั้งในด้านพลังงานทดแทน
เพื่อลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จ าเป็น และเป็นการน าสิ่งที่มีอยู่ในพื้นที่มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
6.2.5 พัฒนำเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร 4) เงื่อนไขควำมรู้ ศูนย์วิจัยฯ ได้น าองค์ความรู้จากงานวิจัยในสาขาต่างๆ มาปรับปรุง
ศูนย์วิจัยฯ แห่งนี้เป็นแหล่งเรียนรู้งานด้านการพัฒนาที่ดินและการท าเกษตรอินทรีย์ตาม คุณภาพของดินอยู่เสมอ และใช้เงื่อนไขความรู้ที่เป็นภูมิปัญญาตะวันออกตามแนวพระราชด าริที่
แนวเศรษฐกิจพอเพียงที่ส าคัญ และน่าสนใจหลายประการ ดังนี้ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรงพระราชทานไว้
1) จุดเรียนรู้ด้านการอนุรักษ์ดินและน้ า ได้แก่ จุดเรียนรู้ขั้นบันไดดิน บ่อดักตะกอนดิน ซึ่งสามารถใช้แก้ไขปัญหาความเสื่อมโทรมของที่ดินในศูนย์ฯ ได้อย่างเหมาะสม อาทิ การใช้จุลินทรีย์
แปลงปลูกพืชตามแนวระดับ จุดเรียนรู้การปลูกป่าเพื่อลดภาวะโลกร้อน จุดเรียนรู้ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 ปรับปรุงสภาพดิน การท าปุ๋ยหมักสูตรพระราชทานของ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพ
อย่าง จุดเรียนรู้การท าเกษตรอินทรีย์ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง แปลงสาธิตการให้น้ าแบบหยด แปลงผลิต รัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี การใช้เศษวัสดุทางการเกษตรท าปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง การปลูกหญ้า
84 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
