Page 83 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 83
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
3) กำรสร้ำงระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี กรมพัฒนาที่ดินได้เร่งรัดการด าเนินการตาม ที่ดินยังคงยึดมั่นในภารกิจส าคัญด าเนินการพัฒนาที่ดินทุกวิถีทาง ด้วยวิสัยทัศน์อันเปี่ยมล้นด้วยพลัง ที่ต้อง
พ.ร.บ.พัฒนาที่ดิน พ.ศ.2551 ผ่านภาคีเครือข่ายให้มีผลในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะการก าหนดบริเวณการใช้ มุ่งมั่นด าเนินการให้สัมฤทธิ์ผล “พัฒนำที่ดินให้สมบูรณ์ เพิ่มพูนผลผลิต ในทิศทำงใช้ประโยชน์อย่ำง
ที่ดิน เขตการอนุรักษ์ดินและน้ า เขตควบคุมการใช้หรือท าให้เกิดการปนเปื้อนของสารพิษที่ท าให้ที่ดิน ยั่งยืน บนพื้นฐำนกำรมีส่วนร่วม”
ใกล้เคียงเกิดความเสื่อมโทรมเสียหายต่อการใช้ประโยชน์ทางการเกษตร จัดท าระบบอนุรักษ์ดินและน้ าและ
ระบบเตือนภัยไว้ในพื้นที่เสี่ยงภัยทางการเกษตรทุกแห่ง เป็นการสร้างภูมิคุ้มกันและคุ้มครองพื้นที่ 6.2 ผลส ำเร็จกำรจัดกำรควำมเสื่อมโทรมของที่ดินตำมแนวพระรำชด ำริฯ กรณีองค์กร: ศูนย์วิจัยและ
เกษตรกรรมของประเทศให้สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน นอกจากนี้กรมพัฒนาที่ดินยังมีบทบาทส าคัญ ถ่ำยทอดเทคโนโลยีกำรพัฒนำที่ดิน อ ำเภอปำกช่อง จังหวัดนครรำชสีมำ
ในการผลักดันให้วันที่ 5 ธันวาคม วันคล้ายวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร แต่เดิมคือศูนย์พัฒนาที่ดินแห่งแรกของกรมพัฒนาที่ดิน มีเนื้อที่ 625 ไร่ ขับเคลื่อนโดย ส านักวิจัย
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ของทุกปี เป็น “วันดินโลก (World Soil Day)” และมีการ และพัฒนาการจัดการที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน มาตั้งแต่ปี 2553 ให้เป็นศูนย์กลางงานวิจัยและพัฒนา
จัดงานเฉลิมฉลองและจัดกิจกรรมร่วมกับองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (Food and เทคโนโลยีต้นแบบการพัฒนาที่ดิน ด้านการอนุรักษ์ดินและน้ า การปรับปรุงบ ารุงดิน การจัดการดินเสื่อมโทรม
Agriculture Organization-FAO) ตั้งแต่ปี 2555 เป็นต้นมา ซึ่งเป็นโอกาสอันดีในการขับเคลื่อนกิจกรรม และการท าเกษตรอินทรีย์ งานถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน การผลิตและใช้ผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีชีวภาพ
รณรงค์อย่างมีพลังและเผยแพร่ความรู้เรื่องดินพร้อมกันทั่วโลกได้อย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่อง ของกรมพัฒนาที่ดิน สู่ระบบการผลิตที่มีความยั่งยืนทางการเกษตร จนเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ส าคัญด้านการ
4) เงื่อนไขควำมรู้ การพัฒนาที่ดินตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงจะต้องอาศัยความรอบรู้ พัฒนาที่ดิน และการท าเกษตรอินทรีย์ตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงอย่างครบวงจร เพื่อให้ผู้ที่มาศึกษาดูงาน ผู้
ความพอเพียง และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการน าวิชาการต่างๆ มาใช้ในการวางแผนและการด าเนินการ เข้าอบรม และประชาชนทั่วไปสามารถน ารูปแบบการพัฒนาที่ดินไปประยุกต์ใช้กับพื้นที่ตนเองได้
ทุกขั้นตอน โดยกรมฯ ได้น าองค์ความรู้ดังกล่าวนี้ ไปแนะน าส่งเสริมให้เกษตรกรใช้ปฏิบัติในการจัดการดิน นอกจากนี้ยังท าหน้าที่ให้ค าปรึกษาแนะน าทางวิชาการด้านการพัฒนาที่ดิน รวมทั้งให้บริการแจกจ่าย
ของตนเอง นอกจากนี้ยังได้ก่อตั้ง “พิพิธภัณฑ์ดิน” เมื่อปี 2549 มีการรวบรวมตัวอย่างดินที่ส าคัญๆ จาก ผลิตภัณฑ์ต่างๆ ของกรมฯ อาทิ สารเร่ง พด. เมล็ดพันธุ์พืชปุ๋ยสด และหญ้าแฝก เป็นต้น มีข้อมูลประจ า
ทั่วประเทศมารวมไว้ในที่เดียวกัน มีการจัดแสดงสมบัติดินด้านต่างๆ และห้องฉายวีดีทัศน์แบบมินิเธียเตอร์ ศูนย์วิจัยฯ และผลการด าเนินงานตามภารกิจที่ส าคัญดังนี้ (ปราโมทย์ และคณะ, 2556)
ซึ่งเป็นแหล่งศึกษา เรียนรู้ และสร้างฐานทางปัญญาเรื่องดิน เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านทรัพยากรดินและ 6.2.1 ข้อมูลทั่วไป
