Page 38 - สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

เหล่านี้เป็นปริมาณมากในดิน และอาจถูกพัดพาสู่แหล่งน้ า จะมีผลโดยตรงต่อมนุษย์ถ้าหากเข้าสู่ระบบห่วง
โซ่อาหาร เมื่อมีการสะสมมากท าให้เกิดเป็นพิษต่อตับ ไต สารก่อมะเร็ง โรคที่พบเห็นบ่อย ได้แก่ โรค Itai-

Itai ท าให้ปวดเจ็บกระดูก ถ้าเป็นมากกระดูกจะย่อผิดรูป โรค Minamata เกิดจากมีการสะสมของปรอท
อินทรีย์เข้าสะสมอยู่ในเนื้อปลา ผู้บริโภคปลา หอยนางรม กุ้ง และปู โรค Methemoglobinemia ซึ่งเกิด
จากการดื่มน้ าที่มีสารอินทรีย์ประเภทไนเตรท-ไนโตรเจนเข้าไปมาก ท าให้เกิดโรคโลหิตเป็นพิษในเด็กอ่อน
ถ้าเป็นมากอาจเสียชีวิตได้ (ส านักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, 2551)
11) ปัญหำดินเฉพำะพื้นที่ นอกจากทรัพยากรที่ดินของประเทศไทยจะมีปัญหาเฉพาะ

เรื่องต่างๆ ดังได้กล่าวแล้ว ยังมีปัญหาเฉพาะพื้นที่อีกด้วย เช่น ทุ่งกุลาร้องไห้ ซึ่งตั้งอยู่บริเวณรอยต่อ
ระหว่าง 5 จังหวัด คือ จังหวัดร้อยเอ็ด สุรินทร์ มหาสารคาม ศรีสะเกษ และยโสธร มีเนื้อที่ทั้งสิ้น ประมาณ
2.1 ล้านไร่ เป็นพื้นที่ที่มีปัญหาผสมผสานหลายๆ ด้าน ได้แก่ ดินขาดความอุดมสมบูรณ์และอุ้มน้ าได้ต่ า

เนื่องจากมีเนื้อดินเป็นดินทราย หรือดินร่วนปนทราย บางพื้นที่เป็นดินกรดจัด บางแห่งเป็นดินเค็มมีน้ าใต้
ดินอยู่ในระดับตื้นและมักเป็นน้ ากร่อยหรือน้ าเค็มจนไม่สามารถน ามาใช้ประโยชน์ได้ ท าให้ขาดแคลนน้ าทั้ง
เพื่อการอุปโภค บริโภค และเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูเพาะปลูก แต่ในปลายฤดูฝนก็มีปัญหาน้ าท่วม และ
ขาดเส้นทางคมนาคม เป็นต้น ซึ่งหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องได้เข้ามาพัฒนาพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้ตั้งแต่ปี

2524 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันรวมเวลา 32 ปี ซึ่งยังมีพื้นที่ที่ต้องพัฒนาอีก 640,000 ไร่ (กรมพัฒนาที่ดิน,
2556ข)
สรุป ดินปัญหาแต่ละประเภทที่กล่าวมานี้มีข้อก าจัดในการใช้เพื่อการเกษตร กรรมที่
แตกต่างกันไป ดินที่มีปัญหาส่วนใหญ่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ อันเนื่องมาจากปัจจัยที่ให้ก าเนิดดิน ซึ่ง

ประกอบด้วยวัตถุต้นก าเนิดดิน สภาพพื้นที่ ภูมิอากาศ พืชพรรณธรรมชาติที่ขึ้นปกคลุม และระยะเวลาที่
เกิดดิน แต่อย่างไรก็ตามดินที่มีปัญหาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาตินี้อาจจะมีเนื้อที่และข้อจ ากัดในการใช้
ประโยชน์รุนแรงเพิ่มขึ้น หากสภาพธรรมชาติต่างๆ ถูกท าให้เปลี่ยนแปลงหรือท าให้เสียสมดุลโดยการกระท า
ของมนุษย์ เช่น การแพร่กระจายของดินเค็มอันเนื่องมาจากการท าลายป่าไม้ หรือการพัฒนาแหล่งน้ าใน

บริเวณที่มีเกลือสะสมอยู่สูง ท าให้น้ าใต้ดินซึ่งมีความเค็มมีระดับสูงขึ้น และพาเอาเกลือที่ละลายน้ าได้ขึ้นมา
สู่ผิวดิน การใช้ที่ดินในที่ลาดชันโดยไม่น ามาตรการอนุรักษ์ดินและน้ ามาใช้ก็ก่อให้เกิดการชะล้างพังทลาย
รุนแรง เกิดเป็นร่องน้ าขนาดใหญ่จนไม่สามารถใช้ในการเพาะปลูกได้ ดังนั้นจึงจ าเป็นต้องมีการแก้ไขฟื้นฟู

และปรับปรุงบ ารุงดิน หรือจัดการให้ถูกต้องตามสภาพปัญหาก่อน เพื่อที่จะน าที่ดินเหล่านี้มาใช้ประโยชน์
ต่อไปได้

สถานภาพและการจัดการดินเสื่อมโทรมในประเทศไทย 23
กรมพัฒนาที่ดิน