Page 48 - การประเมินคุณภาพที่ดินด้านกายภาพสำหรับการวางแผนการใช้ที่ดินลุ่มน้ำสาขาคลองพระสทึง
P. 48
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
38
3.3.2 หลักการประเมินคุณภาพที่ดิน
FAO (1983) ได้ก าหนดหลักการประเมินคุณภาพที่ดิน เป็นข้อๆดังต่อไปนี้
1) ความเหมาะสมของที่ดิน (Land suitability) เป็นหลักเกณฑ์ในการจ าแนกที่ส าคัญ
ส าหรับการใช้ที่ดินที่เฉพาะเจาะจง หลักเกณฑ์ดังกล่าวเป็นที่ยอมรับกันแล้วว่าในการใช้ที่ดิน
เฉพาะเจาะจงจะมีปัจจัยข้อจ ากัดหรือความต้องการในการแตกต่างกันไปแต่ละพื้นที่ ดังนั้นการใช้ที่ดิน
จึงต้องยึด ความเหมาะสมของที่ดินเป็นหลัก เช่น ที่ลุ่มย่อมเหมาะสมต่อการท านา แต่ไม่เหมาะสมแก่
การปลูกพืชไร่ หรือป่าไม้
2) การประเมินต้องมีการเปรียบเทียบผลประโยชน์ที่จะได้รับกับปัจจัยที่ต้องน ามาลงทุน
ในที่ดินแต่ละประเภท
3) การประเมินจ าเป็นต้องใช้สหวิทยาการ โดยใช้ความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์เทคโลโนยี
การใช้ที่ดิน เศรษฐกิจและสังคม เป็นต้น มาพิจารณาร่วมกัน
4) ผลที่ได้จากการประเมินจะใช้ได้เฉพาะที่เท่านั้น เพราะปัจจัยของแต่ละพื้นที่ ย่อมแตกต่างกัน
5) ความเหมาะสม (Suitability) หมายถึง การใช้อย่างเกิดผลยั่งยืนนาน ทั้งนี้เพราะการ
ประเมินจะครอบคลุมถึงการอนุรักษ์ ซึ่งจะต้องมีการดูแลรักษาป้องกันมิให้เกิดเสียสมดุลธรรมชาติ
และสามารถมีใช้อย่างต่อเนื่อง
6) การประเมินจะต้องมีการเปรียบเทียบการใช้ที่ดินมากกว่าหนึ่งแบบ เช่น เปรียบเทียบ
ระหว่างพืชแต่ละชนิดหรือระบบการปลูกพืชแต่ละระบบ หากไม่มีการเปรียบเทียบแล้วจะท าให้การ
ใช้ที่ดินอื่นๆ ที่เหมาะสมกว่า อาจจะถูกละเลยอันเป็นผลเสียได้
7) รูปแบบการประเมินคุณภาพที่ดินของ FAO Framework สามารถท าได้ 2 รูปแบบ คือ
การประเมินทางด้านคุณภาพ เป็นการประเมินเชิงกายภาพเท่านั้น ว่าที่ดินนั้นๆเหมาะสมมากหรือน้อย
เพียงใดต่อการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทต่างๆ และการประเมินทางด้านปริมาณหรือด้านเศรษฐกิจ
ซึ่งจะให้ค าตอบแทนในรูปผลผลิตที่ได้รับตัวเงินในการลงทุนและตัวเงินจากผลตอบแทนที่ได้รับ ซึ่ง
จะไม่กล่าวถึงในการศึกษาครั้งนี้
8) ประเภทการใช้ประโยชน์ที่ดิน (Land Utilization Type)
หมายถึง ชนิดหรือระบบการใช้ที่ดินที่กล่าวถึงสภาพการผลิตและเทคนิคในการ
ด าเนินการในการใช้ที่ดิน ทั้งทางด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม ได้แก่ ชนิดพืชที่ปลูก เงินทุน
แรงงาน เครื่องจักร ขนาดของฟาร์ม ลักษณะถือครองที่ดิน โครงสร้างพื้นฐานที่ต้องการ การจัดการ
วัสดุที่ใช้ในฟาร์ม เป้าหมายของการผลิต ผลผลิต ผลตอบแทนที่ได้รับ เป็นต้น