ที่ดินของประเทศไทย และเตรียมความพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงให้กับคนในภาคเกษตร นับเป็นจุดเด่นที่ไม่ ศูนย์วิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาที่ดิน ตั้งอยู่ที่ต าบลปากช่อง อ าเภอปากช่อง จังหวัด
มีในประเทศอื่น อีกทั้งพิพิธภัณฑ์ดินของกรมพัฒนาที่ดินแห่งนี้ยังได้ชื่อว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีความสวยงาม นครราชสีมา อยู่ในแผนที่ภูมิประเทศระวาง 5238 II พิกัด 759915-760819 ตะวันออก 1623292-
สมบูรณ์แบบที่สุดในอาเซียน 1624834 เหนือ ตั้งอยู่สูง 312-340 เมตรจากระดับน้ าทะเลปานกลาง มีเนื้อที่ 625 ไร่ แหล่งน้ าที่ส าคัญ
5) เงื่อนไขคุณธรรม กรมพัฒนาที่ดิน ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการด าเนินงานภายใต้ ได้แก่ สระน้ าประจ าไร่นา 3 แห่ง ถังเก็บน้ าความจุ 500 ลูกบาศก์เมตร 3 ถัง บ่อบาดาล 3 บ่อ และ คลอง
โครงการพระราชด าริต่างๆ เกือบ 150 โครงการ ครอบคลุมพื้นที่ 49 จังหวัด โดยใช้หลักคุณธรรมที่ดีของ ล าตะคอง อยู่ห่างออกไปทางทิศตะวันตกของพื้นที่ประมาณ 1.6 กิโลเมตร โดยมีการสูบน้ าจากล าตะคองมา
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงทั้ง สติปัญญา ความอดทน และเสียสละในการท างาน ได้แก้ไขปัญหาความเสื่อม ใช้ในการอุปโภคและการเกษตรภายในศูนย์วิจัยฯ
โทรมของที่ดิน ด้วยการปรับปรุงฟื้นฟู และอนุรักษ์ทรัพยากรดินในโครงการพระราชด าริจนสามารถใช้ 1) สภำพภูมิประเทศ พื้นที่ส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อยถึงลูกคลื่น
ประโยชน์ที่ดินท าการเพาะปลูกได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ได้มีการน าผลส าเร็จของโครงการไปขยาย ลอนลาด มีความลาดชัน 2-12 เปอร์เซ็นต์ บางแห่งสภาพพื้นที่ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาด
ผลสู่พื้นที่การเกษตรที่อยู่ใกล้เคียงอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกษตรกรได้พัฒนาอาชีพทางการเกษตรและมีที่ดิน ชัน 1-5 เปอร์เซ็นต์ และมีเนินเขาอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของพื้นที่เล็กน้อย ความลาดชันประมาณ
ท ากินของตนเอง สร้างความมั่นคงด้านอาหาร เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตให้มีความปลอดภัยทั้งผลผลิตและ 35 เปอร์เซ็นต์
สุขภาพของเกษตรกร สามารถยกระดับมาตรฐานการครองชีพและคุณภาพชีวิตของเกษตรกรให้ดีขึ้น ได้ 2) ทรัพยำกรดิน วัตถุต้นก าเนิดดินเกิดจากการสลายตัวผุพังอยู่กับที่ของหินตะกอนเนื้อ
ส าเร็จลุล่วงตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ละเอียดและหินที่แปรสภาพ เช่น หินดินดาน หินทรายแป้ง หินฟิลไลท์ เป็นต้น รวมถึงวัสดุดินหรือหินที่
บรมนาถบพิตร ซึ่งกรมพัฒนาที่ดินจะยึดถือหลักคุณธรรมดังกล่าวในการปฏิบัติสืบต่อไป เคลื่อนย้ายมาเป็นระยะทางใกล้ๆ โดยแรงโน้มถ่วงบริเวณเชิงเขา บางส่วนเกิดจากตะกอนน้ าพาหรือเกิดจาก
6) เงื่อนไขกำรปฏิบัติ กรมพัฒนาที่ดิน ได้พัฒนาผลงานวิชาการที่ได้รับจากการศึกษา การทับถมของตะกอนล าน้ าเก่า ชุดดินที่พบได้แก่ ชุดดินมวกเหล็ก (Ml) ชุดดินวังสะพุง (Ws) และหน่วย
ส ารวจ วิเคราะห์ เป็นเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาที่ดิน ส าหรับใช้แนะน าส่งเสริมให้หน่วยงานที่ แผนที่ดินเบ็ดเตล็ด (Miscellaneous land typed) ประกอบด้วยที่ดินดัดแปลง (Made land) มีเนื้อที่
เกี่ยวข้องได้น าองค์ความรู้ไปบริหารจัดการ หรือแก้ไขสภาพปัญหาความเสื่อมโทรมของที่ดิน ตามความ ประมาณ 9 ไร่ และพื้นที่แหล่งน้ า (Reservoir) มีเนื้อที่ประมาณ 3 ไร่
ต้องการของชุมชนในท้องถิ่นได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพสูง สามารถอบรมถ่ายทอดให้ความรู้เกี่ยวกับ
การจัดการทรัพยากรดินอย่างกว้างขวางทั่วถึงทุกพื้นที่ ได้สร้างคุณูปการแก่เกษตรกรไปแล้วหลายล้านคน
และท าให้ทรัพยากรดินของประเทศไทยได้รับการพลิกฟื้นจนมีคุณภาพดีขึ้นหลายล้านไร่ เป็นการปฏิบัติที่ดี
เกิดประโยชน์ต่อสังคมและประเทศชาติ จากการท างานด้วยปณิธานอันแรงกล้ามากกว่า 61 ปี กรมพัฒนา
68 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
