Page 56 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

1-amino-cyclopropane-1-carboxylate (ACC) deaminase และฮอร์โมน indole-3-acetic acid (IAA)
รวมทั้งสารประกอบพวกคาร์โบไฮเดรตที่ช่วยปรับสมบัติทางเคมีของดิน โดยสารประกอบเหล่านี้จะถูก

ปลดปล่อยลงสู่ดินและแปรสภาพเป็นอินทรียวัตถุ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีของดินและ
เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช (Singh and Singh, 2015) นอกจากนี้ ยังมีแบคทีเรียทนเค็มอีกหลาย
ชนิด เช่น Ammoniphilus, Arthrobacter, Azospirillum, Bacillus, Brevibacillus และ Brevibacterium

(Arora et al., 2014; Mukhopadhyay et al., 2021) เป็นต้น
จุลินทรีย์พวกเชื้อราหรือไมคอร์ไรซ่าจะทำหน้าที่ในการอำนวยความสะดวกในการดูดซับธาตุอาหาร
และน้ำให้แก่พืช โดยกลไกการทำงานของไมคอร์ไรซ่าจะเข้าไปอาศัยอยู่กับรากพืชชั้นสูงหรือไม้ยืนต้น ทำหน้าที่
2+
2+
ช่วยในการลำเลียงและละลายธาตุอาหารกลุ่ม Zn Cu และ P ให้เป็นประโยชน์กับพืชในพื้นที่ดินที่มี
ผลกระทบจากเกลือ (Mukhopadhyay et al., 2021) ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยจากประเทศจีนที่ทำการศึกษา
การใช้อาบัสคูลาไมคอร์ไรซาลดผลกระทบจากเกลือต่อต้นกล้าพืชตระกูล Elaeagnus angustifolia L. พบว่า
วิธีการเพาะเชื้อราไมคอร์ไรซากับต้นกล้าทำให้พืชมีการเจริญเติบโตได้ดีกว่าต้นกล้าที่ไม่มีการเพาะเชื้อ
+
2+
2+
นอกจากนี้ เชื้อไมคอร์ไรซ่ายังช่วยให้พืชสามารถดูดยึดธาตุอาหารประจุบวก K , Ca และ Mg ได้ดีขึ้น และ
+
+
ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการทนเค็มให้แก่พืชได้ดีขึ้นอีกด้วย โดยสังเกตได้จากสัดส่วนปริมาณ K /Na
ที่สกัดได้มีความคงที่ เมื่อเทียบกับวิธีการควบคุม (Chang et al., 2018) นอกจากนี้ เชื้อไมคอร์ไรซ่าอาจจะมี
ผลโดยตรงต่อกลไกการควบคุมการสะสมกรดแอสคอร์บิก (ascorbic acid) ที่ช่วยให้พืชมีความสามารถในการ
ทนเค็มได้ (Mukhopadhyay et al., 2021) จุลินทรีย์ที่พบในไรโซสเฟียร์ (ไรโซแบคทีเรีย) หรือภายในเนื้อเยื่อ

พืช รวมถึงราก (เอนโดไฟต์) มีส่วนสำคัญต่อความสามารถของพืชในการปรับตัวให้เข้ากับสภาวะที่ไม่เอื้ออำนวย
(Kearl et al., 2019) เช่น Arthrobacter, Azospirillum, Alcaligenes Bacillus, Burkholderia, Enterobactor,
Flavobacterium, Pseudomonas และ Rhizobium ช่วยให้พืชมีความสามารถในการทนต่อความเค็มเพิ่มขึ้น

ซึ่งแบคทีเรียแต่ละชนิดจะจำเพาะกับพืชต่างชนิดกันและมีการทำงานที่ช่วยให้พืชทนเค็มที่ต่างกัน (Arora
et al., 2020) ดังแสดงในตารางที่ 4.1

ตารางที่ 4.1 ชนิดของแบคทีเรียบริเวณรากพืชที่ช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชชนิดต่าง ๆ
ลำดับที่ ชนิดพืช ชนิดจุลินทรีย์ การทำงาน

1. ต้นอะราบิดอพซิส Burkholderia สะสม Proline, abscisic acid signaling, ROS
(Arabidopsis thaliana) phytofirmans PsJN scavenging, detoxification, jasmonic acid
biosynthesis pathway, ion homeostasis
2. ถั่วเหลือง Pseudomonas simiae Production of antioxidant enzymes such as
(Glycine max) strain AU peroxidase, catalase and also vegetative
storage protein, nitrite reductase
3. กระเจี๊ยบเขียว Enterobacter sp. Reactive oxygen species (ROS) pathway,
(Abelmoschus UPMR18 production of antioxidant enzymes such as
peroxidase, catalase
esculentus)
4. ต้นอะราบิดอพซิส Pseudomonas putida Jasmonic acid synthesis pathway,
(A. thaliana) PS01 ROS scavenging activity, detoxification,
abscisic acid (ABA) signaling
5. ข้าวสาลี Bacillus safensis W10 Alleviation of salt stress
(Triticum aestivum)

42 สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน