Page 75 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
P. 75
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ฟื้นฟูและแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยวจัดให้เหมาะสมต่อการเกษตรกรรมด้วยการใช้วัสดุปูนปรับปรุงแก้ไขความ ถูกต้อง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและที่ดินตามก าลังการผลิต สร้างความยั่งยืนต่อ
เป็นกรดจัดของดิน เป็นวิธีที่ลงทุนต่ า ได้ผลตอบแทนคุ้มค่า และเกิดความยั่งยืน โดยด าเนินโครงการ ทรัพยากรธรรมชาติ เศรษฐกิจและสังคม (กรมพัฒนาที่ดิน, 2556ก)
ปรับปรุงแก้ไขพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดมาตั้งแต่ปี 2518 บริการแจกจ่ายปูนมาร์ลให้เกษตรกรน าไปหว่านไถหมักใน 5) สาขาเศรษฐสังคมและประเมินผล จ านวน 6 โครงการวิจัย เพื่อประเมินค่าใช้จ่าย
นาเพื่อลดความเป็นกรดก่อนเตรียมดินปลูกข้าว หรือถ้าพื้นที่บริเวณนั้นมีน้ าชลประทาน แนะน าให้ใช้น้ าขัง ผลตอบแทนจากการจัดการที่ดิน เพื่อปลูกพืชเศรษฐกิจในแต่ละกลุ่มชุดดิน ก าหนดเป็นแนวทางเลือกที่
ในนาแล้วระบายน้ าล้างกรดออกจากดิน ต้องใส่ปุ๋ยเพิ่มธาตุอาหารให้ข้าวที่ปลูกด้วยโดยเฉพาะปุ๋ยฟอสเฟต เหมาะสมในการใช้ประโยชน์ที่ดิน และเพื่อเป็นข้อมูลประกอบการก าหนดแนวทางการพัฒนางานวิชาการ
ช่วยให้ข้าวเจริญเติบโตดีขึ้น ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้นเป็น 500-600 กิโลกรัมต่อไร่ สนับสนุน การส่งเสริมผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีชีวภาพ เทคโนโลยีทางดิน วิธีการอนุรักษ์ดินและน้ าที่เหมาะสม
3) สาขาเทคโนโลยีชีวภาพ และการปรับปรุงบ ารุงดินด้วยอินทรียวัตถุ กับสภาพพื้นที่ การวิเคราะห์ความคุ้มค่าของการจัดท าแผนการพัฒนาที่ดินในรูปแบบต่างๆ ท าให้ทราบ
(1) ด าเนินการศึกษาวิจัยและพัฒนาปัจจัยการผลิตที่เกี่ยวข้องกับการเพิ่มความอุดม ทัศนคติและข้อคิดเห็นของเกษตรกรในพื้นที่ ต่อการถ่ายทอดงานวิชาการด้านต่างๆ ของกรมฯ เพื่อให้
สมบูรณ์ของดิน และเพิ่มคุณภาพผลผลิตพืชเศรษฐกิจ ได้แก่ สารเร่งจุลินทรีย์ พด.ชนิดต่างๆ แบ่งเป็น 3 ค าแนะน าได้ถูกต้องตามหลักวิชาการและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ของเกษตรกร (กรมพัฒนาที่ดิน, 2556ก)
กลุ่ม ตามวัตถุประสงค์ของการใช้ประโยชน์ ได้แก่ 6) สาขาวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อมทางดิน
(1.1) กลุ่มผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ด้านปรับปรุงบ ารุงดิน เพิ่มธาตุอาหาร และ (1) การจัดการและควบคุมการแพร่กระจายของโลหะหนักในพื้นที่เกษตรกรรม การ
ฮอร์โมนพืช ได้แก่ สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 ส าหรับผลิตปุ๋ยหมัก สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 ใช้ผลิตน้ าหมักชีวภาพ ประยุกต์ใช้หญ้าแฝกบ าบัดสารพิษเพื่อแก้ไขการปนเปื้อน และการเปรียบเทียบการปนเปื้อนของธาตุโลหะ
จุลินทรีย์ ซุปเปอร์ พด.9 เพิ่มความเป็นประโยชน์ของฟอสฟอรัสในดินกรด ดินเปรี้ยว จุลินทรีย์ส าหรับพืช หนักที่เป็นพิษต่อพืชในชุดดินต่างๆ ในพื้นที่เพาะปลูกที่มีการใช้สารเคมีทางการเกษตร และในพื้นที่
ปรับปรุงดิน พด.11 เพิ่มมวลชีวภาพและธาตุอาหารของพืชปุ๋ยสด ปอเทือง และโสนอัฟริกัน และปุ๋ยชีวภาพ อุตสาหกรรม
พด.12 เพิ่มธาตุไนโตรเจน เพิ่มความเป็นประโยชน์ของฟอสฟอรัส โพแทสเซียม และการผลิตฮอร์โมน (2) ภาวะโลกร้อนด้านการเกษตร ศึกษาวิจัยพลวัตรคาร์บอนของดินจากการปลูกพืช
กระตุ้นการเจริญของพืช เพื่อทราบอัตราการแลกเปลี่ยนคาร์บอนไดออกไซด์ในแต่ละกลุ่มชุดดินภายใต้การปลูกพืชชนิดต่างๆ เพื่อให้
(1.2) กลุ่มผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ด้านควบคุมศัตรูพืช ได้แก่ สารเร่งซุปเปอร์ พด.3 ได้ข้อมูลวิชาการทางด้านการปลดปล่อยการกักเก็บก๊าซเรือนกระจก และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลง
ส าหรับผลิตจุลินทรีย์ควบคุมเชื้อสาเหตุโรคพืชและสารเร่งซุปเปอร์ พด.7 ส าหรับผลิตสารควบคุมแมลง สภาพภูมิอากาศเกษตร พัฒนาระบบฐานข้อมูล องค์ความรู้และระบบเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพ ทันสมัย
ศัตรูพืช ทราบถึงพื้นที่และกิจกรรมการใช้ที่ดินที่ง่ายต่อการได้รับผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
(1.3) กลุ่มผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ด้านรักษาสิ่งแวดล้อม ได้แก่ สารเร่ง ซุปเปอร์ พด. ปรับระบบการปลูกพืช ด าเนินการป้องกันแก้ไขและบรรเทาผลกระทบได้ทันท่วงที
6 ใช้ผลิตสารบ าบัดน้ าเสียและขจัดกลิ่นเหม็น ผลการวิจัยทั้ง 6 ด้านดังกล่าวผ่านการทดสอบ สาธิต และพัฒนาเป็นเทคโนโลยีรวมถึง
(2) ด าเนินการวิจัยการใช้ประโยชน์กลุ่มผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ทั้ง 3 ด้าน ทั้งใน นวัตกรรมต่างๆ ที่มีความเสี่ยงต่ า ลงทุนต่ า มาประยุกต์ใช้เพื่อจัดการพื้นที่ดินที่มีปัญหา อาทิ การใช้
ห้องปฏิบัติการ โรงเรือนกระจก ภาคสนาม รวมทั้งทดสอบเป็นแปลงสาธิตจนเป็นที่ยอมรับของเกษตรกร ประโยชน์หญ้าแฝก การอนุรักษ์ดินและน้ า การปรับปรุงดินโดยวิธีทางเคมีและทางพืช การจัดการดินปัญหา
อย่างมาก สามารถลดต้นทุนการผลิตได้มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ผลผลิตเพิ่มขึ้น 20 เปอร์เซ็นต์ และลดการ เช่น ดินเปรี้ยว ดินเค็ม ดินขาดอินทรียวัตถุ นอกจากนี้ยังมีการน าผลงานวิจัยจัดท าเป็นเอกสารวิชาการ
ใช้สารเคมีก าจัดศัตรูพืชได้มากกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ เอกสารค าแนะน า และพัฒนาด้านผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีชีวภาพ ที่สามารถน าไปเผยแพร่ถ่ายทอดส่งเสริม
