Page 243 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

(PM /1 และแหล่งกำเนิดทางอ้อมจากกิจกรรมของมนุษย์ จัดเป็นฝุ่นทุติยภูมิ เกิดจากการรวมตัวของก๊าซ
มลพิษเป็น ฝุ่นละอองขนาดเล็กมาก (Ultra- Fine Particle) จากกระบวนการรวมตัวของสาร (Coagulation)

เช่นแอมโมเนียมไนเตรต แอมโมเนียมซัลเฟต เป็นต้น (กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข, 2564)

การพัดพาและแปรสภาพของมลพิษ (transportation and transformation of pollutants)
ได้แก่สภาพอุตุนิยมวิทยาและสภาพแวดล้อมซึ่งส่งผลต่อการแพร่กระจายของมลพิษ สภาพอุตุนิยมวิทยาได้แก่

ฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ (กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ และฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้
กลางเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนตุลาคม) ซึ่งส่งผลต่อสภาพอากาศ ความกดอากาศ ทิศทางลมประจำฤดู

อุณหภูมิ ปริมาณฝน ความชื้น ทำให้ระดับฝุ่นละอองในฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือมีระดับสูงเนื่องจากสภาพ

อากาศแห้ง การพัดพาฝุ่นละอองจากการเผาชีวมวลในพื้นที่เกษตรกรรม ประกอบกับการแปรปรวนสภาพ
อากาศรายวัน หากในช่วงวันดังกล่าวมีอุณหภูมิต่ำ ความกดอากาศสูง ท้องฟ้าปิด สภาพอากาศสงบนิ่งไม่

กระจายตัว จะเกิดการสะสมของมลพิษทำให้ระดับมลพิษสูงกว่าปกติ

สภาพของผู้รับมลพิษ ได้แก่ สภาพส่วนตัวของผู้รับมลพิษ เช่น ความเสี่ยงต่อการรับมลพิษ อัน
เป็นผลมาจากอาการป่วย สภาวะความเป็นเด็กหรือคนชรา และความไวต่อการรับมลพิษ (Sensitivity) และ

สภาพภายนอก ได้แก่ อาชีพ กิจกรรม การเดินทาง ที่ตั้งที่ทำงานและที่พักอาศัย รวมถึงสภาพที่ทำงานและที่

พักอาศัย ซึ่งจะส่งผลต่อระดับมลพิษที่ได้รับและความรุนแรงของอาการของแต่ละรายบุคคล
12.2.2 องค์ประกอบของฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM )
2.5
องค์ประกอบของฝุ่นละออง PM แตกต่างกันออกไปตามชนิดและลักษณะเชื้อเพลิงและกระบวนการ
2.5
เผาไหม้เชื้อเพลิง ทั้งนี้ เชื้อเพลิงได้แก่เชื้อเพลิงปิโตรเลียม (ของเแข็ง ของเหลว และก๊าซ) เชื้อเพลิงชีวมวล และของ

เสียจากชุมชน อุตสาหกรรม และการเกษตรกรรม ส่วนกระบวนการเผาไหม้เชื้อเพลิง ได้แก่ การเผาในเตาเผา

การเผาไหม้ในห้องสันดาปของรถยนต์เบนซินและรถบรรทุกดีเซล และการเผาในที่โล่ง การเผาเชื้อเพลิงทำให้
เกิดควันดำหรือสารประกอบคาร์บอน คาร์บอนรวม (Total Carbon) ประกอบด้วยคาร์บอนอินทรีย์ (OC -

organic carbon) และคาร์บอนอนินทรีย์ (IC - inorganic carbon) ซึ่งส่วนใหญ่คือแบล็กคาร์บอน (BC -
black carbon) การเผาเชื้อเพลิงที่อุณหภูมิต่ำ เช่น การเผาชีวมวลในที่โล่งจะทำให้เกิด OC ในสัดส่วนที่สูงกว่า

ในขณะที่การเผาไหม้เชื้อเพลิงที่อุณหภูมิสูง เช่น ในห้องสันดาปเครื่องยนต์โดยเฉพาะเครื่องยนต์ดีเซลจะเผา

ไหม้คาร์บอนอินทรีย์ได้สมบูรณ์กว่า และคงเหลือคาร์บอนอนินทรีย์ในสัดส่วนที่สูงกว่า

12.3 สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM ) ทั่วโลก
2.5
สถานการณ์มลพิษทางอากาศยังคงมีปริมาณสูงซึ่งเป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชนในหลายพื้นที่ทั่ว

โลก โดยข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) พบว่า 9 ใน 10 คน ที่หายใจนำอากาศที่มีปริมาณมลพิษสูงเข้า

สู่ร่างกายจะส่งผลให้มีจำนวนผู้เสียชีวิตสูงถึง 7 ล้านคนทุกปี สาเหตุเกิดจากการที่หายใจนำอนุภาคขนาดเล็กที่
ปนเปื้อนในอากาศเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งอนุภาคเหล่านั้นสามารถเข้าไปถึงปอด และเข้าสู่ระบบไหลเวียนโลหิตแล้ว

ทำให้มีผลกระทบต่อสุขภาพ โดยทำให้เกิดโรคต่าง ๆ ที่สำคัญ ได้แก่ โรคหลอดเลือดสมองโรคหัวใจ โรคปอดอุด
กั้นเรื้อรัง โรคมะเร็งปอด และการติดเชื้อทางเดินหายใจ โดยในปี พ.ศ. 2559 พบว่ามีผู้เสียชีวิตจากมลพิษ

คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร 215

กรมพัฒนาที่ดิน