Page 8 - แผนการใช้ที่ดินโครงการเพิ่มศักยภาพการผลิตข้าวหอมอินทรีย์เพื่อการส่งออกในพื้นที่ทุ่งหมาหิว ระยะที่ 1 ตำบลจิกเทิง ตำบลตาลสุม อำเภอตาลสุม จังหวัดอุบลราชธานี

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

2

บทน า
รายงานวิเคราะห์สถานการณ์ข้อมูลเชิงพื้นที่ จังหวัดอุบลราชธานี ตามแผนพัฒนาจังหวัด

อุบลราชธานี ปี พ.ศ. 2558 - 2561 โดยส านักงานสถิติจังหวัดอุบลราชธานี ได้รายงานว่า จังหวัด
อุบลราชธานี มีเนื้อที่ทั้งหมด 10,069,000 ไร่ พื้นที่ถือครองเพื่อการเกษตร 5,350,894 ไร่ คิดเป็น
ร้อยละ 53.14 ของพื้นที่จังหวัด ผลิตภัณฑ์ที่ส าคัญในด้านพืชผล ได้แก่ ข้าว มันส าปะหลัง และ

ยางพารา เป็นต้น ด้านปศุสัตว์ ได้แก่ โค กระบือ ไก่เนื้อ และสุกร เป็นต้น ในประเด็นยุทธศาสตร์ที่ 3
ของแผนพัฒนาจังหวัดก าหนดว่า “การพัฒนาการเกษตรและการแปรรูปสินค้าเกษตร” มีเป้าประสงค์
คือ “ผลผลิตการเกษตรที่ส าคัญทั้งพืชและสัตว์มีคุณภาพที่ดี เป็นที่ต้องการของตลาด” และได้
ก าหนดให้ข้าวหอมมะลิเป็นผลิตภัณฑ์ที่ส าคัญของจังหวัด ซึ่งประเทศไทยถือเป็นแหล่งผลิตข้าวหอม

มะลิที่มีคุณภาพดีที่สุดแห่งหนึ่ง มีพื้นที่เพาะปลูกครอบคลุมกว่า 19 ล้านไร่ ทั่วประเทศ มีแหล่ง
เพาะปลูกส าคัญอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ จังหวัดสุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ นครราชสีมา
อุบลราชธานี และร้อยเอ็ด เนื่องจากสภาพภูมิอากาศ สภาพภูมิประเทศ และลักษณะของดิน
เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของข้าวหอมมะลิ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีพื้นที่ปลูกข้าวหอมมะลิมาก

ถึงร้อยละ 85 โดยจังหวัดอุบลราชธานี มีพื้นที่เพาะปลูกคิดเป็นร้อยละ 10 ของพื้นที่ทั้งหมด ได้
ปริมาณผลผลิตร้อยละ 12 ของผลผลิตทั้งหมด ดังนั้น ข้าวหอมมะลิจึงเป็นผลิตภัณฑ์ที่ส าคัญ มุ่งเน้น
ให้มีการพัฒนาส่งเสริมการผลิตข้าวหอมมะลิปลอดภัยจากสารพิษและข้าวหอมมะลิอินทรีย์ และจาก
การวิเคราะห์ห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain : VC) และปัจจัยสู่ความส าเร็จ (Critical Success Factor

: CSF) (ส านักงานสถิติจังหวัดอุบลราชธานี, 2557) พบว่า มีการเน้นเรื่องข้าวเกษตรอินทรีย์ตาม
แนวนโยบายเร่งด่วนของผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี แต่ยังไม่ได้รับการส่งเสริมและสนับสนุน
เท่าที่ควร ดังนั้น ควรต้องมีการด าเนินการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าวให้เป็นข้าวเกษตรอินทรีย์ซึ่ง

จะช่วยเพิ่มมูลค่าการค้าข้าวให้เกษตรกร โดยต้องส่งเสริมและแนะน าให้เกษตรกรมีความรู้เรื่องข้าว
อินทรีย์ ให้ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐและเอกชนในการพัฒนาความรู้เกี่ยวกับระบบการผลิตข้าว
ให้ได้คุณภาพและมีมาตรฐาน การวางแผนการเก็บเกี่ยวและการรักษาคุณภาพข้าวหลังการเก็บเกี่ยว
อีกทั้งต้องมีการโฆษณาประชาสัมพันธ์ และการส่งเสริมการขายเพื่อเพิ่มช่องทางการจ าหน่ายสินค้า
และเพิ่มมูลค่าด้วย โครงการเพิ่มศักยภาพการผลิตข้าวหอมอินทรีย์เพื่อการส่งออกในพื้นที่ทุ่งหมาหิว

เป็นอีกโครงการหนึ่งที่จะช่วยสนับสนุนให้แผนพัฒนาจังหวัดดังกล่าวประสบความส าเร็จ และเป็น
รูปธรรมมากขึ้น
โครงการเพิ่มศักยภาพการผลิตข้าวหอมอินทรีย์เพื่อการส่งออกในพื้นที่ทุ่งหมาหิว จังหวัด

อุบลราชธานี มีเนื้อที่รวม 33,800 ไร่ อยู่ในเขตลุ่มน้ าสาขาล าเซบก (รหัส 0528) ลุ่มน้ าหลักแม่น้ ามูล
(รหัส 05) ครอบคลุมพื้นที่ต าบลจิกเทิง ต าบลค าหว้า และต าบลตาลสุม อ าเภอตาลสุม จังหวัด
อุบลราชธานี โดยพื้นที่ด าเนินการในปี พ.ศ. 2558 ตั้งอยู่ในเขตบ้านจิกเทิง หมู่ 1 บ้านจิกลุ่ม หมู่ 2
บ้านเชียงแก้ว หมู่ 3 และ 4 บ้านดอนโด่ หมู่ 5 บ้านค้อโคน หมู่ 7 และบ้านดอนแป้นลม หมู่ 8 ต าบล

จิกเทิง อ าเภอตาลสุม จังหวัดอุบลราชธานี มีเนื้อที่ประมาณ 10,716 ไร่ ปัญหาทรัพยากรดินในพื้นที่
ประกอบด้วย ดินทรายจัดและดินกรดในพื้นที่ดอน ดินเหนียวในพื้นที่ลุ่มมีน้ าท่วมขังเป็นเวลานานใน
ฤดูน้ าหลาก ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ า และเกษตรกรมีการใช้ที่ดินเพาะปลูกพืชมาเป็นเวลานาน ขาด
การปรับปรุงบ ารุงดิน ท าให้ดินเสื่อมคุณภาพ และผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ลดลง พื้นที่ด าเนินการเป็น