(3) เทคโนโลยีการปรับปรุงบ ารุงดินด้วยอินทรียวัตถุมีศักยภาพต่อการพัฒนางาน และขยายผลสู่เกษตรกรให้เกิดผลในทางปฏิบัติในพื้นที่ ผ่านเครือข่ายหมอดินอาสา เพื่อให้มีการใช้ปุ๋ย
ปรับปรุงบ ารุงดิน เกษตรกรสามารถประยุกต์น าผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์ พด. ของกรมฯ ต่อยอดผลิตเป็นปุ๋ย อินทรีย์ และผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีชีวภาพทดแทนการใช้ปุ๋ยเคมีและสารเคมีทางการเกษตร
อินทรีย์ชีวภาพคุณภาพสูงเพื่อให้เกษตรกรและกลุ่มบุคคลที่ประกอบอาชีพทางการเกษตรได้น าไปใช้ 6.1.6 ด้ำนกำรพัฒนำหมอดินอำสำและเครือข่ำยพัฒนำที่ดิน
ประโยชน์อย่างทั่วถึงและกว้างขวาง รวมทั้งประยุกต์ใช้ร่วมกับการจัดการดินได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น กรมพัฒนาที่ดินส่งเสริม สนับสนุน การสร้างเครือข่ายด้วยเป้าหมายหลัก 2 ประการ คือ
นอกจากนี้ผลงานวิจัยดังกล่าวถูกน าไปพัฒนาด้านการใช้ทรัพยากรวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรอย่างครบวงจร เพื่อเสริมสร้างศักยภาพและสนับสนุนการเสริมสร้างอ านาจแก่ประชาชน และเพื่อเป็นช่องทางส าหรับการ
อาทิ โครงการพระราชด าริ กลุ่มเกษตรกร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ให้บริการแก่ประชาชน ประกอบกับแนวนโยบายรัฐบาลให้ภาคประชาชนท้องถิ่นมีส่วนร่วมดูแล
กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงกลาโหม (กรมพัฒนาที่ดิน, 2556ก) ทรัพยากรธรรมชาติท้องถิ่นของตนเอง กรมพัฒนาที่ดินจึงได้มีการจัดตั้งหมอดินอาสาประจ าหมู่บ้านทั่ว
4) สาขาส ารวจ วิเคราะห์ วางแผนการใช้ที่ดิน และการจัดท าแผนที่ จ านวน 4 ประเทศ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 เพื่อท าหน้าที่เป็นตัวแทนของกรมฯ ในการขับเคลื่อนพัฒนาให้เกษตรกรและ
โครงการวิจัย โดยน าเทคโนโลยีสารสนเทศมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาโปรแกรมการใช้งานค าแนะน า การ สถาบันเกษตรกรมีความเข้มแข็ง และมีการพัฒนาอบรมให้องค์ความรู้แก่หมอดินอาสาอย่างต่อเนื่อง กระทั่ง
จัดการธาตุอาหารพืช การประเมินก าลังผลิตของกลุ่มชุดดินในการปลูกพืช เพื่อทราบความเหมาะสมและ เมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2553 กรมพัฒนาที่ดินได้ประกาศใช้ “ระเบียบกรมพัฒนาที่ดินว่าด้วยการ
ข้อจ ากัดการใช้ที่ดินให้เหมาะกับชนิดพืช ในการก าหนดเขตการใช้ที่ดินอย่างเป็นระบบ การวางแผนการผลิต บริหารงานหมอดินอาสา พ.ศ. 2553” เพื่อให้เกษตรกรที่ได้รับการคัดเลือกเป็นหมอดินอาสา มีข้อก าหนด
ส าหรับการปลูกพืชเศรษฐกิจในกลุ่มชุดดินทั่วประเทศ และก าหนดมาตรการการใช้ประโยชน์ที่ดินได้อย่าง ในการปฏิบัติภารกิจในทิศทางเดียวกันที่ชัดเจน รวมทั้งสามารถด าเนินการบริหารงานเป็นเครือข่ายในระดับ
60 สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
