Page 15 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 15
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
ภาพที่ 1.3 สภาพดิน น้ำ และพืชพรรณในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด
ประเทศไทยมีพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดมีเนื้อที่รวม 5,423,641 ไร่ หรือคิดเป็น 3.63 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่
เกษตรกรรมทั่วประเทศ กระจายอยู่ในบริเวณที่ราบลุ่มภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคใต้ (กรมพัฒนาที่ดิน,
2561) ซึ่งพื้นที่ประมาณ 3.4 ล้านไร่ใช้ในการปลูกข้าว และพื้นที่บางส่วนมีการปรับเปลี่ยนจากนาข้าวเป็นพืชไร่
พืชผัก ไม้ผล และไม้ยืนต้น ทั้งนี้ การจัดการดินเปรี้ยวจัดเพื่อการผลิตพืชมักใช้วิธีการต่างๆ ได้แก่ การจัดการดิน
เช่น การล้างดินและการใส่วัสดุปูนเพื่อลดความเป็นกรดของดิน ซึ่งจะเพิ่มค่าพีเอชของดินให้สูงขึ้น ในทางกลับกัน
ความเข้มข้นของอะลูมินัมและธาตุอาหารต่างๆ ที่เป็นพิษต่อพืชก็จะลดลง การใส่ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก และปุ๋ย
พืชสดจะช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ดินและปรับปรุงโครงสร้างดิน การเพิ่มความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหาร
ในดินโดยการใช้จุลินทรีย์ดิน เป็นต้น ซึ่งการจัดการดินนั้นจำเป็นต้องดำเนินการควบคู่การจัดการน้ำ เพราะน้ำ
สามารถยับยั้งความเป็นกรดและล้างกรดออกจากดินได้ เช่น การให้มีน้ำขังในดินในช่วงฤดูแล้ง หรือการควบคุม
ระดับน้ำใต้ดินให้เหมาะสมกับชนิดพืชที่ปลูก เพื่อป้องกันการเกิดกรดกำมะถันในชั้นดิน นอกจากนั้นแล้ว การ
จัดการพืช เป็นอีกวิธีหนึ่งที่สามารถเพิ่มศักยภาพการผลิตในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด และการเลือกพืชชนิดใดชนิดหนึ่งมา
ปลูกควรเป็นพืชที่ให้ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจดี สามารถสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรผู้ปลูกได้มากยิ่งขึ้น
การจัดการพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดเพื่อให้มีความยั่งยืนนั้น ควรมีแนวทางการวางระบบการพัฒนาที่ดิน
มีการศึกษาและวิเคราะห์ระบบงานพัฒนาที่ดินเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ประโยชน์ที่ดินนั้น จะทำให้ดิน
มีความอุดมสมบูรณ์ดีขึ้น และผลผลิตทางการเกษตรเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ การทำงานอาจจะเป็นรูปแบบเครือข่ายร่วมกัน
ขององค์กรและชุมชน หรือลักษณะงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องและมีความสัมพันธ์กัน เพื่อการขับเคลื่อนงานในการ
พัฒนาพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดให้ประสบความสำเร็จ ให้มีความเหมาะสมและสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืนตลอดไป
เอกสารวิชาการ เรื่อง สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย ฉบับนี้ ได้รวบรวมองค์ความรู้
เทคโนโลยี และนวัตกรรมต่างๆ ที่ได้จากงานวิจัยการจัดการดินในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตร
ให้สูงขึ้น ข้อมูลเกี่ยวกับการแจกกระจายพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย ปัญหาและแนวทางการจัดการดิน วิธีการ
จัดการดินเพื่อการปลูกพืชในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด รวมถึงผลสำเร็จและแนวพระราชดำริเพื่อการพัฒนาพื้นที่ดินเปรี้ยว
จัด ทั้งนี้ นักวิชาการ นักวิจัย นักศึกษา เกษตรกร และประชาชนทั่วไปสามารถใช้เอกสารวิชาการฉบับนี้ในการ
จัดการพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดและเป็นแนวทางการพัฒนาที่ดินที่เหมาะสมและถูกหลักทางวิชาการ ซึ่งจะทำให้เกษตรกร
สามารถใช้ทรัพยากรที่ดินในพื้นที่ดินเปรี้ยวได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไป
สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 3
กรมพัฒนาที่ดิน
