Page 46 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
34

ธรณีวิทยาบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (กรมทรัพยากรธรณี, 2550) ประกอบด้วย หิน

และตะกอนที่มีอายุและลักษณะต่างๆ (ภาพที่ 3.2) ดังนี้
1) หินมหายุคมีโซโซอิก ปัจจุบันกลุ่มหินโคราชแบ่งออกเป็น 9 หมวดหิน โดยมีล าดับหมวดหิน
จากล่างไปหาบน ดังนี้
(1) หมวดหินห้วยหินลาด (TRhl) ประกอบด้วยหินกรวดมน หินดินดานสีเทาถึงดา หินทรายที่

มีปูนเป็นสารเชื่อมสีเทา หินปูนมีดินเหนียวเป็นสารเชื่อม หินทรายสีน้าตาลปนเหลือง
(2) หมวดหินน้ าพอง (Trnp) เป็นหมวดหินล่างสุดของกลุ่มหินโคราชที่เริ่มมีสีแดง โดยเฉพาะ
ทางโคราชด้านตะวันตก ประกอบด้วยหินทราย หินทรายแป้ง และหินกรวดมน สลับกันเป็นชั้นหนาวางตัว
ต่อเนื่องจากหมวดหินห้วยหินลาด บางบริเวณพบวางตัวอยู่บนปูนยุคเพอร์เมียน แบบรอยชั้นไม่ต่อเนื่อง

หมวดหินนี้หนาประมาณ 1,465 เมตร
(3) หมวดหินภูกระดึง (Jpk) มีอายุ 190 - 150 ล้านปี ประกอบด้วยหินโคลนและหินทราย
แป้งในตอนล่าง ส่วนบนจะเป็นหินทรายและมีสีเทามากขึ้น เกิดจากการสะสมของตะกอนในที่ราบลุ่มใน
ร่องน้ าและหนองน้ าในตอนต้นของยุคจูแรสสิค แต่บริเวณตอนกลางของร่องลึกของแอ่งสะสมตะกอนแนว

อ าเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น - จังหวัดมหาสารคาม - จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งเป็นร่องน้ าติดต่อกับทะเลใน
ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ บางช่วงมีน้ าทะเลท่วมเข้ามา เพราะพบฟันสัตว์เลื้อยคลานที่อาศัยอยู่ในทะเล และ
ท าให้เชื่อว่าในหมวดหินนี้อาจมีการสะสมของแร่เกลือต่างๆ แทรกอยู่ด้วย
(4) หมวดหินพระวิหาร (Phra Wihan Formation: Jkpw) มีอายุ 140 ล้านปี หมวดหินนี้เป็น

หินทรายสีขาวและเหลืองอ่อน มีหินกรวดมนเป็นชั้นบางๆ แทรกสลับอยู่ มีอายุอยู่ในยุคจูแรสซิก อายุ
ประมาณ 180 ล้านปี พบอยู่ในแนวหินชั้นนอกสุด ต่อจากหมวดหินเสาขรัว พบว่าช่วงบนของหินดังกล่าว
มีกรวดปนและมีหินดินดานแทรกสลับ มีอายุอยู่ในยุคจูแรสซิค พบบริเวณพื้นที่ภูเขาของเทือกเขาภูพาน
หมวดหินพระวิหาร ประกอบด้วยหินทรายสีขาวเป็นชั้น และมีการเรียงชั้นเฉียงระดับ ถือเป็นลักษณะเด่น

ของหมวดหินนี้ นอกนั้นเป็นหินดินดานสีน้ าตาลปนแดง สีเทาและหินกรวดมนสลับบ้างเล็กน้อย หินกรวด
มนเป็นเม็ดแร่ควอตซ์และเชิร์ตขนาดประมาณ 5 มิลลิเมตร และเรียงตัวไปตามแนวชั้นหิน เกิดจากการ
สะสมตะกอนตามแนวล าน้ าที่ประสานสายกันซึ่งเรียกว่า “ธารประสานสาย (braided stream)”

(5) หมวดหินเสาขรัว (Sao Khua Formation: Ksk) หมวดหินนี้เป็นหินทรายและหินทราย
แป้งสีน้ าตาลแกมแดง เนื้อปูนปนบางส่วน มีอายุอยู่ในยุคครีเทเชียส อายุประมาณ 130 ล้านปี หมวดหิน
เสาขัว (Ksk) บางแห่งพบชั้นหินปูนหนาประมาณ 20 - 100 เซนติเมตร มีซากหอยที่อาศัยในเขตน้ ากร่อย
มีฟันสัตว์เลื้อยคลานที่อาศัยอยู่ในทะเล แสดงว่าในขณะที่เกิดการสะสมตะกอนในเขตที่ราบลุ่มแม่น้ าและ
หนองน้ าเกิดเป็นหินหมวดนี้นั้นจะมีน้ าทะเลไหลบ่าท่วมเข้ามาทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเป็นช่วงสั้นๆ

หมวดหินนี้เกิดจากตะกอนสะสมตัวในยุคจูแรสสิคตอนปลาย และหินมีลักษณะคล้ายกับหมวดหินภูกระดึง
มาก ถูกปิดทับโดยหมวดหินภูพานและวางอยู่บนหมวดหินพระวิหาร
(6) หมวดหินภูพาน (Phu Phan Formation: Kpp) อายุประมาณ 120 ล้านปี หมวดหินนี้

เป็นหินทรายและหินกรวดมน สีเทาแกมเขียวและขาว มีรอยชั้นขวางของหินทรายเป็นสีน้ าตาลแกมแดง
และหินปูนกรวดมนแทรกสลับ มีอายุอยู่ในยุคครีเทเชียส พบบริเวณพื้นที่ภูเขาของเทือกเขาภูพาน
(7) หมวดหินโคกกรวด (Khok Kruat Formation: Kkk) อายุประมาณ 100 ล้านปี หมวดหิน
นี้เป็นหินทรายและหินทรายแป้ง สีน้ าตาลแกมเทา น้ าตาลแกมม่วง และน้ าตาลแกมแดง เนื้อปูนปน