Page 13 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย
P. 13
ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
บทที่ 1 บทนำ
ทรัพยากรดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญในการผลิตพืช เนื่องจากดินเป็นแหล่งของธาตุอาหาร น้ำ
และเป็นที่ยึดเหนี่ยวของรากพืช ดินแต่ละชนิดมีศักยภาพในการผลิตแตกต่างกัน เนื่องจากองค์ประกอบของดิน
ที่แตกต่างกัน ศักยภาพในการผลิตของดินจะมีผลต่อความเป็นอยู่ของเกษตรกรในพื้นที่นั้นๆ กล่าวคือ ถ้าดินมี
ศักยภาพในการผลิตต่ำ จะทำให้เกษตรกรไม่สามารถผลิตพืชให้มีรายได้เพียงพอต่อการยังชีพได้ เกษตรกรจะมี
รายได้น้อย ก่อให้เกิดการละทิ้งถิ่นที่อยู่ไปยังเมืองใหญ่ เพื่อเปลี่ยนอาชีพจากภาคเกษตร ไปเป็นภาคอุตสาหกรรม
และภาคบริการ และเกิดปัญหาทางสังคมตามมา ดังนั้น ดินซึ่งเป็นแหล่งของธาตุอาหาร น้ำ และเป็นที่ยึดเหนี่ยว
ของรากพืช จึงควรได้รับการจัดการให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสมและสามารถเพิ่มผลผลิตได้มากขึ้น และการใช้
ประโยชน์ที่ดินควรพิจารณาข้อจำกัดของดิน ลักษณะพื้นที่ สภาพน้ำท่วมขัง แหล่งน้ำชลประทาน วิธีการจัดการดิน
และน้ำ รวมถึงความพร้อมของเกษตรกรในพื้นที่
ดินเปรี้ยวจัด (acid sulfate soil) หรือดินกรดกำมะถัน เป็นดินปัญหาที่สำคัญชนิดหนึ่งของประเทศ
จัดเป็นดินที่มีศักยภาพในการผลิตทางการเกษตรต่ำเมื่อเปรียบเทียบกับดินทั่วไป เนื่องจากดินเปรี้ยวจัดเป็นดินที่มี
ข้อจำกัดทั้งทางเคมี กายภาพ และชีวภาพที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืช เช่น ความเป็นกรด
จัดของดิน ความไม่สมดุลของธาตุอาหารพืช ความเป็นพิษของธาตุเหล็กและอะลูมินัมที่ละลายออกมาในสารละลาย
ดินมากเกินไป และการขาดธาตุฟอสฟอรัสอย่างรุนแรง เนื่องจากฟอสฟอรัสถูกตรึงให้อยู่ในรูปที่พืชไม่สามารถดูดไป
ใช้ได้ เป็นต้น ซึ่งมีผลทำให้การเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืชต่ำถึงต่ำมาก ดังนั้น จึงจำเป็นต้องปรับปรุง
แก้ไขหรือพัฒนาให้ดินมีศักยภาพในการผลิตมากขึ้น โดยใช้วิธีการต่างๆ ที่เหมาะสมและให้ผลตอบแทนคุ้มค่าต่อ
การลงทุน ซึ่งจะให้ประโยชน์อย่างมากต่อเกษตรกรในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด และจะทำให้มีการใช้ประโยชน์พื้นที่ดิน
เปรี้ยวจัดได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดใช้วิธีการจัดการที่ไม่เหมาะสมจะส่งผลกระทบอย่างชัดเจน
ต่อสภาพแวดล้อม ทรัพยากรที่ดินและได้ผลตอบแทนไม่คุ้มค่า
ภาพที่ 1.1 การจัดการพื้นที่ดินเปรี้ยวจัดเพื่อการเกษตรกรรม
สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย 1
กรมพัฒนาที่ดิน
