Page 250 - คู่มือการพัฒนาที่ดินสำหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

12.5.2 ผลกระทบจากไฟป่าและการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร
ไฟป่าและการเผาวัสดุทางการเกษตรส่งผลกระทบต่อสังคมพืช ดิน น้ำ สัตว์ และสิ่งมีชีวิต

ต่าง ๆ ตลอดจนชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน รวมไปถึงเศรษฐกิจ สังคม และการท่องเที่ยวในทุกพื้นที่ของ
ประเทศไทย สามารถสรุปผลกระทบอันเนื่องมาจากไฟป่าและหมอกควันได้ ดังนี้

1 ผลกระทบต่อสังคมพืช ไฟป่าจะทำลายลูกไม้ กล้าไม้ และไม้พื้นล่าง ทำให้เกิดการขาดช่วงของ
การสืบพันธุ์ทดแทนตามธรรมชาติ นำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของป่า ส่งผลให้การเจริญเติบโตของ

ต้นไม้และคุณภาพของเนื้อไม้ลดลง
2 ผลกระทบต่อดินป่าไม้ เมื่อไฟป่าทำลายสิ่งปกคลุมดิน ทำให้ดินไม่สามารถอุ้มน้ำไว้ได้ เกิดการ

พังทลายได้ง่ายในฤดูฝน นอกจากนี้ยังทำให้ความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลง
3 ผลกระทบต่อน้ำ พื้นที่ที่เกิดไฟป่าขึ้นเป็นประจำทำให้ความสามารถในการดูดซับน้ำลดลง เมื่อ

ฝนตกลงมาทำให้เกิดการไหลบ่าของน้ำอย่างรวดเร็ว เกิดเป็นน้ำท่วมหรือน้ำป่าอย่างฉับพลัน และในฤดูแล้งจะ
เกิดภาวะภัยแล้งอันเนื่องมาจากปริมาณน้ำในแหล่งน้ำและน้ำใต้ดินลดลง

4 ผลกระทบต่อสัตว์ป่าและสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ในป่า ไฟป่าที่มีความรุนแรงจะเป็นปัจจัยที่ฆ่าสัตว์ป่า
และสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กในป่าได้ทุกชนิด อีกทั้งยังทำลายแหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า

ทำให้ประชากรและความหลากหลายของสัตว์ป่าและสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ในป่าลดลง
5 ผลกระทบต่อทรัพย์สิน สุขภาพ และชีวิตของมนุษย์ ไฟป่าจะเผาผลาญทรัพย์สินเรือกสวนไร่นา

ของประชาชนที่อาศัยอยู่ใกล้ชายป่า ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพและชีวิต นอกจากนี้หมอกควันไฟยัง

ก่อให้เกิดฝุ่นละอองขนาดเล็กซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจ ก่อให้เกิดปัญหาต่อสุขภาพอนามัย และ
ชีวิตของมนุษย์โดยตรง

6 ผลกระทบจากไฟป่าต่อเศรษฐกิจ สังคม และการท่องเที่ยว โดยไฟป่าและหมอกควันไฟทำให้

ทัศนวิสัยไม่ดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทยที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นหุบเขา
ประสบกับปัญหาหมอกควันอย่างรุนแรงในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายนของทุกปี ทำให้ทัศนวิสัยต่ำ

สร้างความเสียหายต่อการเดินทางและการท่องเที่ยว ส่งผลให้ต้องสูญเสียรายได้อย่างมหาศาล

7 ผลกระทบจากไฟป่าต่อสภาวะอากาศของโลก ปัจจุบันสภาวะอากาศมีความแปรปรวนอย่างยิ่ง
นำมาซึ่งวิกฤตการณ์ฝนแล้ง ภัยแล้ง ฝนตกนอกฤดู อุทกภัย และวาตภัยมากขึ้น ทั่วโลกได้ตระหนักถึงการ

เปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลกว่าเป็นผลมาจากการที่อุณหภูมิของโลกสูงขึ้นโดยมีไฟป่าและหมอกควัน
ไฟป่าเป็นสาเหตุที่สำคัญสาเหตุหนึ่ง (กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, 2560)

12.5.3 ผลกระทบจากไฟป่าและการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรที่มีต่อสมบัติดิน

12.5.3.1 ผลกระทบต่อสมบัติทางกายภาพ
1) สีของดินจะเปลี่ยนโดยเริ่มมีสีแดงในเนื้อดินมากขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสารประกอบ

เหล็กออกไซด์ (FeO) เป็นฮีมาไทต์ (Fe O ) และแมกฮีไมต์ (γ-Fe O ) รวมไปถึงการสูญเสียอินทรียวัตถุ เมื่อ
2 3
2 3
เกิดไฟป่าทำให้เกิดเป็นเถ้าสีดำซึ่งสามารถบ่งบอกถึงการเกิดการเผาไหม้ที่สมบูรณ์

222 คู่มือการพัฒนาที่ดินส�าหรับหมอดินอาสาและเกษตรกร
กรมพัฒนาที่ดิน