Page 34 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 34
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
แม้ว่าปริมาณธาตุอาหารพืชได้จากการสลายตัวของอินทรียวัตถุจะมีน้อยก็ตาม แต่พืชสามารถนำไปใช้ได้อย่าง
ต่อเนื่อง โดยจะค่อยๆ ปลดปล่อยให้เป็นประโยชน์ต่อพืชในระยะยาว
(2) อินทรียวัตถุช่วยเพิ่มความสามารถในการแลกเปลี่ยนไอออนบวก เป็นสารที่มีขนาด
เล็กและพื้นที่ผิวเป็นจำนวนมาก โดยที่สมบัติทางเคมีของอินทรียวัตถุมี funtional group มาก เช่น carboxylic
group, phenolic, hydroxide group และอื่นๆ เมื่อเกิดกระบวนการ dissociation ทำให้เกิดประจุลบขึ้นอย่าง
มากบริเวณพื้นที่ผิวอินทรียวัตถุ (คณาจารย์ภาควิชาปฐฟีวิทยา, 2548)
(3) อินทรียวัตถุช่วยลดความเป็นพิษของอะลูมินัม การใส่อินทรียวัตถุลงในดินกรด
สามารถลดความเป็นพิษของอะลูมินัมได้ เนื่องจากกรดอินทรีย์จากอินทรียวัตถุ เช่น กรดซิตริก (citric acid) กรด
ฟุลวิก (fulvic acid) ทำปฎิกิริยากับอะลูมินัมเป็น Al-citate และ Al-fulvate (Hue et al., 1986) และรายงาน
ของ Tan (2003) กรดฮิวมิก กรดฟุลวิก และกรดอินทรีย์หลายชนิดเป็นสารคีเลต (chelating agent) ซึ่งทำ
ปฏิกิริยาคีเลชันกับไอออนของจุลธาตุพวกโลหะ จุลธาตุเหล่านั้นจึงอยู่ในรูปคีเลตซึ่งพืชใช้ประโยชน์ได้
(4) อินทรียวัตถุช่วยลดการตรึงฟอสฟอรัสในดินได้ โดยการทำคีเลชันกับอะลูมินัมและ
เหล็ก ทำให้ไอออนประจุบวกเหล่านี้ทำปฏิกิริยากับฟอสฟอรัสได้น้อยลง นอกจากนี้อินทรียวัตถุยังมีบทบาทในการ
เคลื่อนย้ายโลหะหนัก เช่น อะลูมินัมและเหล็กให้ลงไปในดินชั้นล่าง จึงช่วยลดการตรึงฟอสฟอรัสได้
(5) อินทรียวัตถุช่วยต้านทานการเปลี่ยนแปลงปฏิกิริยาของดิน คือ เมื่อปุ๋ยอินทรีย์ถูก
จุลินทรีย์ดินย่อยสลาย ก็จะปลดปล่อยธาตุต่างๆ ในรูปอนินทรีย์ แล้วเหลือสารอินทรีย์ที่มีโครงสร้างซับซ้อนและ
ลักษณะคงทนเรียกว่าฮิวมัส จึงเป็นการเพิ่มความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวกของดิน ซึ่งดินที่มีปริมาณ
อินทรียวัตถุมากขึ้นเนื่องจากการใส่ปุ๋ยอินทรีย์ จึงมีความจุในการแลกเปลี่ยนแคตไอออนสูงขึ้น เป็นเหตุให้เพิ่มความ
จุบัฟเฟอร์ (buffering capacity) ดินจึงต้านทานการเปลี่ยนแปลงพีเอชมากกว่าเดิม (ยงยุทธ และคณะ, 2551)
ภาพที่ 2.7 การปลูกปอเทืองในพื้นที่ทุ่งรังสิตดินเปรี้ยวจัด
22 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน
