Page 248 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

2016) วิกฤตการณ์หมอกควันในปี 2558 เป็นช่วงที่ประสบปัญหาหมอกควันเลวร้ายที่สุดเป็นเวลาหลายเดือน
ส่งผลกระทบต่อสังคม เศรษฐกิจ และต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมหาศาลในภูมิภาคและหลายปีที่ผ่านมาพบว่ามี

จำนวนผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจากหมอกควันเพิ่มขึ้น (Nazeer, 2017) สถานการณ์เหล่านี้กระตุ้นให้เกิดการ

ดำเนินการแก้ไขอย่างรวดเร็วจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งภาครัฐ สถาบันการเงิน และบริษัทต่าง ๆ โดยผลักดัน
กฎหมายห้ามเผาไหม้บนที่ดินด้วยการดำเนินการอย่างเคร่งครัดและมีบทลงโทษสำหรับผู้ก่อให้เกิดไฟไหม้ป่า

หรือถ่านหิน (Singapore Institute of International Affairs, 2016)
ปัญหาหมอกควันจากการเผาไหม้ถ่านหินและการตัดไม้บนเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย

ส่งผลกระทบต่อประเทศมาเลเซีย (Sastry, 2000) และสิงคโปร์ซึ่งเป็นพื้นที่อ่อนไหวเนื่องจากรูปแบบของลม

มรสุมในเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกันยายน รวมถึงลักษณะทางภูมิศาสตร์จึงทำให้ทั้งสองประเทศต้องพบปัญหา
เป็นเวลานานหลายสัปดาห์จนถึงหลายเดือน และเพราะสาเหตุมาจากแหล่งกำเนิดมลพิษนอกประเทศจึงยากที่
จะใช้อำนาจรัฐบาลในการควบคุม ปี 2540 เจ้าหน้าที่อาวุโสอาเซียนด้านสิ่งแวดล้อมได้จัดตั้งเจ้าหน้าที่อาวุโส

เฉพาะกิจของอาเซียนด้านหมอกควัน เนื่องจากความรุนแรงของปัญหาก่อให้เกิดเป็นความตกลงอาเซียนว่าด้วย

มลพิษจากหมอกควันข้ามแดน (Sulaiman et al., n.d.) คือความตกลงทางด้านสิ่งแวดล้อมที่ลงนามเดือน
มิถุนายนในปี 2545 และมีผลบังคับใช้ในเดือนพฤศจิกายน 2546 ระหว่างชาติสมาชิกในกลุ่มสมาคม
ประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อส่งเสริมความร่วมมือกันในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ความ

เสมอภาค สันติภาพ ความก้าวหน้าและความมั่งคั่ง (ANNEX, n.d.) และในปี 2550 มี 8 ชาติให้สัตยาบันใน

ความตกลงอาเซียน คือ มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไน พม่า เวียดนาม ลาว กัมพูชา และประเทศไทย มีข้อตกลงเกี่ยวกับ
มลพิษจากหมอกควันข้ามแดนด้วยการรวบรวมข้อมูลสาเหตุการเกิดหมอกควันและแนวทางการแก้ปัญหาที่
สมาชิกดำเนินการอยู่ ข้อมูลเหล่านี้เป็นแรงจูงใจที่นำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อการจัดการปัญหาหมอก

ควันข้ามแดนที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น (David and Jerger, 2014) และเพื่อจัดตั้งศูนย์ป้องกัน ติดตาม และ

ตรวจสอบการเกิดเพลิงไหม้ตามแผนปฏิบัติการหมอกควันในภูมิภาค (Sunchindah, 2015; ASEAN, 2017) ใน
การประชุมคณะทำงานภายใต้รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อม 5 ประเทศ เรื่องมลพิษจากหมอกควันข้ามแดน ครั้งที่ 14

(Sub-regional Ministerial Steering Committee on Transboundary Haze Pollution: MSC) สามารถสรุป
สถานการณ์ไฟไหม้และหมอกควันในประเทศสมาชิกที่มีการพัฒนาระบบติดตามตรวจสอบการเกิดจุดความร้อน

ของภูมิภาคย่อยอาเซียน (The ASEAN Sub-Regional Haze Monitoring System: AHMS) (National
Environment Agency, 2014)

ความท้าทายต่อการแก้ไขปัญหาสารมลพิษข้ามพรมแดนมีสองประการ ประการแรกคือความ
ร่วมมือระหว่างประเทศที่จำเป็นในการจัดการเพื่อลดมลพิษข้ามพรมแดนและประการที่สองคือข้อมูลที่

เหมาะสมซึ่งช่วยในการตัดสินใจข้อมูลเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นด้วยการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์และแบบจำลอง
สำหรับปัญหามลพิษข้ามพรมแดนนั้นมีความต้องการในการประสานงานเครือข่ายระหว่างประเทศของสถานี

ตรวจสอบซึ่งประสบความสำเร็จในยุโรปและอเมริกาเหนือ จากความพยายามที่จะสร้างแบบจำลองที่มีความ
ซับซ้อนของโครงสร้างของชั้นบรรยากาศและการเคลื่อนที่ของชั้นบรรยากาศ ดังนั้นการสร้างแบบจำลองที่

ซับซ้อนอาจประสบความสำเร็จได้ดีที่สุดในการร่วมมือกันระหว่างประเทศ (DiGiovanni and Fellin, 2006)

220 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน