Page 32 - การใช้เทคโนโลยีการจัดการดินและการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อลดต้นทุนการผลิตของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ (นาแปลงใหญ่) ตำบลบึงทองหลาง อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
21

เป็น 6.4 มิลลิอิควิวาเล็นต่อดิน 100 กรัม ซึ่งเป็นช่วงที่ข้าวสามารถเจริญเติบโตได้ดีและให้ผลผลิต
สูงขึ้น

3.2 การเก็บตัวอย่างดิน (กรมพัฒนาที่ดิน, 2553)

เวลาที่เหมาะสมส าหรับการเก็บตัวอย่างดิน คือหลังจากการเก็บเกี่ยวหรือก่อนการปลูกข้าว
ประมาณ 1 เดือน สภาพดินไม่ควรแฉะหรือว่าแห้งจนเกินไป เพราะจะท าให้ไม่สะดวกในการเก็บ

จ านวนตัวอย่างดินที่จะเก็บขึ้นอยู่กับลักษณะของพื้นที่ ชนิดของดิน ความลาดเอียงของพื้นที่
โดยทั่วไปถ้าเป็นพื้นที่ที่สม่ าเสมอขนาด 5-10 ไร่ ควรเก็บตัวอย่างดินอย่างน้อย 5 จุด กระจายให้ทั่ว
แปลง แล้วน ามารวมกันเป็น 1 ถุง น้ าหนักประมาณ 1 กิโลกรัม
อุปกรณ์
1. จอบ เสียม หรือพลั่ว

2. ภาชนะส าหรับใส่ดิน เช่น ถัง ถุงพลาสติก
วิธีการ
ใช้จอบ เสียม หรือพลั่ว ให้ขุดหลุมเป็นรูปตัว V ขนาดความกว้างเท่ากับ หน้าจอบ/

เสียม/พลั่ว ลึกประมาณ 15 เซนติเมตร น าดินในหลุมออกให้หมดแล้วใช้จอบ/เสียม/พลั่ว ขุดที่ขอบ
หลุมด้านใดด้านหนึ่ง น าดินที่ได้ใส่ถุงพลาสติก ระวังอย่าให้มีเศษตอซังฟางข้าว หรือรากข้าวติดมาด้วย
เพราะจะท าให้ค่าวิเคราะห์ดินที่ได้ไม่ใช้ปริมาณธาตุอาหารที่แท้จริงของดินในแปลง น าดินที่ได้แต่ละ
จุดมากองรวมกัน คลุกเคล้าให้เข้ากัน แล้วแบ่งดินออกมาประมาณ 1 กิโลกรัม หากดินเปียกให้น าดิน

มาพึ่งในที่ร่มให้แห้ง แล้วบดให้ละเอียด ใส่ถุงพลาสติกที่จะส่งวิเคราะห์ เขียนรายละเอียด ชื่อ
นามสกุล วันที่เก็บตัวอย่าง ประวัติการปลูกพืช และประวัติการใส่ปุ๋ยในฤดูที่แล้ว

3.3 หลักการใช้ปุ๋ยที่มีประสิทธิภาพ (กรมพัฒนาที่ดิน, 2559)

ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ จะมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์ในการปรับปรุงบ ารุง
ดินและเป็นธาตุอาหารพืชเมื่อมีการใช้อย่างเข้าใจและถูกต้องตามหลักการซึ่งมีอยู่ 4 ประการ
ดังต่อไปนี้
3.3.1 ชนิดปุ๋ยที่ถูกต้อง (Right kind) การใช้ปุ๋ยเพื่อการปรับปรุงโครงสร้างดินจ าเป็นต้องใช้

ปุ๋ยอินทรีย์ ขณะที่ปุ๋ยชีวภาพต้องใช้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม กรณีธาตุอาหารพืชนั้นให้แนวคิด
ด้านการใช้ปุ๋ยคือ ธาตุใดบ้างที่จ าเป็นต่อการด ารงชีวิตของพืช และหากได้รับธาตุนั้นไม่เพียงพอจะมี
อาการผิดปกติ ซึ่งแก้ไขได้เมื่อให้ธาตุอาหารจนพืชได้รับอย่างเพียงพอ เมื่อพืชไม่เจริญเติบโตเพราะ
ขาดธาตุอาหารหนึ่งธาตุหรือหลายธาตุ ปุ๋ยที่ใช้จึงต้องมีธาตุอาหารตรงกับที่พืชขาดแคลนซึ่งอาจได้จาก

ปุ๋ยเคมี ปุ๋ยอินทรีย์ ปุ๋ยชีวภาพ หรือสารปรับปรุงดินบางชนิดก็ได้
3.3.2 อัตราปุ๋ยที่ถูกต้อง (Right rate) การใช้ปุ๋ยจะเกิดผลตามที่มุ่งหวัง ทั้งด้านการปรับปรุง
โครงสร้าง และการให้ธาตุอาหารนั้น ขึ้นกับปริมาณของปุ๋ยที่ใช้เป็นส าคัญ หากใช้น้อยไปก็ไม่เห็นผล
หากใช้มากไปอาจท าให้เกิดโทษได้ ในกรณีของธาตุอาหาร พืชต้องการธาตุอาหารครบทุกธาตุ แต่ละ

ธาตุต้องเพียงพอและสมดุลกัน จึงจะเจริญเติบโตตามปกติ โดยทั่วไปพืชต้องการธาตุอาหารหลักและ