Page 49 - การกักเก็บคาร์บอนในดินตัวแทนหลักภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน
37

3.5 ลักษณะทำงธรณีสัณฐำน

ลักษณะทางธรณีสัณฐานที่สัมพันธ์กับวัตถุต้นก าเนิดดินแบ่งออกได้ 4 กลุ่ม (สถิระ และคณะ,
2558) ดังนี้
3.5.1 บริเวณที่รำบตะกอนน้ ำพำ (Alluvial plain) ได้แก่ บริเวณสองฝั่งของแม่น้ าสายหลัก

และล าน้ าสาขา ซึ่งในช่วงฤดูฝนน้ าจากแม่น้ าจะไหลบ่าท่วมพื้นที่ดังกล่าว วัตถุต้นก าเนิดดินเกิดจาก
ตะกอนที่แม่น้ าพัดพามาทับถม ดินมีความอุดมสมบูรณ์ระดับค่อนข้างต่ า แบ่งเป็น 2 ลักษณะ ได้แก่
ลักษณะแรกเป็นสันดินริมฝั่งแม่น้ าซึ่งเกิดขึ้นตามธรรมชาติ มีเนื้อดินละเอียดปานกลางและเป็นตะกอนใหม่
ลักษณะหน้าตัดของดินเกิดขึ้นยังไม่ดี มักเป็นชั้นของตะกอนที่ถูกน้ าพัดพามาทับถมกันเป็นชั้นๆ ใช้เป็น
พื้นที่ปลูกสร้างที่อยู่อาศัยและปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น พืชไร่ พืชผักต่างๆ และอีกลักษณะจะเป็นพื้นที่ราบลุ่ม

ซึ่งมีลักษณะต่ ากว่าสันดินริมฝั่งแม่น้ า ตะกอนจะมีเนื้อละเอียด เป็นพวกดินเหนียว พื้นที่ส่วนนี้ใช้ในการท านา
3.5.2 บริเวณลำนตะพักล ำน้ ำ (River terrace) ได้แก่ บริเวณที่สูงถัดจากพื้นที่ราบลุ่มน้ าท่วม
ถึงขึ้นไป วัตถุต้นก าเนิดดินในบริเวณดังกล่าวเป็นตะกอนที่ถูกน้ าพัดพามาทับถมในอดีต และมีการ

เปลี่ยนแปลงระดับของพื้นที่โดยกรรมวิธีของแม่น้ าหรือทางน้ าและขบวนการกัดกร่อนที่ท าให้เกิดพื้นที่ที่มี
ระดับแตกต่างกัน โดยที่ตะกอนที่ถูกกัดกร่อนออกไปจะถูกพาไปทับถมในพื้นที่ราบลุ่มกว่า ดินมีลักษณะ
หน้าตัดหรือชั้นดินเกิดขึ้นให้เห็นอย่างชัดเจน ตามปกติน้ าจากแม่น้ าจะไม่ท่วมถึงในฤดูน้ าหลาก แต่อาจ
ท่วมถึงได้โดยเฉพาะบริเวณลานตะพักล าน้ าขั้นต่ าเป็นระยะเวลาสั้นๆ อาจมีตะกอนถูกพัดพามาทับถมเป็น

ชั้นบางๆ ใช้ประโยชน์ในการท านา ส่วนลานตะพักล าน้ าระดับกลางและระดับสูง มีลักษณะเป็นลูกคลื่นถึง
เป็นเนินเขา เป็นดินที่มีพัฒนาการ มีสีน้ าตาล เหลือง หรือน้ าตาลปนเหลือง จนถึงแดง การระบายน้ าดี
3.5.3 บริเวณพื้นที่ที่เหลือค้ำงจำกกำรกัดกร่อน (Erosional terrain) เป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของ
ภาค บริเวณนี้เกิดจากขบวนการปรับระดับของพื้นที่ หินส่วนที่อ่อนหรือผุได้ถูกกัดกร่อนออกไป ท าให้

เหลือพื้นที่ที่เป็นดิน เป็นเขาเตี้ย ลักษณะเป็นลูกคลื่นและพบกระจัดกระจายอยู่ทั่วไป มักพบหินพื้นอยู่ใน
ระดับตื้นเป็นส่วนใหญ่ ส่วนชั้นดินตอนบนไม่หนานัก อาจเกิดจากทั้งการสลายตัวจากหินพื้นเป็นดิน หรือมี
การเคลื่อนย้ายมาในระยะทางไม่ไกลนักของตะกอนที่มีความสัมพันธ์กับหินพื้นนั้นๆ ดินที่พบในบริเวณนี้
เป็นดินทั้งตื้นจนถึงลึกมาก ลักษณะของดินขึ้นอยู่กับชนิดของหินที่เป็นวัตถุต้นก าเนิดของดิน เช่น หิน

ทราย จะให้เนื้อดินหยาบพวกดินทรายหรือร่วนปนทราย ส่วนหินเนื้อละเอียด เช่น หินดินดาน หินปูน
หินทรายแป้ง จะให้ดินเนื้อละเอียดและมักมีสีแดงหรือเหลืองแดง การใช้ประโยชน์ของดินส่วนใหญ่ใช้ปลูก
พืชไร่ และยังคงสภาพเป็นป่าตามธรรมชาติอยู่ นอกจากนี้จะพบบริเวณพื้นที่ที่เกิดจากการเย็นลงของหิน
เหลวพวกหินบะซอลต์ ในเขตจังหวัดบุรีรัมย์และศรีสะเกษ ที่มีเนื้อดินเป็นดินเหนียว มีสีแดงหรือด า

3.5.4 บริเวณภูเขำ (Mountainous area) ประกอบไปด้วยหินหลายชนิด กลุ่มหินโคราชที่เป็น
พวกหินตะกอน พบในเขตเทือกเขาภูพานอยู่ตอนกลางของภาค เขตเทือกเขาเพชรบูรณ์และดงพญาเย็น
ทางด้านตะวันตก เขตเทือกเขาสันก าแพงและพนมดงรักทางด้านใต้ ที่เป็นแนวหน้าผาชันยกตัวขึ้นสูงจากที่
ราบต่ าในราชอาณาจักรกัมพูชา มีลักษณะสันเขาเป็นรูปอีโต้ด้านชันอยู่ทางด้านใต้ ส่วนด้านเหนือลาด

ต่ าลงเป็นที่ราบลูกคลื่นซึ่งลาดลงสู่ตอนกลางของแอ่งโคราช ส่วนหินปูนชุดราชบุรีจะพบเป็นแนวยาวจาก
อ าเภอท่าลี่และวังสะพุง จังหวัดเลย ลงมาทางใต้ถึงอ าเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น และพบเป็นหย่อมๆ ใน
อ าเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา นอกจากนี้ยังพบหินอัคนีโดยเฉพาะหินบะซอลต์ ทางตอนใต้ของภาค