Page 14 - สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวในประเทศไทย

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

1.1 ความหมายของดินเปรี้ยวจัด
ดินเปรี้ยวจัด (acid sulfate soil) หรือดินกรดกำมะถัน หมายถึงดินที่มีสารประกอบเหล็กซัลไฟด์ซึ่งส่วน

ใหญ่เป็นไพไรต์ (pyrite: FeS2) เป็นองค์ประกอบ เมื่อดินผ่านกระบวนการออกซิเดชันจะทำให้เกิดกรดกำมะถัน
[H2SO4] ในชั้นดิน และเมื่อไพไรต์ถูกออกซิไดซ์ไปเรื่อยๆ จึงมีกรดเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ดินนั้นเป็นกรดจัดมาก
หรือเป็นกรดรุนแรงมาก (Nordstrom, 1976; Fitzpatrick et al., 2009) จนก่อให้เกิดปัญหาและเป็นอุปสรรคต่อ
การเจริญเติบโตของพืช โดยทั่วไปปฏิกิริยาการออกซิเดชันของไพไรต์จะทำให้เกิดจุดประสีเหลืองฟางข้าวของ
สารประกอบที่เรียกว่าจาโรไซต์ (jarosite: KFe3(SO4)2(OH)6) (ภาพที่ 1.2) ในชั้นหน้าตัดดินชั้นใดชั้นหนึ่ง (Pons,

1972) ซึ่งสรสิทธิ์ (2520) กล่าวว่าชั้นของจาโรไซต์จะมีการสลายตัวและสร้างขึ้นใหม่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ บริเวณ
ที่พบจาโรไซต์จึงมีปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากและมีค่าพีเอชต่ำกว่า 4.0

ภาพที่ 1.2 จุดประสีเหลืองฟางข้าวของสารประกอบที่เรียกว่าจาโรไซต์ (jarosite) ในชั้นดิน

1.2 ลักษณะของดินเปรี้ยวจัด
ดินเปรี้ยวจัดส่วนใหญ่จะพบในพื้นที่ลุ่มต่ำ ในบริเวณที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเลที่มีหรือเคยมีน้ำทะเลหรือมีน้ำ

กร่อยท่วมถึงในอดีต ลักษณะเนื้อดินเป็นดินเหนียวจัด ในช่วงหน้าแล้ง ดินจะแตกระแหงเป็นร่องลึก มีต้นกกหรือ
กระถินทุ่งขึ้นอยู่ทั่วไป น้ำในบริเวณดังกล่าวมักจะใสมาก บางครั้งพบคราบสนิมเหล็กในดินและในน้ำ (ภาพที่ 1.3)
พบสารสีเหลืองฟางข้าวหรือจาโรไซต์ (jarosite) หรือตะกอนน้ำทะเลที่มีองค์ประกอบของสารกำมะถันมากภายใน
ความลึก 150 เซนติเมตรจากผิวดิน หรือพบชั้นดินเลนเหนียวหรือร่วนเหนียวปนทรายแป้งที่มีกลิ่นเหม็นเหมือนก๊าซ

ไข่เน่า ชั้นดินเลนนี้เมื่อแห้งมีปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึงเป็นกรดรุนแรงมาก

2 สถานภาพและการจัดการดินเปรี้ยวจัดในประเทศไทย
กรมพัฒนาที่ดิน