Page 48 - เอกสารประกอบการประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี2560 วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน : ระหว่างวันที่ 19-21 กรกฎาคม 2560 ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

ห้องสมุดกรมพัฒนาที่ดิน

ประชุมวิชาการกรมพัฒนาที่ดิน ปี 2560 “วิชาการงานพัฒนาที่ดิน ขับเคลื่อนคุณภาพชีวิตเกษตรกรสู่ความยั่งยืน” วันที่ 19 - 21 กรกฎาคม 2560

ซึ่งตอบสนองต่อผู้ใช้งานได้ในทุกระดับ ท าให้ผู้ใช้สามารถเข้าใจและเข้าถึงข้อมูลในพื้นที่ได้โดยง่าย อีกทั้งยัง
สามารถท าการประยุกต์ใช้กับฐานข้อมูลต่างๆ ที่มีอยู่ได้อย่างสะดวก การศึกษานี้จึงได้ท าการประยุกต์ใช้

เทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์กับฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ มาท าการวิเคราะห์และประมวลผลเพื่อหาศักยภาพ

การกักเก็บน้ าของพื้นที่ในการสร้างแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทาน (สุพิชฌาย์ และจินตนา, 2553) และ
จัดท าให้อยู่ในรูปแบบของแผนที่ ซึ่งใช้เป็นข้อมูลประกอบในการตัดสินใจเลือกต าแหน่งก่อสร้างแหล่งน้ า และ

หาแนวทางแก้ไข เพื่อให้เกษตรกรสามารถใช้แหล่งน้ าในไร่นาได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดและยั่งยืนต่อไป

อุปกรณ์และวิธีการ

การศึกษานี้แบ่งการศึกษาออกเป็น 2 ส่วน คือ 1) เตรียมข้อมูล ประมวลผล และวิเคราะห์ผลใน
ส านักงาน 2) ตรวจสอบผลการวิเคราะห์ในพื้นที่จริงโดยอ้างอิงจากข้อมูลต าแหน่งแหล่งน้ าในไร่นานอกเขต

ชลประทานของจังหวัดล าปาง ปี พ.ศ.2556 โดยมีวิธีการดังนี้ รวบรวมข้อมูลเบื้องต้นและจัดท าข้อมูลทั้งหมด
ให้อยู่ในรูปแบบ shape file ด้วยโปรแกรม ArcGIS ซึ่งข้อมูลจากกรมพัฒนาที่ดินที่น ามาใช้ ได้แก่ 1) ข้อมูล

จ านวนและต าแหน่งของพิกัดแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทานของจังหวัดล าปาง ปี พ.ศ.2556 จ านวน

1,385 บ่อ 2) แผนที่ชุดดินพร้อมตารางอรรถาธิบาย มาตราส่วน 1:25,000 3) แผนที่สภาพการใช้ที่ดิน ปี พ.ศ.
2556 มาตราส่วน 1:25,000 4) ข้อมูลแบบจ าลองระดับสูงเชิงเลข (Digital Elevation Model, DEM) และ

ข้อมูลจากหน่วยงานภายนอก ได้แก่ 1) แผนที่สภาพภูมิประเทศ มาตราส่วน 1:50,000 จากกรมแผนที่ทหาร

2) ข้อมูลปริมาณฝนรายปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544 - 2558 จากกรมอุตุนิยมวิทยา 3) ข้อมูลปริมาณน้ าบาดาล จาก
กรมทรัพยากรน้ าบาดาล จากการจัดท าข้อมูล พบว่า ข้อมูลแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทานของจังหวัด

ล าปางที่มีความถูกต้องและสามารถน ามาใช้ได้จริง จ านวน 988 บ่อ แสดงดัง Figure 1 จากนั้นวิเคราะห์ปัจจัย
ที่มีผลต่อการกักเก็บน้ าของแหล่งน้ าในไร่นานอกเขตชลประทานจากฐานข้อมูลทั้งหมดที่มี สามารถแบ่ง

ออกเป็น 7 ปัจจัยและช่วงของปัจจัยแสดงดัง Table 1 โดยจัดท าแบบสอบถามและส่งให้ผู้เชี่ยวชาญในสาขา

ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องของกรมพัฒนาที่ดิน จ านวน 25 ท่าน ท าการให้ค่าน้ าหนักคะแนนความเหมาะสมของปัจจัย
(Weight) และให้ค่าน้ าหนักคะแนนระดับของปัจจัย (Rating) ที่มีผลต่อการกักเก็บน้ า โดยปัจจัยใดที่มีอิทธิพล

ต่อการกักเก็บน้ าสูงจะก าหนดให้มีค่าถ่วงน้ าหนักที่สูงกว่าปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกักเก็บน้ าที่ต่ ากว่า โดยการให้
ค่าคะแนนความเหมาะสมของปัจจัย คะแนน 1 หมายถึงปัจจัยที่มีความเหมาะสมในการศึกษาน้อยที่สุด

เรียงล าดับจนถึงคะแนน 7 หมายถึงปัจจัยที่มีความเหมาะสมในการศึกษามากที่สุด ส่วนการให้คะแนนค่า

น้ าหนักของระดับปัจจัย คะแนน 1 หมายถึงระดับของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกักเก็บน้ าน้อยที่สุด และคะแนน
5 หมายถึงระดับของปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกักเก็บน้ ามากที่สุด ซึ่งค่าถ่วงน้ าหนักจะได้จากค่าคะแนนจาก

ผู้เชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง จากนั้นน าค่าคะแนนที่ได้มาซ้อนทับกับแผนที่ในแต่ละชั้นปัจจัย จากนั้น

ท าการรวมค่าคะแนนของทุกปัจจัยโดยการซ้อนทับแผนที่ปัจจัยทั้งหมด ดังสมการ (1)

27