Page 45 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

การประยุกต์เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อประเมินศักยภาพการกักเก็บน ้าของพื นที่
ส้าหรับสร้างแหล่งน ้าในไร่นานอกเขตชลประทานของจังหวัดล้าปาง

Application of GIS to Assess the Potential of Water Retention for

Farm Pond of Lampang Province

กรวรรณ อาจเลิศ ภควรรธน์ สุขภิการนนท์ และธัญญลักษณ์ ชัยวรพล
Korawan Artlert Pakawat Sukpigannon and Thanyaluk Chaiworapol
ส านักเทคโนโลยีการส ารวจและท าแผนที่ กรมพัฒนาที่ดิน กรุงเทพฯ

Office of Surveying and Mapping Technology, Land Development Department, Bangkok

บทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการจัดท าแผนที่ศักยภาพการกักเก็บน้ าของพื้นที่ส าหรับสร้างแหล่งน้ าในไร่นานอกเขต

ชลประทานของจังหวัดล าปาง เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจในการเลือกต าแหน่งก่อสร้างแหล่งน้ าใน
พื้นที่ในการพิจารณาเสนอของบประมาณประจ าปี ให้แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องของส านักงานพัฒนาที่ดินจังหวัด

โดยท าการประยุกต์เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์กับฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ที่ได้จากหน่วยงานภายในและภายนอก

กรมพัฒนาที่ดิน ได้แก่ ความลาดชันของพื้นที่ ปริมาณน้ าฝนต่อปี ปริมาณน้ าบาดาล ลักษณะเนื้อดิน การซึม
ผ่านน้ าของดิน ระยะห่างจากทางน้ าธรรมชาติ และการใช้ประโยชน์ที่ดิน ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีผลต่อการกักเก็บน้ า

ของพื้นที่ โดยน ามาวิเคราะห์หาศักยภาพของพื้นที่ด้วยการให้ค่าน้ าหนักคะแนนความเหมาะสมของปัจจัย

(Weighting) และการให้ค่าน้ าหนักคะแนนระดับของปัจจัย (Rating) จากผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ของกรม
พัฒนาที่ดิน จ านวน 25 ท่าน จากนั้น น าค่าที่ได้มาประมวลผลด้วยการซ้อนทับแผนที่และรวมค่าคะแนนของปัจจัย

พร้อมทั้งแบ่งระดับศักยภาพการกักเก็บน้ าของพื้นที่ออกเป็น 3 ระดับ โดยใช้หลักทางสถิติ และตรวจสอบความ

ถูกต้องของผลการวิเคราะห์จากการสุ่มตัวอย่างที่ระดับความเชื่อมั่น 95% ในพื้นที่จริง โดยใช้ฐานข้อมูลแหล่งน้ า
ในไร่นานอกเขตชลประทาน ปี พ.ศ. 2556 จากกองแผนงาน กรมพัฒนาที่ดิน จ านวนมากกว่า 285 บ่อ ซึ่งผล

การศึกษา พบว่า จากการซ้อนทับข้อมูลค่าคะแนนของปัจจัยต่างๆ จากผู้เชี่ยวชาญ ท าให้ได้พื้นที่ที่มีศักยภาพการ
กักเก็บน้ าต่ ามีพื้นที่ประมาณ 4,615,515 ไร่ คิดเป็น 59.1% ของพื้นที่ทั้งหมด ส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณพื้นที่เขา ส่วน

พื้นที่ที่มีศักยภาพการกักเก็บน้ าปานกลางมีพื้นที่ประมาณ 2,559,646 ไร่ คิดเป็น 32.8% ของพื้นที่ทั้งหมด ซึ่งอยู่ใน

บริเวณตอนกลางของจังหวัด และพื้นที่ที่มีศักยภาพการกักเก็บน้ าสูงมีพื้นที่ 631,081 ไร่ คิดเป็น 8.1% ของพื้นที่
ทั้งหมด โดยส่วนใหญ่อยู่ในพื้นที่ราบท าการเกษตรกรรมบริเวณตอนกลางของจังหวัด ส าหรับปัจจุบันก าลังอยู่ในช่วง

การตรวจสอบความถูกต้องของผลการวิเคราะห์ในพื้นที่จริง เพื่อหาความสอดคล้องของข้อมูล หากการตรวจสอบเสร็จ
สิ้นและผลที่ได้มีความสอดคล้องกัน การศึกษานี้จะช่วยลดระยะเวลาในการคัดกรองพื้นที่และเพิ่มความเป็นไปได้ใน

การกักเก็บน้ าแก่พื้นที่ที่ถูกเลือกเพื่อท าการก่อสร้างแหล่งน้ าในไร่นาให้แก่เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ยิ่งไปกว่านั้น ยัง

สามารถต่อยอดไปยังพื้นที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับพื้นที่ที่ท าการศึกษา ท าให้สามารถบริหารจัดการพื้นที่ได้
อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป

ค้าส้าคัญ: ฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ ศักยภาพ การกักเก็บน้ า แหล่งน้ าในไร่นา

24