Page 101 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 101
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
แฝกเพื่อรักษาหน้าดินเพิ่มความชื้นให้แก่ดิน และการปลูกป่า 3 อย่าง ได้ประโยชน์ 4 อย่าง เพื่อให้ใช้ 6.3.1 กำรท ำกำรเกษตรทฤษฎีใหม่
ประโยชน์ที่ดินของศูนย์ได้อย่างยั่งยืน ยึดหลักการจัดแบ่งที่ดินออกเป็น 4 ส่วน เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด กล่าวคือ
5) เงื่อนไขคุณธรรม นอกจากการอบรมให้ความรู้ สาธิตถ่ายทอดเทคโนโลยีต้นแบบการ ส่วนที่ 1 “น้ ำสร้ำงชีวิต” พื้นที่ขุดสระเก็บน้ า 3 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 24 ของพื้นที่ทั้งหมด
พัฒนาที่ดิน และบริการวิชาการในรูปแบบต่างๆ แล้ว ยังสนับสนุนให้ใช้พื้นที่ของศูนย์วิจัยฯ เป็น “ศูนย์พัก โดยท าคันบ่อให้มีระดับต่ า ปลูกหญ้าแฝกรอบขอบสระ ยาผนังและก้นบ่อด้วยดินเหนียวผสมมูลสัตว์ลดการ
พิงของผู้ประสบภัย”เพื่อจัดท าแผนปฏิบัติการในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ขององค์การบริหาร รั่วซึม เก็บกักน้ าฝน รับน้ าช่วงฤดูน้ าหลาก ท าให้มีปริมาณน้ าสม่ าเสมอตลอดทั้งปี ใช้น้ าเลี้ยงปลานิล ท าโรง
ส่วนต าบลปากช่องมาตั้งแต่ปี 2555 สามารถรองรับผู้เดือดร้อนได้ 150 คน เนื่องจากอยู่ในพื้นที่ปลอดภัย เพาะเห็ด และการเลี้ยงสัตว์อีกหลายชนิด ส าหรับเป็นแหล่งผลิตอาหารประเภทโปรตีน
และมีความเหมาะสมในการจัดท าเป็นสถานที่พักพิงของผู้ประสบภัยประจ าต าบล นับเป็นคุณธรรมที่ดีใน ส่วนที่ 2 “ข้ำวสร้ำงขวัญ” พื้นที่ปลูกข้าว 2 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 15 ของพื้นที่ทั้งหมด ท า
การบ าเพ็ญสาธารณประโยชน์ต่อชุมชนและสังคมส่วนรวมอีกด้วย นาทั้งข้าวจ้าวและข้าวเหนียวพันธุ์ดี เช่น พันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 ข้าวหอมนิล แบบนาโยน ข้าวหอมมะลิแดง
6) เงื่อนไขกำรปฏิบัติ ศูนย์วิจัยฯ ได้ใช้องค์ความรู้ที่ได้รับจากการศึกษาวิจัย และจาก ข้าวสันนิบาต ข้าวเวสสันดร และข้าวก่ า แบบนาด า ภายหลังเก็บเกี่ยวข้าวจะปลูกพืชตระกูลถั่วหมุนเวียน
การทดสอบสาธิต ถ่ายทอดให้กับเกษตรกรและบุคคลทั่วไป ด้วยความมุ่งมั่นและวิริยะ อุตสาหะ โดยใช้พื้นที่ แล้วปลูกข้าวนาโยนอีกครั้ง สลับกับการปลูกเผือกหอม
ของศูนย์ฯ อบรมให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรดินไปแล้วหลายพันคน ถือเป็นศูนย์ฯ ที่สร้าง ส่วนที่ 3 “พืชพรรณสร้ำงรำยได้” เนื้อที่ 6 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 46 ของพื้นที่ทั้งหมด วาง
ประโยชน์แก่เกษตรกร หมอดินอาสา ยุวหมอดิน เจ้าหน้าที่รัฐ องค์กรเครือข่ายต่างๆ และประชาชนทั่วไป แผนการปลูกพืชด้วยระบบวนเกษตร เน้นปลูกพืชแบบผสมผสานเต็มพื้นที่เหมือนต้นไม้ในป่าธรรมชาติ ทั้ง
ท าให้ทรัพยากรดินได้รับพลิกฟื้นจนมีคุณภาพดีขึ้นจ านวนมาก และจะยังท าหน้าที่ต่อไปด้วยความ “มุ่งมั่น ไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชไร่ พืชสมุนไพร พืชผัก ตามแนวทางปลูกป่า 3 อย่างประโยชน์ 4 อย่าง เป็นระบบนิเวศที่
ตั้งใจ สร้ำงองค์ควำมรู้ เคียงคู่กำรพัฒนำ เพื่อประชำชน” สมดุลเกื้อกูลกัน ช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ดิน เกิดความยั่งยืนของการใช้ที่ดินอีกด้วย
ส่วนที่ 4 “บ้ำนพักพอกิน บ้ำนดินพอเพียง” เนื้อที่ 2 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 15 ของพื้นที่
