Page 21 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

กำมะถันมาก (saline/acid sulfate soil) เช่น ชุดดินบางปะกง (Bpg) ชุดดินตะกั่วทุ่ง (Tkt) และชุดดินปัตตานี
(Pti) ดินเหล่านี้เป็นดินเค็มชายทะเลที่มีศักยภาพจะเปลี่ยนเป็นดินเปรี้ยวจัดเมื่อระบายน้ำออก (วุฒิชาติ, 2550)

2) ดินเปรี้ยวจัดจริง (actual or mature acid sulfate soil) ได้แก่ ดินเปรี้ยวจัดที่กำลังมีกรดกำมะถัน
เกิดขึ้นในดินหนึ่งชั้นหรือมากกว่าหนึ่งชั้น ประกอบด้วยสารประกอบซัลเฟตของอะลูมินัมและเหล็ก ซึ่งมีความ
เข้มข้นพอที่จะเป็นอุปสรรคต่อพืชที่ปลูกในสภาพไร่นาได้ มีอะลูมินัมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ (exchangeable
aluminum) ในปริมาณที่สูง มีพีเอชต่ำกว่า 4.0 นอกจากนี้จะพบสารประกอบสีเหลืองฟางข้าวของสารประกอบจาโรไซต์
และบางครั้งอาจพบจุดประสีขาวของสารประกอบอะลูมินัมซัลเฟตปะปนอยู่ด้วย (van Breemen, 1972b) ระดับ

ความลึกของจาโรไซต์จะเป็นปัจจัยที่กำหนดระดับความรุนแรงของดินเปรี้ยวจัด แต่อย่างไรก็ตาม ดินบางชนิด
ถึงแม้ว่าจะยังไม่มีจุดประสีเหลืองฟางข้าวเกิดขึ้น แต่ถ้าพิสูจน์ได้ว่าความเป็นกรดที่รุนแรงนั้นเกิดขึ้นมาจากการ
ออกซิไดซ์ของสารประกอบไพไรต์ที่มีอยู่ในดินดังกล่าว ก็อนุโลมให้จัดอยู่ในดินเปรี้ยวจัดชนิดนี้ได้ ดินชนิดที่กล่าวมา

จะพบสารประกอบไพไรต์ในปริมาณมาก ซึ่งชั้นดินที่มีสารประกอบไพไรต์มาก สังเกตได้จากลักษณะที่เป็นดินเลนสี
เทาปนน้ำเงิน อาจมีกลิ่นก๊าซไข่เน่าเกิดขึ้น หรือเมื่อดินเปียกพีเอชของดินจะวัดได้ประมาณ 5.0-7.0 แต่เมื่อแห้งแล้ว
ค่าพีเอชที่วัดได้จะลดลงเหลือ 4.0 หรือน้อยกว่า การเปลี่ยนแปลงพีเอชของดินเป็นผลมาจากการทำปฏิกิริยาของ
สารประกอบไพไรต์กับออกซิเจน ตัวอย่างดินเปรี้ยวจัดจริง ได้แก่ ชุดดินองครักษ์ (Ok) ชุดดินมูโนะ (Mu) ชุดดิน

รังสิต (Rs) และชุดดินธัญบุรี (Tan) เป็นต้น
3) ดินเปรี้ยวจัดเทียม (para or pseudo acid sulfate soil) ได้แก่ ดินที่เคยมีกรดกำมะถันเกิดขึ้นมาแล้ว
แต่ต่อมากรดส่วนใหญ่ดังกล่าวถูกชะล้างหายไปหรือถูกทำลายไป ถูกสะเทินโดยสารประกอบคาร์บอเนต จนมี
ปริมาณเหลืออยู่เพียงเล็กน้อย (พีเอชสูงกว่า 4.0) ไม่ถึงกับเป็นอันตรายหรือทำความเสียหายต่อพืชที่ปลูก ผลจาก

การสะเทินความเป็นกรดโดยสารประกอบคาร์บอเนตที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ จะพบผลึกแร่ยิปซั่มที่มีลักษณะคล้าย
ผลึกแก้วเป็นรูปแข็งอยู่ในชั้นดิน ลักษณะของดินชนิดนี้ส่วนใหญ่จะคล้ายคลึงกับดินเปรี้ยวจัดชนิดที่ 2 แต่จะพบ
ผลึกแร่ยิปซั่มเกิดขึ้นทั่วๆ ไปอยู่ในชั้นดิน โดยพบได้ชัดเจนในดินชั้นล่างซึ่งสามารถเห็นได้อย่างชัดเจน และมักพบ
สารประกอบจาโรไซต์ที่เป็นจุดประสีเหลืองฟางข้าวควบคู่กันไปด้วย ตัวอย่างดินเปรี้ยวจัดเทียม ได้แก่ ชุดดิน

บางเขน (Bn) เป็นต้น
ดินที่กำเนิดมาจากตะกอนของน้ำทะเลหรือน้ำกร่อยนั้น เมื่อมีการระบายน้ำออกเพื่อใช้ประโยชน์และมีการ
ถ่ายเทอากาศในดินมากขึ้น จะทำให้ดินเปรี้ยวจัดแฝงก็จะกลายเป็นดินเปรี้ยวจัดจริงขึ้นได้ แต่ถ้าตะกอนดินมี

ปริมาณของสารไพไรต์ไม่เกิน 1 เปอร์เซ็นต์หรือมีปริมาณของตะกอนพวกคาร์บอเนตและแร่บางอย่างที่มีคุณสมบัติ
เป็นด่างปะปนอยู่สูง แม้ว่าดินพวกนี้ได้รับการระบายน้ำ และมีการถ่ายเทอากาศดี กรดกำมะถันที่เกิดขึ้นจะถูก
ทำลายหมดไป จึงไม่เป็นดินเปรี้ยวจัด ดินประเภทนี้เรียกว่า non-acid marine soil (Pons and van der Kevie,
1969)

สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 9
กรมพัฒนาที่ดิน