Page 63 - สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการรุกล้ำของน้ำเค็ม โดยทั่วไป การรุกล้ำของน้ำเค็ม มีสาเหตุทั้งจากธรรมชาติ
เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ที่ส่งผลให้เกิดระดับของน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น การเกิด

การกัดเซาะชายฝั่ง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของปริมาณ รูปแบบ การกระจายตัวของฝน และระยะเวลาของฤดู
แล้งที่ยาวนานขึ้น และการลดของปริมาณน้ำท่าจากพื้นที่ตอนบนในช่วงฤดูแล้ง ส่งผลให้มีปริมาณน้ำท่า
ไม่เพียงพอต่อการผลักน้ำเค็มที่รุกล้ำเข้ามาในแม่น้ำเจ้าพระยา และสาเหตุจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การสูบ

เจาะน้ำบาดาลมาใช้ในพื้นที่อยู่อาศัย การประกอบอุตสาหกรรม พร้อมทั้งการขุดลอกสันดอนปากแม่น้ำและ
ลำน้ำให้มีความลึกมากขึ้น จะทำให้น้ำทะเลรุกล้ำได้มากขึ้น (Barlow, 2003; Mohamed, 2018; ลำภูมิ, 2557)

(1) ผลกระทบของการรุกล้ำน้ำเค็มต่อน้ำที่ใช้ในการเกษตร
เมื่อนำน้ำที่มีค่าความเค็มเกินมาตรฐานมารดต้นพืช จะทำให้การงอกเมล็ดและ

การเจริญเติบโตของพืชลดลง ลักษณะทั่วไปของพืชมีปลายใบไหม้ ต้นเหี่ยวเฉา ใบเหลือง ซึ่งเป็นอาการขาดน้ำ
ของพืชทั่วไป และส่งผลให้ผลผลิตลดลง สำหรับดินมีการสะสมเกลือในดินเพิ่มขึ้น โครงสร้างดินแน่นทึบ และมี
การสะสมธาตุพิษ (Na Cl และB) ในดิน (สำนักส่งเสริมและการจัดการสินค้าเกษตร, 2563 ; กรมพัฒนาที่ดิน, 2563)

(2) แนวทางการใช้น้ำเค็มเพื่อการเกษตร
- ตรวจสอบคุณภาพน้ำว่ามีความเค็มระดับใด

- เลือกวิธีการให้น้ำเหมาะสมกับสภาพพื้นที่และชนิดของพืช
- จัดเตรียมสถานที่เก็บกักน้ำจืดเพื่อเพาะปลูกในฤดูแล้ง

- ปรับพื้นที่ให้สม่ำเสมอ พร้อมใช้วัสดุคลุมดินเพื่อรักษาความชื้น
- การเติมน้ำจืดผสมกับน้ำเค็มที่อยู่ในแหล่งน้ำเพื่อทำให้น้ำเค็มเจือจาง

คุณภาพน้ำเป็นสิ่งสำคัญต่อการเพาะปลูก มีผลกระทบโดยตรงต่อการลงทุน และผลผลิต
ที่คาดว่าจะได้รับ ดังนั้น เกษตรกรจึงควรทราบเกี่ยวกับคุณภาพน้ำเพื่อใช้ในการวางแผนการใช้น้ำที่มีอยู่ให้
เหมาะสม ดังนี้

ตารางที่ 4.2 คุณภาพน้ำเพื่อการชลประทาน ตามระบบของสหรัฐอเมริกา (USSL,1954)
ความเค็ม อัตราโซเดียมที่ดูดซับ

คุณภาพน้ำ กรัม/ลิตร ไมโครโมห์/ (SAR) ผลกระทบต่อพืช
เซนติเมตร
ดี <0.2 0-250 0-10 ใช้สำหรับชลประทานได้ดีกับพืช
ทุกชนิด

ปานกลาง 0.2-0.5 250-750 10-18 มีผลต่อพืชไม่ทนเค็ม ใช้กับพืชทน
เค็มปานกลาง
ต่ำ 0.5-1.5 750-2,250 18-26 ใช้กับพืชทนเค็ม ระวังการระบาย
น้ำไม่ให้เกลือสะสมในดิน
ต่ำมาก >1.5 >2,250 >26 มีผลต่อพืชทั่วไป ไม่เหมาะที่จะ

นำมาใช้เพื่อการชลประทาน

สถานภาพและการจัดการดินเค็มในประเทศไทย 49
กรมพัฒนาที่ดิน