Page 58 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
P. 58
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ช่วยเพิ่มปริมาณอินทรียวัตถุ (40.42 เปอร์เซ็นต์) อย่างมาก แต่ไม่พบผลการเปลี่ยนแปลงระดับความเค็มในดิน
ในประเทศอินเดีย ศึกษาการปลูกสบู่ดำร่วมกับแปลงข้าวบาสมาติ (Basmati) และไม้ดอกประเภทคาร์โมไมล์
(Chamomile) พบว่าสามารถปรับปรุงสมบัติดินได้ดีและสามารถลดระดับค่าอีเอสพี ถึงร้อยละ 35-37
ตามลำดับ (Mukhopadhyay et al., 2021) ในสหรัฐอเมริกา ในพื้นที่ที่มีการปลูกพืชหมุนเวียน ส่งเสริมให้
ปลูกพืชทนเค็มก่อนเพื่อดูดซับความเค็มออกไปจากดิน แล้วจึงปลูกพืชหลักที่มีความอ่อนไหวตาม เช่น การปลูก
ถั่วปินโตตามด้วยข้าวโพด ข้าวสาลี และข้าวบาร์เล่ย์ ตามลำดับ หรือการปลูกหอมใหญ่ตามด้วยแคนตาลูป และ
ข้าวฟ่าง ตามลำดับ (Bauder et al., 2014) เป็นต้น
4.1.8 มาตรการเชิงนโยบายภาครัฐและการมีส่วนร่วมของชุมชน
มาตรการเชิงนโยบายภาครัฐและการมีส่วนร่วมของชุมชน (Integrated policy and socio-
participatory strategy) ถูกนำไปใช้ในการจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือในบางประเทศ เช่น ประเทศ
ออสเตรเลียที่ใช้หลักผสมผสานด้านการจัดการลุ่มน้ำในการออกแบบวิธีการจัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือแบบ
ผสมผสานในลุ่มน้ำ Murray darling โดยการจัดทำข้อตกลงร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องในการ
ควบคุมระดับเกลือในลุ่มน้ำไม่ให้เกินระดับที่กำหนด (8.0 เดซิซีเมนส์ต่อเมตร) ภายใต้มาตรการที่เรียกว่า salinity
credit/debit ซึ่งมีกลไกดำเนินงาน คือ หากสามารถลดระดับความเค็มได้ 1 หน่วย EC รัฐจะสามารถทำการขยาย
ขอบเขตการพัฒนาระบบชลประทานหรือกิจกรรมอื่นใดในพื้นที่ได้ 1 หน่วยการพัฒนา ตามเงื่อนไขของ
ข้อตกลง เป็นต้น ทั้งนี้ เงื่อนไขนี้ใช้เป็นกลไกกำหนดมาตรการต่าง ๆ เช่น กำหนดวิธีการประเมินหรือกำหนด
สมการคำนวณปริมาณเกลือในลำน้ำทั้งปัจจุบันและอนาคต กำหนดแหล่งก่อสร้างและกักเก็บน้ำเค็ม หรือจุด
ระบายน้ำเค็มสู่มหาสมุทร กำหนดระดับความเค็มขั้นต่ำที่ตรวจพบได้ในแหล่งน้ำธรรมชาติ (8.0 เดซิซีเมนส์ต่อ
เมตร) และกำหนดการใช้ทรัพยากรดินและน้ำในพื้นที่ดินที่มีผลกระทบจากเกลือ ตลอดจนการกำหนดวิธีการ
จัดการดินที่มีผลกระทบจากเกลือทั้งวิธีกลและวิธีพืชในพื้นที่ เพื่อควบคุมเกลือขึ้นสู่ผิวดินอย่างรัดกุมรอบคอบ
ตลอดจนเป็นกลไกกำหนดแผนการพัฒนาระบบชลประทานในพื้นที่ เป็นต้น
ภาพที่ 4.10 ดินที่มีผลกระทบจากเกลือในลุ่มน้ำ Murray Darling เป็นเขตเกษตรกรรมที่สำคัญของ
ประเทศออสเตรเลีย
ที่มา: ดัดแปลงจาก Hart et al. (2020)
44 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