6.3 ผลส ำเร็จกำรจัดกำรควำมเสื่อมโทรมของที่ดินตำมแนวพระรำชด ำริฯ กรณีบุคคล: ทั้งหมด เป็นส่วนของที่อยู่อาศัย จัดสัดส่วนอย่างเหมาะสมเพื่อรับแสงแดด เป็นการท าเกษตรแบบประณีต มี
ศูนย์เรียนรู้กำรพัฒนำที่ดินตำมแนวเศรษฐกิจพอเพียง การปลูกพืชผัก พืชสมุนไพร และปลูกไม้ดอกไม้ประดับไว้รอบๆ บ้าน เพื่อเพิ่มความสวยงามและสร้างความ
ตั้งอยู่ในพื้นที่ของศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน อ าเภอปากช่อง จังหวัด ร่มรื่น
นครราชสีมา ศูนย์เรียนรู้ฯ แห่งนี้จัดตั้งขึ้นเมื่อปี 2553 บนเนื้อที่ 13 ไร่ แบ่งพื้นที่ออกเป็น 4 ส่วนตาม 6.3.2 กำรท ำเกษตรผสมผสำนในพื้นที่ 13 ไร่
แนวทางเกษตรทฤษฎีใหม่ และแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ได้มีการด าเนินงานของศูนย์เรียนรู้ฯมาอย่าง นายธัญเทพ และนางดารณี หมั่นมา ปฏิบัติตามขั้นตอนเกษตรทฤษฎีใหม่ในการจัดสรร
ต่อเนื่องโดย นำยธัญเทพ และนำงดำรณี หมั่นมำ สองสำมีภรรยำ เข้ามาดูแลอาศัยท ากินอย่างมีความสุข ประโยชน์การใช้ที่ดิน โดยแยกเป็นพื้นที่อยู่อาศัย พื้นที่ท าการเกษตรผสมผสาน ขับเคลื่อนงานของศูนย์
และขับเคลื่อนการพลิกฟื้นที่ดินของศูนย์เรียนรู้ฯ แบบผสมผสานทั้งปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ โดยเน้นใช้ เรียนรู้ฯ โดยน าองค์ความรู้ที่ติดตัวมาบูรณาการกับเทคโนโลยีของกรมพัฒนาที่ดิน เพื่อใช้ในการปฏิบัติตาม
อินทรียวัตถุปรับปรุงบ ารุงดิน เพื่อเป็นแบบอย่างให้เกษตรกร หมอดินอาสา ยุวหมอดิน เจ้าหน้าที่รัฐ มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ใช้แรงงานในครัวเรือนและผลิตเครื่องใช้ไม้
องค์กรเครือข่ายและประชาชนทั่วไปที่เข้ามาศึกษาดูงานน าไปประยุกต์ใช้ปฏิบัติในพื้นที่ของตนเองได้จริง สอยเองเพื่อลดต้นทุนค่าใช้จ่าย โดยยึดตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ “ปลูกทุกอย่ำงที่ต้องกินและกินทุก
ซึ่งได้ด าเนินกิจกรรมหลากหลายชนิด ดังนี้ อย่ำงที่ได้ปลูก” ปลูกพืชหลากชนิด มีทั้ง ข้าว พืชไร่ ไม้ผล ไม้ยืนต้น เช่น กล้วย ชมพู่ ทับทิม ยางนา
มะพร้าว มะรุม สะเดา เพกา มะฮอกกานี และไผ่ เป็นต้น มีผลการด าเนินงานที่ส าคัญหลายประการ โดยท า
เป็นจุดเรียนรู้ต่างๆ ดังนี้
1) จุดเรียนรู้ระบบวนเกษตร ในเนื้อที่ 6 ไร่ นอกจากปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น เป็นพืชหลัก
แล้วยังปลูกพืชผักสวนครัวแทรกตามพื้นที่ว่างระหว่างต้นไม้ เช่น พริกไทย บวบ แตงกวา ถั่วพู ดอกชม
จันทร์ ผักหวานบ้าน มะระ น้ าเต้า เสาวรส และ ฟักข้าว ท าโรงเพาะเห็ดนางฟ้าภูฏาน เห็ดขอนขาว และ
เห็ดหูหนู เป็นต้น เพื่อบริโภคในครัวเรือน ใช้ประกอบอาหารเลี้ยงผู้เข้ารับการอบรมในศูนย์วิจัยฯ แจกจ่าย
แก่ญาติ เพื่อนบ้าน และเพื่อนร่วมงาน
2) จุดเรียนรู้กำรท ำนำข้ำวอินทรีย์ ในเนื้อที่ 2 ไร่ โดยไม่ได้ใช้เครื่องจักร แต่ใช้ควายใน
การไถนาแทน ปลูกทั้งข้าวจ้าวและข้าวเหนียวพันธุ์ดี โดยปลูกข้าวขาวดอกมะลิ 105 แบบนาโยน ได้ผลผลิต
600 กิโลกรัมต่อไร่ ปลูกพืชปุ๋ยสดเพื่อไถกลบ แล้วปลูกข้าวจ้าวหอมนิลแบบนาโยน ได้ผลผลิต 550 กิโลกรัมต่อ
ไร่ ตามด้วยการปลูกข้าวก่ าแบบนาด า ได้ผลผลิต 450 กิโลกรัมต่อไร่ และใช้เครื่องสีข้าวด้วยมือส าหรับ
ภำพที่ 6.15 ศูนย์เรียนรู้การพัฒนาที่ดินตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง บริโภคในครัวเรือน
86 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
